WWW.FESENKO.PHOTO (WWW.FESENKO.PHOTO (Photographer) - [None]

Frustratie in de zorg bereikt kookpunt: heeft politiek steken laten vallen? "Je voelt dat ze niet meer durven doorduwen"

"Wat er de komende weken in de ziekenhuizen op ons afkomt, is puur de verantwoordelijkheid van de politiek", zo klonk het vanochtend bij intensivist Dominique Benoît van het UZ Gent. Hij verwoordde daarmee de frustratie die momenteel heerst in de zorgsector, dat de toestroom van covidpatiënten amper nog aankan. Heeft hij een punt? Hebben ’s lands beleidsmakers echt steken laten vallen? Vier politieke experten slaan en zalven.

Het was een duidelijk gefrustreerde intensivist Dominique Benoît van het UZ Gent die “De ochtend” op Radio 1 aan de lijn kreeg: “We hebben voldoende aan de alarmbel getrokken de voorbije weken. Wij hebben onze verantwoordelijkheid genomen. Maar wat er nu de komende weken in de ziekenhuizen op ons afkomt, is puur de verantwoordelijkheid van de politiek. We hebben meer nodig dan politieke compromissen: neem alsjeblieft eens duidelijke beslissingen en leg de gevolgen uit. Dit jojo-spel van 2 jaar aan een stuk leidt tot niets. We hebben echt een duurzaam beleid nodig."

Herbeluister hier het volledige gesprek met Dominique Benoît in "De ochtend" op Radio 1:

Straffe taal, waarbij je je automatisch de vraag stelt: duwt hij hiermee op de zere plek? Heeft de politiek hier inderdaad de bal misgeslagen? Of zit er meer vlees aan die discussie ? We legden die vraag voor aan 4 wetenschappers die met politiek, politieke communicatie of beleidskunde bezig zijn. 

“Ik heb alle begrip voor de noodkreten uit de zorg: die mensen verzuipen momenteel”, steekt Dave Sinardet van wal, professor politieke wetenschappen aan de VUB. Dat zegt ook zijn collega aan de UGent, Nicolas Bouteca: “En niet alleen in de zorg werkt het niet meer: ook in het onderwijs zitten ze in de problemen. Je vraagt je toch af hoelang ze het daar nog kunnen volhouden.”

Compromissen en fouten

En ja, de politiek is verantwoordelijk, zeggen ze allebei, althans in die zin dat het de taak is van politici om die problemen op te lossen. Toch plaatsen ze, onafhankelijk van elkaar, dezelfde kanttekening bij de opmerking van Benoît.

“Waar hij lijkt te doelen op meer beperkingen en strengere maatregelen om de zorg te vrijwaren, moet de politiek natuurlijk naar veel meer maatschappelijke belangen kijken”, vindt Sinardet. “Welke impact heeft een totale lockdown op het mentale welzijn bijvoorbeeld? Moet je de scholen sluiten nu de viruscirculatie daar hoger is? Of vergeet je dan het maatschappelijke belang van het onderwijs en het feit dat kinderen niet echt ziek worden van corona? En wat zijn de financiële en economische gevolgen van een lockdown? Al die afwegingen moeten politici maken.”

Waarmee ze geen van beiden de ministers zomaar willen vrijpleiten. In de ogen van Bouteca heeft dokter Benoît wel gelijk als hij wijst op de vele compromisbeslissingen die de politiek tijdens de coronacrisis heeft genomen. “In andere domeinen zijn zulke compromissen pas op veel langere termijn voelbaar, maar in deze crisis voel je die onmiddellijk: vanaf welke leeftijd moet je mondmaskers dragen bijvoorbeeld? 10 of 9? Hoeveel dagen moet je telewerken? 3 of 4? Je voelt dat politici niet meer durven doorduwen. En die compromissen leveren natuurlijk nooit optimale oplossingen op.”

De contactopsporing is compleet mismeesterd
Dave Sinardet, professor politieke wetenschappen aan de VUB

Sinardet zegt dat er, los van de wankele compromissen, ook een paar duidelijke fouten zijn gemaakt. “Dan heb ik het niet alleen over de absurde, inconsequente regels zoals mensen die niet op bankjes in een park mogen zitten of koren die niet mogen repeteren maar wel mogen optreden. Ook de contactopsporing is compleet mismeesterd. Eerst werd ermee getalmd, dan werkte het niet en nu is er zelfs fraude. Nochtans is hier geen compromis nodig: een goede contacttracing schaadt niemand.”

