Current Biology/Autun Purser et al.

BEKIJK - 60 miljoen (!) nesten van broedende ijsvissen ontdekt onder ijsplaat bij Antarctica: "Ongezien"

Wetenschappers hebben onder een ijsplaat in de Weddellzee, nabij Antarctica, de grootste kolonie ijsvisnesten tot nu toe ontdekt. Over een oppervlakte van minstens 240 vierkante kilometer bevinden zich naar schatting ruim 60 miljoen nesten, die netjes bewaakt worden. "Verbazingwekkend, nooit eerder gezien," zeggen wetenschappers over de omvang van de kolonie. De ijsvis heet zo omdat hij door een bijzonder bloedmechanisme aangepast is aan de bijzonder koude watertemperaturen in de regio. 

Niet enkel vogels bouwen nesten om hun eieren te leggen en zo voor nageslacht te zorgen: ook bepaalde vissen doen het, zoals de ijsvis. Het bestaan van die vis was al langer bekend, maar nu is een ongezien aantal nesten ontdekt, waarvan onderzoekers nooit het bestaan hadden kunnen vermoeden. 

De nesten zouden goed zijn voor 100 miljard eitjes, maar dat is ook nodig omdat er heel wat kapers op de kust zijn. De ontdekking is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology. 

Bekijk hier een video die vrijgegeven werd door het team van onderzoeker Autun Purser in Current Biology: "Elk nest is ongeveer een halve meter in diameter en wordt meestal actief bewaakt"

Videospeler inladen...

Per toeval

De ontdekking gebeurde eigenlijk per toeval door een team van onderzoeker Autun Purser van het Alfred Wegener-instituut in Duitsland. Ze vertrokken in de Zuidelijke Oceaan in de buurt van de zuidpool op expeditie met de Polarstern, een schip dat zich door ijsbergen en bevroren zeeijs kan werken. Het schip trok een kooi met een camera achter zich aan, om zo te kunnen speuren naar wat er zich onder het water- (en ijs)oppervlak bevindt. 

Tijdens een routinecontrole van de zeebodem vonden de onderzoekers in de Filchner Trog, op ongeveer 400 à 500 meter diepte, plots duizenden nesten van ijsvissen. Het gaat meer precies om de Neopagetopsis ionah, een straalvinnige vissensoort uit de familie van de krokodilijsvissen. Deze vissen worden ongeveer een halve meter groot en hebben strepen op hun vinnen die aan zonnestralen doen denken. 

"We speurden verder de zeebodem af en bleven maar nesten van ijsvissen tegenkomen", vertelt Purser. De nesten zien er van bovenaf uit als blauwe cirkels en zijn zo'n 15 centimeter diep.  

De ijsvis Neopagetopsis ionah is ongeveer een halve meter groot en heeft straalvinnen

Onderzoeker Autun Purser

De ijsvis? 

Dit type ijsvis was eerder al beschreven en er waren ook al nesten ontdekt, maar nooit in deze grootteorde. Er is ook relatief weinig over deze vissen geweten. In ieder geval, de vis zou door de ijskoude omstandigheden (met een watertemperatuur in de buurt van het vriespunt) een speciaal soort bloed hebben: doorschijnend bloed, zonder het hemoglobine dat de mens heeft om zuurstof door ons bloed te transporteren. De vis is hierdoor onder meer afhankelijk van zuurstofopname door de huid. Omdat het water zo koud is, kan het relatief veel zuurstof bevatten. 

Wikimedia commons J. C. Hureau

Het nest wordt (meestal) netjes bewaakt

Wetenschappers denken dat elk nest 1.500 tot 2.000 eitjes kan bevatten, wat samen met de schatting van 60 miljoen nesten tot een cijfer van 100 miljard eitjes leidt. Het is nog niet duidelijk hoe vaak er wordt gebroed, maar er zijn nu camera's achtergelaten om het proces op te volgen. 

Op de beelden is te zien hoe de ijsvissen proberen hun nesten te beschermen. De meeste nesten worden bewaakt door een vis, maar niet allemaal - in 1 op de 4 gevallen was er geen vis te zien. De onderzoekers konden ruim 16.000 nesten in beeld brengen waarvan 79 procent op dat moment actief gebruikt werd.  De nestplaatsen meten een halve meter tot 75 centimeter in diameter en hebben een opstaande rand. De bodem bestaat uit gravel en keitjes, een techniek die de krokodilijsvis gebruikt om die proper te houden en voldoende 'verlucht'. 

De nieuw ontdekte nesten bevatten ongeveer een kwart meer eitjes dan eerder bekende nestplaatsen 

De schatting van ruim 1.735 eitjes per nest, betekent een hoger aantal - ongeveer 25 procent meer - dan eerder werd gezien bij dezelfde soort dichter bij Antarctica, wat kan wijzen op gunstiger omstandigheden meer in het noorden van de Filchner Trog. Gemiddeld vonden de onderzoekers één broedplaats per vier vierkante meter, maar op sommige plaatsen lag dat aantal zes keer zo hoog, en dat op 497 meter diepte.  

De watertemperatuur in het broedgebied ligt tussen -1 en 0 graden Celsius. Het broedgebied ligt daarmee in een zone die net iets warmer is dan de omliggende zones met -1,5 tot -2 graden.

Prooi voor zeehonden

Er liggen ook heel wat overblijfselen van dode vissen in de buurt. Uit eerdere data over zeehonden (die vaak gaan duiken in de buurt) maken wetenschappers op dat de ijsvissen een veel voorkomende prooi zijn van onder meer die zeehonden. Maar het kan ook dat veel vissen zo uitgeput zijn van het bewaken van het nest gedurende verschillende weken, dat ze van uitputting omkomen. 

De dode lichamen kunnen dan weer voer zijn voor andere dieren en organismen, waardoor de ijsvissen een belangrijke schakel zijn in de voedselketen en in het plaatselijke ecosysteem. Zelf eten ze vooral kleinere visjes, krill en kreeftjes. 

De foto's hieronder (credits: Alfred Wegener Instituut/Current Biology) tonen hoe een ijsvis het nest bewaakt (boven links). Het nest wordt gebouwd door fijn sediment te verwijderen van de bodem waardoor veel kleine steentjes zichtbaar worden. Daarop worden dan de eitjes gelegd. Op de middelste foto zie je hoe het uiteinde van het nest bestaat uit een verhoogde rand van grijs bezinksel (C). Rechts een verlaten nest. Een zeester doet zich te goed aan overgebleven visresten. Het pijltje bij L wijst naar een mogelijke aaseter. Onderaan verschillende details van verlaten nesten.  

Meest gelezen