Een lockdown of niet, dat is nu de vraag geworden: virologen en politici kijken ook hier nagelbijtend naar omikron

Terwijl de coronacijfers nu nog dalen, wordt de omikronvariant onder de waterlijn almaar sterker. In Nederland kozen ze intussen "uit voorzorg" voor een onvervalste lockdown, met sluiting van horeca en niet-essentiële winkels. Moet en kan dat hier dan ook? Experten en politici hinken op twee benen.

De vorige fikse herfststorm is nog maar net aan het uitwoeden, met de opluchting die daarbij gepaard gaat, of er doemt in de verte al een nieuwe op. Maar voor hoeveel wateroverlast en windschade die zal zorgen, weet niemand precies. Dat lijkt nog de beste metafoor voor de toch wel onwezenlijke coronasituatie waarin ons land zich nu bevindt.

In Nederland kozen ze er daarom dit weekend voor om zoveel mogelijk ramen dicht te timmeren: een lockdown dus. Horeca dicht, niet-essentiële winkels dicht, scholen dicht en een forse beperking van het aantal mensen dat je thuis mag ontvangen. 

Dan doemen onmiddellijk twee grote vragen op: moet zo'n lockdown ook zo bij ons? En zo ja: wíl de politiek dat ook?

1. Moet zo'n lockdown er ook in ons land komen?

De vooraanstaande Nederlandse viroloog Ab Osterhaus waarschuwt vandaag in De Morgen dat ook in landen als België best "extra maatregelen" worden genomen. Ook viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) sprak daarover gisteren in het Nederlandse tv-programma Op1. Hij pleitte ervoor om te handelen naar de bezorgdheid die er nu heerst. 

"Als je achteraf bezorgd bent, is de hele epidemie al voorbij. Bij crisismanagement moet je beslissingen nemen op basis van 20 procent van de informatie. Je kunt dat risico niet nemen." Niet dat hij bij ons direct een lockdown verwacht in ons land, zoals in Nederland. "Of men zal heel veel moeite doen om het geen lockdown te noemen. Maar dat er best zo snel mogelijk verstrengingen komen, lijkt me logisch."

Viroloog Steven Van Gucht (Sciensano) vroeg zich vrijdag in "Het Journaal" al af of de huidige maatregelen zullen volstaan. "Ze zijn misschien net niet genoeg", zei hij toen. "We gaan het voor een stuk moeten hebben van die derde prik. Dat zal ons meer en meer helpen. Maar de vraag is of dat zal volstaan om omikron in bedwang te houden. Dat zal ook van het ziekteprofiel afhangen."

Herbekijk hier dat gesprek van vrijdag in "Het Journaal":

Videospeler inladen...

Bij HLN pleitte hij dit weekend wel tegen een lockdown en voor "consistente en duurzame maatregelen". "Je moet altijd kijken naar de lange termijn. Want wat doe je na zo'n lockdown? Omikron zal er nog altijd zijn."

Professor-emeritus immuno-virologie Guido Vanham van het Instituut voor Tropische Geneeskunde en de UA is veel categorieker: we moeten het Nederlandse voorbeeld volgen, zo zegt hij in "De ochtend" op Radio 1. "We weten wat er op ons afkomt. Je kunt daar niet meer aan twijfelen, want we hebben het al een paar keer meegemaakt. De voorspellingen rond de deltagolf zijn perfect uitgekomen. Als we nu geen maatregelen nemen, gaan we naar een worst case scenario. Dat gaat dramatische gevolgen hebben voor de ziekenhuizen en ook voor de niet-covid-patiënten. 

2. Is een nieuwe, harde lockdown politiek haalbaar?

Dat is natuurlijk de hamvraag, want uiteindelijk zal het deze week van de politiek moeten komen, met onder meer woensdag een Overlegcomité. Vorige week nog zei minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) in "De afspraak" dat hij "extra verstrengingen niet uitsluit".

Toch verwachtte hij toen geen beperkingen op het aantal contacten en het aantal mensen dat mag samenkomen. "Ik zie ons niet snel zoiets beslissen." Maar als de situatie zorgwekkend wordt, vindt hij wel dat "de politiek snel moet schakelen". "Wie uitstelt tot morgen bezwijkt onder de zorgen, zegt een oud spreekwoord. Dat geldt absoluut in de strijd tegen een pandemie."

Bekijk hier het fragment in "De afspraak":

Videospeler inladen...

N-VA-voorzitter Bart De Wever gaf dit weekend in het VTM Nieuws toe dat "grote bezorgdheid overheerst". "Als het slecht is wat er komt, dan gaat het heel slecht worden." Voor een lockdown vindt hij het nog te vroeg. "Maar iets uitsluiten, mag je natuurlijk ook niet doen."

Er moet gewoon een drastische vermindering komen van de contacten tussen mensen

Guido Vanham, professor-emeritus immuno-virologie van het Instituut voor Tropische Geneeskunde en de UA

Hij pleit net als Van Gucht eerder voor "maatregelen die we lang kunnen volhouden". "Die jojo naar een lockdown en daar weer alles los en dan weer lockdown... Ik denk niet dat we dat nog jaren kunnen volhouden en het zou nog weleens écht lang kunnen duren."

Professor Vanham stoort zich aan die aarzeling bij de beleidsmakers. "We hebben tijdens de deltagolf gezien dat er heel veel aarzeling was om maatregelen te nemen en het was voor niemand nog duidelijk wat er kon en wat niet. Er moet gewoon een drastische vermindering komen van de contacten tussen mensen. Dat moet heel duidelijk zijn. We hebben dat al gekund in het verleden."

"Men legt zogezegd de verantwoordelijkheid bij de burger, maar die snapt het niet meer", ziet Vanham. Als we nog op tijd willen zijn, zo zegt hij, moeten we het doen zoals in Nederland: "Gewoon alles dicht, nu. Ik snap dat dat niet gemakkelijk is. Maar ik denk dat de Nederlanders de signalen van hun regering nu beter begrijpen dan wij de onduidelijke signalen van onze regering."

Beluister hier het gesprek met Guido Vanham in "De ochtend" op Radio 1:

Verwendung weltweit

"Een lockdown is politiek moeilijk haalbaar", zei Van Ranst daar gisteren over. "Politique, c'est l'art du possible (letterlijk: politiek is de kunst van wat mogelijk is). Maar men zal er wel dichter naartoe gaan." Dat vermoedt ook onze Wetstraatwatcher Ivan De Vadder. "Met die drastische maatregelen in Nederland denk ik dat politici genoodzaakt zullen zijn om iets te ondernemen. Woensdag is er een Overlegcomité. Op enkele dagen tijd kan er héél veel veranderen met dit virus, dat is echt niet de eerste keer."

Meest gelezen