Jojo

Het valt niet te ontkennen dat de huidige crisis net volgt op een periode waarin de politiek de teugels compleet losliet. Begin oktober waren er in Vlaanderen nog amper voelbare coronamaatregelen te bespeuren. “Je zou kunnen zeggen dat er toen verkeerde beslissingen genomen zijn”, zegt professor politieke wetenschappen Peter Van Aelst (UAntwerpen). “Maar ik zie ook verzachtende omstandigheden: we hebben dat collectief verkeerd ingeschat. De druk op de politiek was enorm om de mondmaskers af te schaffen. Ja, er waren wel experten die waarschuwden, maar in de samenleving was er over die versoepelingen eigenlijk geen grote tweestrijd.” 

Kunnen we dan, zoals Benoît vanochtend stelde, effectief spreken over een “jojo-beleid” in ons land? “Tot oktober was het coronabeleid van de regering-De Croo al bij al redelijk stabiel”, nuanceert Sinardet. “Pas toen er in Vlaanderen zoveel werd gelost, kreeg je wel een soort jojo.” Niet dat dat zoveel anders was in het buitenland, voegt Van Aelst toe. “In pakweg Nederland hoor je momenteel exact dezelfde kritiek.” 

"Terzake" bracht een overzicht van de (snel) veranderende recente verklaringen van Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA):

Videospeler inladen...

Slingerbeweging

Professor beleidskunde Ellen Wayenberg (UGent) nam het coronabeleid in de voorbije 2 jaar onder de loep. Zij ziet nu vooral een groot verschil met het begin van de pandemie. “In de eerste periode van de coronacrisis hadden de experten meer vrij spel en kwam in de politiek vooral de meerderheid aan het woord. Maar nadien zag je meer ruimte ontstaan voor het politieke spel: je hoorde meer stemmen van de oppositie en lokaal begonnen burgemeesters en gouverneurs zich te roeren. Nu ervaren we de ene golf na de andere en is er meer dynamiek. Dat kan dat jojo-gevoel versterken.”

Wayenberg ziet dat trouwens niet per se als iets negatief. “Het is misschien zelfs een sterkte van ons politieke systeem, van onze democratie. Het toont dat de macht centraal kan worden uitgeoefend als de crisis acuut is, maar dat de teugels weer worden gelost als de crisis afzwakt en er meer discussie is. We zitten dus niet in een louter autoritair regime.” Toch erkent ze dat dat jojo-gevoel niet voor iedereen even draaglijk zal zijn. “De ene is nu misschien al compleet uitgeput terwijl anderen nog wat meer energie over hebben om een nieuwe slingerbeweging in de pandemie te kunnen incasseren.”

Archiefbeeld: een persconferentie na een Overlegcomité.

Dutroux

Heeft deze pandemie ons beeld van de Belgische politiek aangetast? “Dat vertrouwen was al niet zo groot”, zegt Van Aelst. “Dus dit zal er geen goed aan doen. Aanvankelijk zorgde corona nog voor een rally around the flag-gevoel, maar nu voel je het ongenoegen groeien. Er is een groep die afhaakt en het zal moeilijk zijn om die terug te winnen.”

Hij wijst naar de periode rond de zaak-Dutroux, midden jaren 90. “Dat was het dieptepunt van het vertrouwen in de politiek. Het is niet zeker dat we zo diep zullen zakken, maar tegelijk is deze crisis nog niet achter de rug. Ook de wetenschap en de journalistiek zullen uiteindelijk in de klappen delen, vrees ik.”

Ook Sinardet denkt dat het imago van de politiek momenteel geen te beste beurt maakt, maar wil wel opmerken dat de coronacrisis er ook voor gezorgd heeft dat er weer veel meer dan vroeger nationaal wordt samengewerkt. “Er zijn de voorbije maanden door het Overlegcomité altijd wel beslissingen genomen of oplossingen aangereikt. Corona lijkt zich, mede door de ernst en het tijdsgebrek, te ontpoppen tot het enige dossier waarin het samenwerkingsfederalisme tot resultaten leidt.”

Meest gelezen