"Belangrijke week voor Europese veiligheid": Rusland en VS voeren eerste gesprek over spanningen rond Oekraïne

In Genève, Zwitserland, hebben Rusland en de Verenigde Staten gesproken over de spanningen rond Oekraïne. Het overleg duurde ongeveer acht uur, maar concrete doorbraken heeft het niet opgeleverd. De komende dagen staan in Brussel en Wenen nog meer gesprekken op de agenda over de crisis rond Oekraïne.

Met het overleg tussen Rusland en de VS lijkt de Koude Oorlog wel terug. Voor het gesprek in Genève schoven de viceministers van Buitenlandse Zaken van beide landen aan tafel: aan Amerikaanse kant Wendy Sherman, voor Rusland Sergej Rjabkov. Na afloop van het overleg lieten beide onderhandelaars niet veel los. Sherman had het over een "openhartig", Rjabkov over een "complex" gesprek.

Op tafel lag het dreigende conflict aan de grens met Oekraïne. De voorbije maanden heeft Rusland daar tienduizenden militairen bijeengebracht, waardoor de spanning sterk is opgedreven. De VS dreigt met verregaande sancties als Rusland Oekraïne zou binnenvallen.

Op het overleg heeft Rusland volgens de Amerikaanse onderhandelaar herhaald dat het geen plannen heeft om Oekraïne binnen te vallen. De VS vraagt nu dat Rusland de militairen weg haalt van bij de grens, maar een antwoord daarop is niet gekomen. De Russische onderhandelaar Sergej Rjabkov zei na het gesprek dat "de situatie niet hopeloos is", maar dat de VS het risico van een confrontatie niet mogen "onderschatten".

Oekraïne en de NAVO

Rusland heeft de spanningen aan de grens met Oekraïne opgevoerd omdat het zich bedreigd voelt door de NAVO. Het Westerse militaire bondgenootschap is de voorbije jaren steeds uitgebreid naar het oosten, naar landen die voorheen tot de Russische invloedssfeer behoorden. 

Mogelijk NAVO-lidmaatschap van Oekraïne (door de NAVO voorgesteld in 2008) is voor Rusland een rode lijn. Rusland vraagt garanties dat Oekraïne en andere voormalige Sovjetlanden nooit zullen toetreden tot de NAVO. Daarnaast vraagt Rusland de NAVO ook om alle militaire oefeningen stop te zetten, niet alleen in Oekraïne, maar ook in alle landen waar de NAVO niet aanwezig was vóór 1997, toen werd besloten tot een uitbreiding naar het oosten. 

"Door de opgevoerde spanning zijn staten die voorheen neutraal waren of niet de behoefte hadden om lid te worden van de NAVO -zoals Finland of Zweden- zich juist gaan afvragen of ze zich veiligheidshalve niet ook zouden aansluiten bij de NAVO", duidt VRT-journalist en Ruslandkenner Jan Balliauw in "De wereld vandaag":

Op het overleg heeft de VS gezegd dat Rusland niet kan dicteren wie lid kan worden van het militaire bondgenootschap NAVO. De NAVO zal zijn "opendeurenbeleid" blijven behouden, is gezegd op het overleg.

De onderhandelaars bespraken ook de mogelijkheid om het aantal raketten en militaire manoeuvres van beide partijen in Europa te beperken. De Amerikaanse onderhandelaar stelde voor om ontwapeningsgesprekken te houden, die bijvoorbeeld zouden kunnen plaatsvinden in het kader van de NAVO-Rusland-raad, die woensdag bijeenkomt.

Meer overleg gepland, maar geen hoge verwachtingen

De gesprekken tussen de Amerikaanse en Russische topdiplomaten vandaag waren immers de eerste, maar niet de enige gesprekken die deze week gepland staan over de spanningen rond Oekraïne. NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg ontving vandaag in Brussel ook de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba. 

Woensdag is er, eveneens in Brussel, de vergadering van de NAVO-Rusland-raad. Donderdag ten slotte is in Wenen nog overleg gepland binnen de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).

"Een belangrijke week voor de Europese veiligheid", zo blikte NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg eerder vandaag vooruit. Maar hij temperde wel meteen de verwachtingen. "Ik denk niet dat we kunnen verwachten dat deze vergaderingen alle problemen zullen oplossen", zei hij.

Stoltenberg zei te hopen dat aan beide kanten de oprechte wil aanwezig is om een nieuw gewapend conflict in Europa te voorkomen. "We hopen dat we het eens kunnen worden over de weg vooruit, een reeks ontmoetingen en het proces. We moeten tot een politieke oplossing komen en een gewapend conflict vermijden. Maar we moeten erop voorbereid zijn dat Rusland opnieuw zal kiezen voor gewapend geweld, voor confrontatie in plaats van samenwerking", klonk het. 

Oekraïne heeft "het recht zichzelf te verdedigen" en als Rusland besluit geweld te gebruiken, zal het "een aanzienlijke prijs moeten betalen", waarschuwde Stoltenberg nog.

Meest gelezen