Politieagenten als aanstokers van geweld tijdens coronabetoging? "Cowboyverhalen die thuishoren in Netflix-serie"

De grotendeels vreedzame betoging tegen de coronamaatregelen in Brussel draaide gisteren uit op relletjes en vernielingen. Op sociale media circuleren heel wat beelden waarbij "betaalde relschoppers" of zelfs politieagenten in burger met de vinger worden gewezen als aanstokers van het geweld. "Cowboyverhalen", klinkt het zowel bij de politievakbond VSOA als bij de actiegroep Viruswaanzin.

Gisteren betoogden in Brussel tienduizenden demonstranten tegen de coronapas en andere coronamaatregelen. Het grootste deel van de namiddag verliep dat vreedzaam en zonder problemen. Maar op een bepaald moment ging het verkeerd: kleine groepjes brachten vernielingen aan, de politie werd bekogeld met projectielen en zette op haar beurt het waterkanon en traangas in.

Op sociale media circuleerden al tijdens de betoging beelden van mannen die ervan beschuldigd werden "externe relschoppers" te zijn. In een virale Instagram-story filmt een betoger een aantal politieagenten naast een politiecombi, zowel in uniform als in burgerkledij:

"De mannen in het zwart komen ruzie stoken. We weten dat het popo's (politieagenten) zijn. Die mannen beginnen hier met stenen te gooien en al die shit. Daarna is de hel losgebarsten. Begint al de rest met stenen te gooien, rwina (chaos) te stoken."

"Gehuurde relschoppers"

Ook de lezers en kijkers van VRT NWS sturen de redactie beelden en foto's waarop volgens hen "te zien is dat de politie zelf [...] de rellen zijn gestart met gehuurde relschoppers én undercovers".

"Samen Voor Vrijheid", het platform achter de betoging, schreef gisterenavond in een persbericht over "mensen die gemaskerd rond liepen in de betoging, communicerend via walkietalkies en ook gewapend waren en die volgens honderden getuigen zijn aangeduid als de onruststokers die gezorgd hebben voor de ongeregeldheden".

"The Human Side", één van de grootste actiegroepen binnen dat platform, ging nog verder. Op Instagram deelden ze berichten waarin de rellen worden toegeschreven aan "pure provocatie door de ordediensten" of zelfs aan "hooligans die betaald werden door de mainstream media en de overheid".

Eén van de actiegroepen achter de betoging verspreidde berichten over "provocatie van de ordediensten" en "hooligans betaald door de media en de regering". Bron: Instagram.

Op Twitter werden de complottheorieën waarbij politieagenten zelf rellen zouden starten, tegengesproken door Michael Verstraeten, woordvoerder van de actiegroep Viruswaanzin - een van de inrichtende organisaties achter de betoging. Volgens hem kwam het geweld eerder van "voetbalhooligans en bendes".

"Black bloc"

Dat mannen in zwarte kledij een betoging doen ontaarden, is geen nieuw fenomeen. In het activistenwereldje staat de tactiek van een anoniem relleger ook wel bekend als black bloc.  Vroeger ging het vaak om leden van linksradicale bewegingen of anarchistische kringen die geweld tegen autoriteiten niet schuwden. Tegenwoordig komt het fenomeen veel breder voor, bij uiteenlopende betogingen. Het kan gaan om leden van hooliganclans uit het voetbal, lokale jeugdbendes, of knokploegen met een extreemrechtse achtergrond.

Opvallend is dat sommigen rechtstreeks met de vinger naar de politie wijzen. Online circuleren namelijk heel wat foto's van gemaskerde mannen in donkere kledij met walkie talkie en oortjes, al dan niet in gesprek met geüniformiseerde collega's van het Brusselse politiekorps.

Er bestaan geen beelden van dezelfde personen die crimineel gedrag vertonen, maar dat weerhield sommige organiserende actiegroepen er dus niet van beschuldigingen via sociale media te delen. Ezra Armakye, woordvoerder van Samen voor Vrijheid, zegt intussen dat hij klacht heeft ingediend bij het Comité P, dat de politiediensten controleert.

We zijn een intern onderzoek gestart, samen met de politie het Comité P, waar we de beelden gaan analyseren.
Sarah Melis, initiatiefneemster van de betoging

Sarah Melis, ook van Samen voor Vrijheid, zegt dat ze zelf enkel heeft gezien dat de politie plots met traangas begon te spuiten.  Tegelijk zegt ze te betreuren dat er rellen zijn uitgebroken. "Wij staan honderd procent achter vredelievend verzet. 

Sterker nog: ze zegt dat de organisatie een intern onderzoek is opgestart, "samen met de politie  en het Comité P waar we de beelden gaan analyseren".

Bekijk hier het fragment uit "De afspraak" waarin Melis zegt dat de organisatoren samen met de politie de rellen gaan onderzoeken:

Videospeler inladen...

Romeo's

De Brusselse politie is zeker niet het eerste korps dat van moedwillige provocatie beschuldigd wordt. In Nederland bestaan gelijkaardige complottheorieën over de "Romeo's" - zo luidt er de term voor mobiele eenheden in burgerkledij die zich mengen in betogingen om een oogje in het zeil te houden. Wanneer een manifestatie ontspoort, krijgen die "Romeo's" vaak de aantijging te horen dat ze zelf rellen hebben uitgelokt.

Vincent Houssin, woordvoerder van politievakbond VSOA krijgt pijn aan zijn oren van de term.  "Het komt inderdaad overwaaien uit Nederland", erkent hij. Cowboyverhalen die thuishoren in een Netflixserie, zo benoemt hij ze. "Het zegt meer over de mensen die zulke beschuldigingen delen, dan over de politie zelf. Brussel hangt vol camera's. Als er zoiets gebeurd was, hadden we dat al lang geweten." 

Wel bevestigt Houssin dat de politie wel degelijk in burger aanwezig was. "Informatieteams gaan wel vaker mee om betogingen in goede banen te leiden", zegt hij. "Dat doen we bijvoorbeeld ook in het voetbalmilieu met zogenaamde 'bewijsteams'. In sommige harde kernen is zelfs bekend wie de agent is. Als iemand amok maakt of een strafbaar feit pleegt, wordt die op een onbewaakt moment en zonder veel omstaanders gearresteerd. Het is juist altijd de bedoeling zo weinig mogelijk deining te creëren." 

De lokale politie Brussel onthoudt zich voorlopig van commentaar. Zij bestuderen momenteel de beelden die rondgaan op sociale media.

Het was een divers publiek in Brussel. Voor de betoging verzamelden een 25-tal actiegroepen en organisaties zich onder één vlag. Wie zijn al die mensen? Factchecker Rien Emmery en VRT NWS-journaliste Saskia De Schutter geven uitleg:

Videospeler inladen...

De materiële schade in Brussel na de rellen is groot. Bekijk hieronder beelden van de rellen na de betoging:

Videospeler inladen...

Meest gelezen