Jonas Roosens

Proces over verkrachting en moord op Julie Van Espen achter gesloten deuren om haar integriteit te beschermen

Het proces over de verkrachting van en moord op Julie Van Espen zal achter gesloten deuren plaatsvinden. Dat heeft het hof in Antwerpen beslist. Het is heel uitzonderlijk dat een hele assisenzaak achter gesloten deuren plaatsvindt, maar de familie had er uitdrukkelijk om gevraagd. "Ze willen nog één ding doen voor Julie: dat is haar integriteit en waardigheid beschermen."

Open of gesloten deuren? Dat was vandaag de centrale vraag op het proces over de moord op Julie Van Espen. De familie van Julie had dat gevraagd, omdat ze niet willen dat alle gruwelijke details uit het dossier openbaar gemaakt worden. 

"Het is een uitzonderlijke vraag, maar het is dan ook een uitzonderlijk dossier. Is de maatschappij geïnteresseerd in de gruwelijke details die ons de komende week te wachten staan", pleitte advocaat John Maes aan het begin van de zitting. "De nabestaanden willen te allen prijze nog één ding proberen te bereiken voor Julie: dat haar integriteit en haar waardigheid beschermd worden. Verkrachting is een van de meest vernederende aanvallen op een mens, dat is een reden om de deuren te sluiten."

De nabestaanden willen te allen prijze nog één ding proberen te bereiken voor Julie: dat haar integriteit en haar waardigheid beschermd worden

John Maes - advocaat nabestaanden Julie

Maes heeft daarbij verschillende redenen ingeroepen: 

  • Er is een artikel in ons Wetboek van Strafvordering - artikel 190 - dat de openbaarheid van een assisenproces behandelt, maar dat tegelijk ook enkele uitzonderingen toelaat, bijvoorbeeld om de openbare orde of de goede zeden te beschermen. 
  • Ook onze Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens benadrukken dat er omstandigheden zijn waarin publiek verboden kan of moet worden in een proces. 
  • In een eerder proces tegen Bakelmans waarin hij beschuldigd en veroordeeld werd voor een verkrachting, heeft het proces ook achter gesloten deuren plaatsgevonden. "In dit dossier is dus eigenlijk al een uitspraak geweest", benadrukt John Maes. 
  • Tot slot heeft hij ook nog een persoonlijke bedenking: "In dit proces zullen meerdere dames komen getuigen, die het gewelddadige pad van Steve Bakelmans gekruist hebben. Ook zij moeten een verschrikkelijk verhaal brengen, ik denk dat de waarheidsbevinding er baat bij zou hebben als dat achter gesloten deuren kan gebeuren."
Advocaat John Maes

Geen verzet van Openbaar Ministerie en advocaten Steve Bakelmans

Voor het proces al had de advocaat van Steve Bakelmans laten weten dat hij zich niet zou verzetten tegen de vraag van de familie. "Dit proces heeft sereniteit nodig. Steve Bakelmans is schuldig, dat weet hij en dat weet heel België. Hij weet wat hij gedaan en aangedaan heeft en hij weet dat zijn straf bijzonder zwaar zal zijn. Hij vraagt ook niks anders." Maar, zo zegt Dimitri de Béco, "ik denk dat we moeten proberen te begrijpen hoe dit is kunnen gebeuren, hoe hij geworden is wie hij is, hoe hij psychisch in elkaar zit en hoe we zo iemand kunnen behandelen."

Steve Bakelmans

Op de zitting zelf herhaalde hij dat standpunt: "We hebben nooit overwogen om deze zaak achter gesloten deuren te laten plaatsvinden, om de simpele reden dat we niets te verbergen hebben. Maar we hebben het grootste respect en begrip voor het verzoek van de burgerlijke partijen. Dit is bijzonder zwaar om te ondergaan en de nabestaanden hebben al genoeg geleden. Om die reden verzetten we ons niet." Ook de advocaat-generaal had er niets op tegen dat de rest van het proces achter gesloten deuren plaatsvindt. 

