Copyright Thierry Van Neste

Unieke grafheuvel uit bronstijd met palenkransen eromheen ontdekt in Melsele

In Melsele bij Beveren hebben archeologen een unieke grafheuvel met 3 palenkransen ontdekt. De heuvel dateert uit de bronstijd (2100 - 800 v.Chr.). Grafheuvels komen wel vaker voor, maar het speciale aan deze is dat die afgebakend werd met kransen van houten palen. En dat wordt niet vaak ontdekt in Vlaanderen: minder dan 1 procent van de aangetroffen grafheuvels heeft zo'n palenkrans.

Een grafheuvel met palenkrans uit de bronstijd blijkt een unicum te zijn voor Vlaanderen, en nu is er eentje ontdekt in Melsele. Archeoloog Thierry Van Neste werkte mee aan de opgraving: "Mensen uit de vroege en midden bronstijd met aanzien werden begraven in grotere monumenten. Die werden gekenmerkt door een heuvellichaam. In dit geval gaat het om een gebied met een diameter van zo'n 15 tot 16 meter."

In uitzonderlijke gevallen werd de grafheuvel begrensd met palenrijen
Archeoloog Thierry Van Neste

"Die heuvels werden soms begrensd door een bepaalde structuur. In de meeste gevallen gaat het om een gracht die rond de heuvel werd gegraven, soms kwam er zelfs nog een tweede gracht rond. In uitzonderlijke gevallen, zoals in Melsele, werd de heuvel begrensd met palenrijen."

3 rijen met houten palen

In Melsele gaat het om 3 rijen met houten palen. De paalkuilen zijn ongeveer 20 centimeter diep en het vermoeden is er dat de palen ongeveer een diameter van 20 centimeter hadden. "Dat kan je afleiden aan de verkleuring van de grond", legt de archeoloog uit. "Dat is te herkennen aan ronde cirkels die donkerder gekleurd zijn in de grond. Als archeoloog weet je dan dat dat een paalkuil is. Bij verder onderzoek konden we bevestigen dat het om een palenkrans gaat."

Het moet een serieus werkje geweest zijn om 280 paalkuilen te graven
Archeoloog Thierry Van Neste

"De palen staken waarschijnlijk ongeveer 1 meter, of misschien zelfs hoger, boven de grond uit." Het zou gaan om een 280-tal palen in totaal: "Dat moet een serieus werkje geweest zijn", zegt Van Neste. 

Hier is duidelijk de verkleuring in de grond van de palen te zien.
Copyright Thierry Van Neste

Uitzonderlijke paalkrans

Voor heel Vlaanderen zijn er ongeveer 1.100 grafcirkels gekend, zegt de archeoloog. Voor het Waasland is dit de 39e. Niet echt uitzonderlijk, maar het speciale in Melsele zijn toch wel de paalkransen: "Er zijn maar een 10-tal voorbeelden van te vinden. En vaak is zo'n palenkrans te vinden in combinatie met een gracht, maar ook hier is het anders en zijn er enkel de 3 palenrijen, wat ook extra uitzonderlijk is voor Vlaanderen."

Het is extra uitzonderlijk omdat er in Melsele enkel de 3 palenrijen zijn die de grafheuvel begrenzen
Archeoloog Thierry Van Neste

Het is speciaal omdat er niet veel van dergelijke palenkransen ontdekt worden. Maar dat wil nog niet zeggen dat er niet meer zijn. Het vinden van grafheuvels gebeurt bijvoorbeeld door onderzoek van de UGent, vertelt archeoloog Van Neste. "Dat gebeurt met luchtfotografie. Grafheuvels en grachten errond worden ontdekt door de verkleuring in de grond. Palenkransen worden gewoon ook minder snel herkend op die manier."

Middeleeuwse site

Het archeologisch onderzoek gebeurt in opdracht van projectontwikkelaar Structa-Plan bvba die in het gebied een KMO-unit wil bouwen. "In het kader van de omgevingsvergunning werd eerst een bureau-onderzoek uitgevoerd. Daar bleek al uit dat in 1993 hier in de omgeving een middeleeuwse site werd gevonden. En er was ook al een grafheuvel gekend in Kruibeke. Die lag op een zandrug en was daardoor beter zichtbaar in het landschap. De kans dat er daardoor een grafheuvel aanwezig was, was al groter."

De archeologen startten toen het onderzoek, dat nu heel belangrijk blijkt in het kader van onderzoek naar grafheuvels in het algemeen. En zeker zo'n uniek geval. Er kwamen ook meerdere greppels en grachten aan het licht die wijzen op (intensief) gebruikt van landbouwland. Enkele paalsporen aan de oostelijke rand van het projectgebied kunnen vermoedelijk in verband gebracht worden met een bijgebouw uit de middeleeuwen.

kasto80

Meest gelezen