Russische "vredestroepen" wachten net buiten Moskou om via luchttransport overgebracht te worden naar Kazachstan.
AFP or licensors

"Tientallen doden en meer dan 1.000 gewonden" in Kazachstan, Rusland stuurt "vredestroepen" ter plaatse

In Kazachstan, in Centraal-Azië, is het nog altijd onrustig, nadat protest tegen een verhoging van de brandstofprijzen daar de voorbije dagen uitliep in algemeen politiek protest in heel het land. Volgens de overheid zijn tientallen betogers om het leven gekomen en vielen er ook 1.000 gewonden. In eigen rangen maken de veiligheidsdiensten melding van 18 doden en bijna 750 gewonden. Russische troepen zijn ingeroepen om de revolte te helpen neer te slaan.

Het is moeilijk om duidelijke informatie te krijgen over wat er juist gebeurt in Kazachstan: het internet en telefoonlijnen zijn platgelegd. "De laatste uren komt er nog amper nieuws naar buiten en heb ik ook geen contact meer met mensen ter plaatse", zegt ook Karl Gheysen, die jarenlang in Kazachstan woonde en werkte, in "De wereld vandaag". "Maar het is schrikwekkend hoe snel het eraan toe gaat. Van een lokale is het geëscaleerd tot een nationale en intussen regionale kwestie."

Beluister hier het gesprek met Karl Gheysen in "De wereld vandaag"

AFP or licensors

Net als gisteren lijkt vooral Almaty, de grootste stad van het land, het toneel van geweld en chaos. 

Op het centrale plein zou vanmiddag (avond in Kazachstan) opnieuw geweld zijn losgebarsten. Demonstranten zouden er hardhandig zijn verdreven door de veiligheidsdiensten. Volgens het Russische persagentschap TASS is het plein intussen leeg. De veiligheidsdiensten zeggen dat ze alle gebouwen die door demonstranten waren ingenomen weer onder controle hebben.

Ook vanmorgen waren politie en militairen met pantservoertuigen het centrale plein opgereden. Volgens getuigen en journalisten ter plaatse schoten ze met scherp op de demonstranten. De berichten lijken alvast bevestigd te worden door een video verspreid door het Russische persagentschap TASS.

Het Kazachs leger schiet met scherp in het centrum van Almaty. Bekijk hier de ruwe beelden:

Videospeler inladen...

De voorbije nacht had het leger en de politie in Kazachstan anti-terreureenheden de straat op om relschoppers en manifestanten aan te pakken die de avondklok niet respecteerden. Bij die operatie zijn dus tientallen doden gevallen, bevestigt de politie. Om hoeveel mensen het precies gaat, is niet duidelijk, ze worden nog geïdentificeerd. Er is ook sprake van meer dan 1.000 gewonden.

In eigen rangen zeggen de veiligheidsdiensten 18 doden te tellen en meer dan 750 gewonden.

Bekijk hier enkele ruwe beelden van de protesten in Almaty:

Videospeler inladen...

Hulp uit Rusland

Intussen zijn ook de eerste Russische militairen aangekomen in Kazachstan. 

President Tokajev had gisteren de CSTO om hulp gevraagd, de Collectieve Veiligheidsverdragsorganisatie. Dat militair bondgenootschap bestaat uit ex-Sovjetrepublieken Armenië, Wit-Rusland Kazachstan, Tadzjikistan en Kirgizië, maar vooral Rusland heeft militair gewicht binnen het bondgenootschap. 

Het gaat officieel om vredestroepen die in de eerste plaats zullen ingezet worden om belangrijke overheidsgebouwen en andere staatsinfrastructuur en militaire faciliteiten te beschermen. 

Volgens het Russische persagentschap RIA zou het vredeskorps bestaan uit zo'n 2.500 militairen die enkele dagen tot enkele weken ter plaatse zouden blijven. De vredestroepen zouden volgens het agentschap het recht hebben om wapens te gebruiken "in het geval dat ze door gewapende groepen zouden aangevallen worden".

Volgens Hoge Vertegenwoordiger van de EU Josep Borrell brengt de Russische interventie in Kazachstan "herinneringen naar boven aan situaties die vermeden dienen te worden".

Weer een bewogen dag in Kazachstan

Videospeler inladen...

Met het snel sturen van militairen hoopt het Kremlin een nieuwe Oekraïne-scenario te vermijden", zegt Jan Balliauw in "Het journaal". "Namelijk dat een Ruslandvriendelijk regime ten val wordt gebracht door straatprotesten en dat het wordt vervangen door een prowesters regime."

Kazachstan is enorm belangrijk voor Rusland. Het bewaakt eigenlijk de weke onderbuik van het land. De Russisch-Kazachse grens is de langste ononderbroken landsgrens ter wereld en er woont ook een grote Russische minderheid, zo’n 20 procent van de bevolking."

Jan Balliauw: "Rusland probeert met het snel sturen van militairen een soort Oekraïne-scenario te vermijden"

Videospeler inladen...

"Het Westen heeft zich voorlopig redelijk neutraal opgesteld", aldus Balliauw. "Maar met Russische soldaten op het terrein zou die westerse aandacht de komende uren en dagen wel eens kunnen verscherpen, zeker nu Rusland en het Westen voor belangrijke onderhandelingen staan over veiligheid in Europa."

De Verenigde Staten houden de situatie in Kazachstan en de militaire interventie van de vredestroepen alleszins nauw in de gaten: "Vanuit Washington zullen we strikt toezien dat er geen mensenrechten geschonden worden, maar ook dat er geen actie wordt ondernomen om Kazachse instellingen over te nemen", aldus Ned Price, woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Russische legervoertuigen wachten net buiten Moskou om via luchttransport overgebracht te worden naar Kazachstan.
AFP or licensors
Russian Defense Ministry Press Service

Beluister hier het gesprek uit 'De Ochtend' met Marijn Trio over de onrust in Kazachstan:

Meest gelezen