AFP or licensors

President Joe Biden zet alles op alles om federale kieswet te krijgen in de VS: "Ik ben het beu om stil te blijven"

 De Amerikaanse president Joe Biden heeft aangekondigd dat hij alles zal doen om de hervorming van het Amerikaanse stemrecht goedgekeurd te krijgen, inclusief de regels in de Senaat wijzigen. Die hervorming moet de toegang tot de stembureaus beschermen voor minderheden en in het bijzonder voor zwarte Amerikanen. In Georgia en andere overwegend Republikeinse staten bestaan wetten die minderheden, die vooral op Democraten stemmen, het stemmen moeilijk maken.

In de Verenigde Staten is het niet de overkoepelende federale overheid die de verkiezingen regelt, maar zijn het de individuele staten die instaan voor de organisatie van de verkiezingen. En dat zit de Democratische president Joe Biden dwars, omdat Republikeinse staten hun eigen kieswetten invoeren die het minderheden moeilijk maken om te gaan stemmen.

19 deelstaten hebben in totaal 34 wetten goedgekeurd die het stemrecht terugdringen. Zo verbieden ze bijvoorbeeld om eten en drinken aan te bieden in de wachtrijen aan stembureaus, wat mensen ontmoedigt om nog aan te schuiven. 

In september werd in Texas nog een kieswet goedgekeurd die het aantal mogelijkheden om te gaan stemmen, beperkt. De openingsuren van de stembureaus werden ingekort, drive-instembureaus zijn voortaan verboden (in coronatijden bedoeld om mensen te overtuigen die bang waren om besmet te raken), het stemmen per post wordt moeilijker gemaakt. Officieel allemaal bedoeld om fraude tegen te gaan, maar critici van de wetten zeggen dat ze bedoeld zijn om minderheden te ontmoedigen om te gaan stemmen.

Bekijk fragmenten van het vlammende betoog van Biden: "Hoe willen jullie worden herinnerd? Sta je aan de zijde van dr. King of van George Wallace?"

Videospeler inladen...

President Biden wil daarom een federale kieswet. Die wet zou de voorwaarden moeten vastleggen waarbinnen het stemrecht kan worden uitgeoefend, van de inschrijving in de kiesregisters over de stemming per brief of de verificatie van de identiteit tot het tellen van de stemmen. De wet zou ook van een stembusdag een vrije dag maken. Biden wil dat er op die manier meer minderheden gaan stemmen.  

"Ik zal niet toegeven, ik zal niet aarzelen", zei hij in een voor zijn doen striemende toespraak in Atlanta, de geboorteplaats van Martin Luther King. "Ik zal uw stemrecht en onze democratie verdedigen tegen vijanden van binnen- en buitenaf."  

Filibuster

Biden wil er naar eigen zeggen alles aan doen om deze wet erdoor te krijgen, als het moet ook de regels van de Senaat aanpassen. Want de Republikeinen blokkeren deze hervorming al maandenlang in de Senaat. 

"Ik ondersteun het veranderen van de regels van de Senaat op eender welke manier zodat vermeden wordt dat een minderheid van de senatoren acties rond het stemrecht blokkeert", zei de president. Biden noemde deze problematiek de grootste test voor de Amerikaanse democratie sinds de Burgeroorlog.

Concreet gaat het over de afschaffing van de "filibuster", waardoor de minderheid in de Senaat ervoor kan zorgen dat toch 60 van de 100 senatoren nodig zijn om te kunnen stemmen over een wetsvoorstel. Biden is voorstander van de afschaffing en doet die aanbeveling "na een zorgvuldige afweging", maar hij "erkent dat het fundamentele recht op een stem een recht is waaruit alle andere rechten voortkomen". 

Ultieme poging

VRT NWS-correspondent Björn Soenens hoorde een striemende speech van Biden. Hij sprak op een "gepassioneerde en agressieve toon". "De vraag is of die wilskracht ook daadkracht zal zijn."

Volgens Soenens was deze speech een laatste, ultieme poging van Biden om de wet erdoor te krijgen, maar de kans dat het hem zal lukken, is vrij klein. De kern van het probleem zit overigens in Bidens eigen partij, duidt Soenens, bij twee dwarsliggende Democratische senatoren. Met een 50-50-verhouding tussen Democraten en Republikeinen heeft de partij elke senator nodig om een wet goedgekeurd te krijgen.

Als ook dit niet lukt, gaat zijn presidentschap de dieperik in

VS-correspondent Björn Soenens

Biden verwees er in zijn toespraak zelf ook naar. "De Senaat bestaat uit 50 presidenten", klonk het. "Iedere senator heeft de macht om hem te kraken of te maken en voorlopig maken ze hem niet. Het was een prachtige speech, maar geen enkele speech helpt daartegen", zegt Soenens.

Als Biden de kieswet er niet door krijgt, dan zou dat alweer een ferme klap zijn. "Als dit niet lukt en zijn Build Back Better-plan (een groot investeringsplan, red.) ook al niet, dan gaat zijn presidentschap de dieperik in. Biden speelt nu hoog spel door de filibuster te willen afschaffen, want dat kan zich ook tegen de Democraten keren als ze na de volgende verkiezingen plots in de minderheid zouden zijn in de Senaat."

Biden hield zijn toespraak overigens niet toevallig in Georgia. Biden won die staat nipt bij de presidentsverkiezingen, maar daarna paste de Republikeinse meerderheid in het lokale parlement de kieswet aan, zodat het voor minderheden moeilijker wordt om te gaan stemmen. 

Beluister het gesprek met VS-correspondent Björn Soenens in "De ochtend":

2019 The Washington Post

Meest gelezen