Een lid van de ordediensten arresteert een betoger in de straten van Almaty.
Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved

Kazachstan: "Bijna 6.000 opstandelingen zijn opgepakt, onder hen ook buitenlanders"

Volgens het regime in de Centraal-Aziatische republiek Kazachstan is de situatie in het land nu opnieuw grotendeels onder controle. De ordediensten zouden 5.800 mensen hebben opgepakt omdat ze betrokken zouden zijn bij het protest van de voorbije dagen. Onder hen zouden ook buitenlanders zijn, aldus de regering. 

"De situatie is in alle regio's opnieuw onder controle, maar leger en politie voeren nog zuiveringsoperaties uit", zo staat in een mededeling van de nationale veiligheidsraad onder leiding van president Kassym-Zjomart Tokajev vandaag. 

Volgens die mededeling zijn er bij de onlusten 164 doden gevallen. Er zouden nu al meer dan 5.800 mensen opgepakt zijn die deelgenomen zouden hebben aan het brede volksprotest van de voorbije dagen. Onder hen zouden ook buitenlanders zijn, aldus de regering, maar die geeft verder geen details. 

Dat laatste is belangrijk, want het CSTO-defensieverdrag dat de regering heeft ingeroepen om hulp van Russische troepen te krijgen, is enkel van toepassing bij buitenlandse bedreigingen, niet bij interne onlusten. Het regime moet dus aantonen dat het buitenland betrokken was bij het protest om de aanwezigheid van duizenden Russische militairen te verantwoorden. 

Als een van de lidstaten wordt aangevallen door een staat of een groep van staten, wordt dit beschouwd als een agressie tegen alle lidstaten van het verdrag

Artikel 4 van het CSTO of Collectief Veiligheidsverdrag uit 1992

Intussen lijkt de situatie in de economische hoofdstad Almaty inderdaad rustiger. Een aantal supermarkten en winkels zouden opnieuw open zijn. Veel inwoners klagen dat ze zonder voedsel zitten en boodschappen moeten doen. Op straat zijn wegblokkades van de politie en pantservoertuigen te zien, maar geen protest meer. (Lees verder onder de foto).

Troepen uit Wit-Rusland zijn door Russische vliegtuigen overgevlogen naar Kazachstan.
Russian Defense Ministry Press Service

Een mini-Warschaupact?

Het Collectieve Veiligheidsverdrag (CSTO) werd in 1992 ondertekend in de Oezbeekse hoofdstad Tasjkent door Rusland en een aantal andere staten van de vroegere Sovjet-Unie. Het is een regionaal pact voor wederzijdse defensie waarbij de lidstaten er zich toe verplichten om elkaar bij te staan bij een aanval van buitenaf, min of meer zoals de NAVO dat doet. 

In de praktijk wordt de CSTO beschouwd als een door Rusland gedomineerd veiligheidspact met voormalige Sovjetstaten. Er was nogal een komen en gaan van lidstaten, maar nu zijn naast Rusland ook Wit-Rusland, Armenië, Kazachstan, Tadzjikistan en Kirgizië lid van de CSTO.

En wat nu?

Over de rest van het uitgestrekte land hebben we weinig of geen informatie, evenmin als over hoeveel militairen er vanuit Rusland of andere CSTO-landen nu precies in Kazachstan aanwezig zijn. Het zou vooral om Russen gaan, maar volgens sommige bronnen zouden er ook een symbolisch aantal militairen uit Wit-Rusland en Armenië actief zijn. Naast die landen omvat de CSTO ook Tadzjikistan en Kirgizië. 

Hoelang die buitenlandse troepen in Kazachstan zullen blijven is ook niet duidelijk. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken had gisteren gewaarschuwd dat "een keer de Russen ergens zijn, het moeilijk is om hen te doen vertrekken". Moskou wil over Kazachstan echter niet praten met de VS of gelijk welk ander land.

Gisteren is bekendgemaakt dat Karim Masimov, tot enkele dagen geleden hoofd van de interne inlichtingendienst, is gearresteerd op beschuldiging van "verraad". Meer gegevens ontbreken, maar Masimov was een nauwe medewerker van ex-president Noersoeltan Nazarbajev tijdens diens lange regime (1991-2019). Nazarbajev zelf heeft zijn steun uitgesproken voor zijn opvolger en huidig president Tokajev. Een woordvoerder ontkent geruchten dat Nazarbajev en zijn familie het land zouden verlaten hebben.

Meest gelezen