Grondwetswijziging in Wit-Rusland verstevigt macht president Loekasjenko: kan aanblijven tot 2035 en wordt onschendbaar

In Wit-Rusland wil president Loekasjenko zijn macht versterken met een nieuwe grondwetswijziging. Naar het buitenland gevluchte oppositieleden zullen niet meer aan presidentsverkiezingen mogen deelnemen. Zelf zou Loekasjenko kunnen aanblijven tot 2035, het jaar waarin hij 81 wordt. In februari kan de bevolking tijdens een referendum over het nieuwe ontwerp stemmen.

De grondwetswijziging was vorig jaar al aangekondigd, als reactie op het massale volksprotest na de presidentsverkiezingen in augustus. Aleksandr Loekasjenko werd toen herkozen, waardoor hij aan een zesde termijn als president kon beginnen. Volgens waarnemers en de oppositie werd er echter fraude gepleegd.

Het wetsontwerp lijkt de demonstranten van toen niet echt tegemoet te komen. Critici zagen de belofte om de grondwet aan te passen destijds al als een manier om de onrust in de kiem te smoren. De nieuwe grondwet lijkt de macht van president Loekasjenko alleen maar te versterken.

Zo zullen Wit-Russen die de afgelopen 20 jaar enige tijd in het buitenland hebben gewoond, niet meer aan presidentsverkiezingen mogen deelnemen. Op die manier wordt het gevluchte oppositieleden, zoals de voormalige presidentskandidate Svetlana Tichanovskaja, onmogelijk gemaakt om kandidaat te zijn.

Daarnaast zal een president maar twee opeenvolgende termijnen aan de macht mogen zijn. Een ambtstermijn wordt wel verlengd van 4 naar 5 jaar. Loekasjenko is nu al aan zijn zesde termijn bezig, maar omdat de nieuwe regels pas ingaan als er een nieuwe president is verkozen, wordt daar geen rekening mee gehouden. Het komt er met andere woorden op neer dat Loekasjenko nog tot 2035 aan de macht zou kunnen blijven, het jaar waarin hij 81 wordt.

Maar Loekasjenko heeft ook aan zijn toekomst gedacht, mocht hij ooit niet verkozen raken of moeten aftreden. Voormalige presidenten zullen namelijk niet vervolgd kunnen worden na hun ambtstermijn. Sinds de onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie heeft Wit-Rusland nog maar één president gehad, dus het is duidelijk dat ook die aanpassing voor hem is bedoeld.

Daarnaast zou er ook een nieuwe Volksvergadering opgericht worden, parallel met het parlement. Een zittende president zou automatisch lid worden en die Volksvergadering zou een president kunnen afzetten. Op die manier zou Loekasjenko zijn opvolger kunnen afzetten als die al te kritisch wordt.

De grondwetswijziging zal in februari 2022 in een referendum aan de bevolking voorgelegd worden. De voormalige presidentskandidate Svetlana Tichanovskaja, die naar Litouwen is gevlucht, laakt op Twitter dat de grondwetswijziging Loekasjenko alleen maar meer macht zal geven en dat hij vervolging zal kunnen ontlopen. Volgens haar kunnen alleen snel georganiseerde, nieuwe verkiezingen de politieke onrust in het land doen afnemen.

Loekasjenko is al 27 jaar aan de macht in Wit-Rusland. Na zijn laatste verkiezing, in augustus vorig jaar, brak massaal volksprotest uit. Meer dan 35.000 mensen zijn sindsdien opgepakt. Verschillende oppositieleden, onder wie de man van Tichanovskaja, werden de voorbije maanden tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

Meest gelezen