Gabriel Boric wordt in maart de jongste president ooit in Chili.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Chili slaat progressieve weg in met jongste president ooit en straks ook met een nieuwe, socialere grondwet?

In het Zuid-Amerikaanse land Chili heeft de zeer progressieve kandidaat Gabriel Boric (35) de presidentsverkiezingen gewonnen. Hij versloeg zijn radicaal-rechtse tegenstander José Antonio Kast met 56 procent van de stemmen. Boric, de jongste president ooit in Chili, zal zijn land door onzekere tijden moeten leiden, met mogelijk volgend jaar een nieuwe, socialere grondwet als leidraad.

Vorige maand nog had José Antonio Kast nipt de eerste ronde gewonnen met 28 procent, terwijl Boric strandde op 26 procent. Bij de tweede ronde werden de rollen dus omgekeerd. Boric haalde 56 procent van de stemmen, Kast 44.

Kast gaf zijn nederlaag vrij snel toe. "Ik heb net gesproken met Gabriel Boric en heb hem gefeliciteerd met zijn grote overwinning", twitterde hij in de loop van de namiddag al (plaatselijke tijd). "Hij is nu de verkozen president van Chili en verdient ons respect en constructieve medewerking. Chili komt altijd eerst." 

Gabriel Boric schreef van zijn kant: "De hoop heeft de angst verslagen." Een slogan die hij tijdens de tweede ronde van de verkiezingen wel vaker in de mond nam.

Studentenleider wordt president

Gabriel Boric is 35 jaar, van Kroatische afkomst en wordt in maart meteen de jongste Chileense president ooit (hij zal dan 36 zijn). Hij werd een tiental jaar geleden bekend als een van de leiders van het studentenprotest, waarbij gratis, vrij en kwaliteitsvol onderwijs werd geëist. In 2014 raakte hij voor het eerst verkozen in het parlement.

Boric is de eerste president sinds de terugkomst van de democratie die niet tot het centrum behoort. Hij was de kandidaat van een breed blok van linkse, progressieve partijen, waaronder de communistische partij. Hem wacht de taak om Chili door onzekere tijden te leiden.

Aanhangers van Gabriel Boric kwamen massaal op straat om zijn overwinning te vieren. In zijn toespraak beloofde Boric zijn landgenoten te "verbinden" en "te luisteren naar de noden van het volk":

Videospeler inladen...

Niet alleen zijn er - zoals in vele landen - de menselijke en economische tol van de coronacrisis. Twee jaar geleden brak in het land ook grote sociale onrust uit. Eind 2019 werd wekenlang betoogd tegen de grote sociale ongelijkheid in het nochtans welvarende land. Een kleine prijsverhoging van de metrokaartjes in de hoofdstad Santiago leidde tot een breed gedragen volksprotest tegen het neoliberale beleid, de scheefgetrokken machtsverhoudingen en het gebrek aan sociale rechtvaardigheid. 

Uiteindelijk richtte het protest zich ook tegen de zeer liberale grondwet, die nog uit de tijd van de dictatuur van Augusto Pinochet (1973-1990) stamt. Na maanden van protest stemde de zittende president Sebastián Piñera in met de oprichting van een grondwetgevende vergadering die een nieuwe grondwet zal schrijven. De 155 leden komen uit verschillende lagen van de maatschappij: politici, sociale leiders, milieuactivisten, advocaten, huisvrouwen, economisten, leerkrachten, ... Ze krijgen 9 tot 12 maanden de tijd. Hun werk zal uiteindelijk in een referendum worden voorgelegd aan de bevolking.

De kans is dus groot dat Boric binnen de contouren van die nieuwe, mogelijk socialere grondwet zal moeten regeren. (De nieuwe grondwet zou er wellicht in juli volgend jaar komen.) Allicht wordt dat makkelijker voor hem dan voor zijn tegenstander Kast, mocht die het hebben gehaald. Boric heeft de oprichting van de grondwetgevende vergadering altijd toegejuicht en was zelfs een van de prominente figuren achter het grote sociale protest in 2019, Kast was openlijk tegen zo'n grondwetgevende vergadering.

Zelf is Boric een voorstander van een grotere rol van de overheid in sociaal-economische dossiers en minder invloed van het bedrijfsleven. Het bestaande liberale economische model in zijn land wil hij vervangen door een meer solidair model. Hij wil onder meer de superrijken belasten om zo meer te kunnen investeren in een betere sociale dienstverlening en milieubescherming, alle Chilenen toegang tot de gezondheidszorg geven en het pensioenstelsel hervormen.

Bekijk de reportage uit "Het Journaal":

Videospeler inladen...

Meest gelezen