"Eerst een testje, dan een feestje": met deze tips kom je de feestdagen veilig door

Vrijdagmiddag is vaste prik voor het Crisiscentrum om de meest recente coronacijfers te bespreken. Nu Kerstmis steeds dichterbij komt, smeet Sciensano-viroloog Steven Van Gucht daar een resem aanbevelingen voor veilige eindejaarsfeesten bovenop:

• Nodig niet te veel mensen uit. “Er zijn geen specifieke regels, dit behoort tot het beslissingsrecht van de mensen, maar hou het toch op een kleine kring van genodigden. Het liefst zijn het dezelfde mensen die je ziet met Kerstmis en Nieuwjaar. Kies bijvoorbeeld voor maximaal twee huishoudens of vijf alleenstaanden. Hoe minder volk, hoe beter.” 
• Test jezelf, ook al voel je je perfect normaal. “Eerst een testje, dan een feestje” moet volgens Van Gucht het motto worden. Hij heeft het daarbij over de zelftest. Wie ziek is, blijft sowieso beter thuis. 
• Een mondmasker dragen kan nuttig zijn, bijvoorbeeld bij de ontmoeting, de ‘meet and greet’. Als er kwetsbare mensen komen, kunnen ze eventueel een FFP2-masker dragen voor een optimale bescherming. 
• Een goede ventilatie is belangrijk: kies bijvoorbeeld de persoon met het grootste huis om het feestje te organiseren. Zet de ramen op kipstand, laat de dampkap aanstaan, zet de binnendeuren open en als je een CO₂-meter hebt, aarzel dan niet om die te gebruiken. “Meten is weten: als de CO₂-waarde te hoog worden, kan je ervoor kiezen om de ramen volledig te openen of even naar buiten te gaan”, zegt Van Gucht.  

Johan Staes, gedelegeerd bestuurder van VLOZO, de koepel van commerciële woonzorgcentra, treedt Van Gucht bij. Zeker wanneer je familie in een rusthuis bezoekt, roept hij op om voorzorgsmaatregelen te nemen. “Dankzij de boosterprik zijn de cijfers in de woonzorgcentra momenteel stabiel, maar we weten niet wat de impact van de omikronvariant op onze bewoners – vaak kwetsbaarder door onderliggende gezondheidsproblemen – zal zijn.”

Een zelftest is volgens Staes een kleine moeite, die toch een bepaalde zekerheid met zich meebrengt om met een gerust hart op bezoek te gaan. “Alle Vlaamse woonzorgcentra beschikken over zelftests. Ze mogen aan bezoekers vragen om bij aankomst zo’n test te ondergaan, maar ik zou als bezoeker er op voorhand al eentje afleggen.” Verder doet Staes beroep op het gezond verstand: “Ga niet met 13 mensen tegelijk in de kamer van oma en opa zitten, maar spreid het bezoek. Dat is ook fijner voor de bewoners zelf.”

Gezond verstand en zelftests moeten ons dus door de feestdagen heen helpen, maar kunnen we daar wel op vertrouwen? Speurt zo’n zelftest de oprukkende omikronvariant op, en geeft een negatieve zelftest ons vrij spel? 

“Een zelftest werkt even goed voor besmettingen met omikron als met een andere variant”, stelt Katrien Lagrou, microbioloog en professor aan KU Leuven, gerust. “Omikron muteerde vooral op de spike-eiwitten, maar de zelftests richten zich daar niet op om een besmetting te detecteren. Het eiwit waar het zich wel op focust, is voor alle SARS-CoV-2-virussen sterk gelijkend. Voor de PCR-tests in onze labo’s is dat net zo: we hebben niet alle oude testen moeten buitengooien zodra er een nieuwe variant opdook.”

Bruikbaar voor de omikronvariant of niet, zelftests hebben geen al te beste reputatie wanneer het op betrouwbaarheid aankomt. “Belangrijk is dat de tests een kwaliteitslabel kregen”, aldus Lagrou. “Bij de tests in onze apotheken en winkels kan je daar vanop aan, bij tests die je online koopt zou ik hierop letten. Zelftests zijn iets minder goed dan PCR-tests omdat er meer virus aanwezig moet zijn om een besmetting te kunnen opsporen, maar ze hebben de voorbije tijd hun nut al bewezen.”

Idealiter neem je de zelftest zo kort mogelijk voor het feest of de bijeenkomst af. “De virale lading neemt in de eerste dagen na een besmetting fors toe. Hoe langer op voorhand je een test aflegt, hoe groter het risico dat een besmetting dan nog niet is gedetecteerd. Leg je bijvoorbeeld op kerstavond een test af voor het ene feest, en ga je op kerstdag naar een ander partijtje, dan zou ik opnieuw een test doen. De viruslading kan op één dag sterk verschillen.” 

Word je op kerstavond door een van de aanwezigen besmet, dan is de kans volgens Lagrou klein dat je op kerstdag meteen de hele volgende bende aansteekt. “Eén dag is wel heel kort, op dag twee wordt de kans al groter. Hoe dan ook raad ik aan om het gezelschap dit jaar beperkt te houden. Van het ene feestje naar het andere trekken is in de huidige omstandigheden de manier bij uitstek om het virus te verspreiden. Er mag al meer dan vorig jaar, maar maak nog even weloverwogen keuzes. Volgend jaar kunnen we als het goed is dan weer nog wat ruimer kerst vieren.”