Dit is bijzonder zwaar om te ondergaan en de nabestaanden hebben al genoeg geleden. Om die reden verzetten we ons niet

Dimitri de Béco - advocaat Steve Bakelmans

De rechter moest dus een afweging maken tussen de openbaarheid en de integriteit van het slachtoffer en de nabestaanden. Uiteindelijk woog dat laatste het hardste door. "Het gaat hier niet alleen over moord, maar ook over verkrachting", lichtte het hof toe. "Dat brengt evident met zich mee dat het privéleven uitgebreid aan bod zal komen. In dit proces geeft men voorrang aan de burgerlijke belangen."

De familie en vrienden van Julie Van Espen reageerden opgelucht. "We zijn tevreden dat er tegemoet gekomen is aan onze wens. Nu kan het proces in alle sereniteit doorgaan en hoeven niet al die vreselijke details naar buiten te komen", vertelde John Maes nog. Verder zal hij niet meer communiceren over de loop van het proces. 

Persmagistraat Jo Daenen heeft meteen na de uitspraak meer toelichting gegeven bij gerechtsjournaliste Fatma Taspinar: "Ze hebben Julie geen tweede keer slachtoffer willen maken":

Videospeler inladen...

Waarom is een assisenproces normaal gezien openbaar?

Normaal gezien vindt een proces plaats in het openbaar, dat betekent dat iedereen mag komen volgen. Het idee erachter is dat dat meteen een waarborg moet zijn voor een eerlijk proces en dat het proces gevoerd wordt zoals het hoort. Het is als het ware een controlemechanisme, zodat de maatschappij mee kan volgen hoe het onderzoek gevoerd is en hoe de rechter uiteindelijk een oordeel uitspreekt. 

Een proces achter gesloten deuren betekent dat alleen mensen die iets te maken hebben met het proces (de beschuldigde, de burgerlijke partijen, de advocaten) aanwezig mogen zijn. Het is heel uitzonderlijk dat dat gebeurt in een assisenzaak. Assisen is immers een mondeling proces. In het verleden is het maar enkele keren gebeurd dat een assisenzaak achter gesloten deuren plaatsgevonden heeft. Wat wel (vaker) gebeurt, is dat een deel van het proces achter gesloten deuren plaatsvindt, bijvoorbeeld als er gruwelijke of expliciete beelden getoond (moeten) worden. Het zou wel kunnen dat het in de toekomst meer en meer voorkomt. De Hoge Raad voor Justitie heeft een advies gegeven dat het in zedenzaken eigenlijk omgekeerd moet zijn, dat zulke zaken achter gesloten deuren plaatsvinden, tenzij in uitzonderlijke omstandigheden. De politiek is daarmee aan de slag gegaan en er ligt momenteel een wetsvoorstel van Sophie De Wit (N-VA) op tafel. Dat voorstel zou binnenkort gestemd worden.

Wat betekent dat nu voor dit proces? Tot aan het laatste woord van Steve Bakelmans zal er geen publiek of pers aanwezig mogen zijn. 

Sowieso zullen de mama, zus en broer van Julie niet aanwezig zijn, ook niet als het proces achter gesloten deuren is. Ze kunnen de confrontatie niet aan. "Het is te moeilijk voor hen", liet John Maes vorige week al optekenen. Vandaag was het de eerste keer dat de papa, de vriendinnen en het toenmalig lief van Julie oog in oog stonden met haar moordenaar. 

Bewijsmateriaal in de zaak-Van Espen

Wat gebeurt er nu? Vandaag zal de akte van inbeschuldigingstelling nog voorgelezen worden en zal Steve Bakelmans verhoord worden. De komende dagen komen allerlei getuigen aan het woord, onderzoekers in het dossier, maar ook de familie van zowel Julie Van Espen als Steve Bakelmans. Normaal gezien wordt er begin volgende week een uitspraak verwacht. Die zal voor alle duidelijkheid wel openbaar zijn.

Meest gelezen