Copyright STRF/STAR MAX/IPx 2021

Factcheckers wereldwijd roepen YouTube op om desinformatie te bestrijden: "Platform is nu wapen om anderen te manipuleren"

Meer dan 80 factcheckorganisaties van over de hele wereld hebben een open brief naar de directie van YouTube gestuurd. Ze roepen het videoplatform en dochterbedrijf van Google op om meer en betere maatregelen te nemen om desinformatie aan te pakken. 

"Elke dag zien we dat YouTube een van de belangrijkste kanalen is voor online desinformatie en verkeerde informatie wereldwijd", stellen de factcheckers uit meer dan 40 landen in hun brief. In ons land is het magazine Knack een van de ondertekenaars.

De factcheckorganisaties hebben het aantal foute en misleidende video's nog meer zien toenemen door de coronapandemie. Zo zijn er veel samenzweringsdocumentaires te vinden, net als video's waarin nepmedicijnen worden aangeprezen. De factcheckers klagen ook risico's op politieke destabilisatie aan.

YouTube staat toe dat zijn platform wordt gebruikt als wapen door gewetenloze actoren om anderen te manipuleren en uit te buiten

Open brief

"We zien niet veel inspanning van YouTube om een beleid te implementeren dat het probleem aanpakt", staat nog te lezen in de brief. "Integendeel, YouTube staat toe dat zijn platform wordt gebruikt als wapen door gewetenloze actoren om anderen te manipuleren en uit te buiten, en om zichzelf te organiseren en fondsen te werven."

Verbeterpunten

De organisaties stellen belangrijke verbeterpunten voor aan YouTube en benadrukken dat ze hiervoor willen samenwerken met het bedrijf.

"Momenteel heeft YouTube enkel zeer beperkte inspanningen geleverd om misleidende en foute informatie op hun kanaal aan te pakken", vertelt de Vlaamse factchecker en mede-oprichter van Lead Stories, Maarten Schenk. De Amerikaanse factcheckorganisatie heeft ook de open brief ondertekend. "YouTube beperkt zich momenteel tot het stiekem verwijderen van zulke video's. Ze zouden mensen net moeten informeren wanneer ze bij zulke video's terechtkomen."

Ze zouden mensen net moeten informeren wanneer ze bij zulke video's terechtkomen

Maarten Schenk, Vlaamse factchecker en mede-oprichter van Lead Stories

Nu verwijst YouTube enkel naar algemene informatie bij sommige video's. "Als er in de titel van een filmpje bijvoorbeed het woord "covid" staat, verschijnt er een waarschuwing die je doorverwijst naar informatie van de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar stel nu dat in een video gezegd wordt dat je javel moet drinken om te genezen van covid-19. Dat is uiteraard foute en gevaarlijke informatie. Bedenk je nu dat zo'n video 10 miljoen views haalt, waarna YouTube de video verwijdert. Er zijn dan nog altijd 10 miljoen mensen die het bekeken hebben en niet correct zijn geïnformeerd."

De organisaties stellen verder dat de inspanningen die YouTube al heeft geleverd te veel gericht zijn op Engelstalige video's. "Nochtans wordt er bijvoorbeeld in Zuid-Amerika en Azië ook in grote mate foute propaganda en informatie verspreid via het kanaal en daar wordt weinig aan gedaan", legt Schenk uit.

Er is nood aan meer transparantie over dat algoritme

Het algoritme van Youtube vormt een ander belangrijk probleem volgens de ondertekenaars van de brief. Als je een video bekijkt op Youtube, krijg je andere video's voorgesteld om daarna te bekijken. "We weten niet precies hoe het algoritme dat die video's voorstelt werkt, maar het lijkt erop dat het gelijkaardige video's naar voren schuift die ook veel reactie zullen uitlokken", aldus Schenk. "Vaak zijn die filmpjes nog extremer dan hetgeen je net hebt gekeken. Er is nood aan meer transparantie over dat algoritme."

"Al zwaar geïnvesteerd"

De groep factcheckers verwacht een ontmoeting te hebben met de CEO van YouTube om de problemen te bespreken.

Het videoplatform zelf reageert nu door te zeggen dat ze "zwaar heeft geïnvesteerd in beleid en producten om de verspreiding van valse informatie tegen te gaan". Volgens een woordvoerder is er wel al belangrijke vooruitgang geboekt, maar is factchecking "een stuk van een grotere puzzel om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan".

Meest gelezen