CHECK - Neen, foto van inheemse man die vader naar vaccinatiecentrum draagt, dateert niet van voor corona

Het moest het feel good-verhaal worden om 2022 mee in te zetten. De 24-jarige Tawy die zijn slecht te been zijnde vader Wahu (67), na een voettocht van zes uur door het voor hulpdiensten onbegaanbare Braziliaanse regenwoud, afzet aan een lokaal vaccinatiecentrum. 

Maar waar de hartverwarmende reacties de overhand namen, rezen ook de twijfels. Heel wat mensen zetten vraagtekens bij het achterliggende verhaal van het tweetal. Ook kijkers en lezers van VRT NWS wezen erop dat een omgekeerde zoekopdracht zou aantonen dat diezelfde foto al in 2015 opdook, ver voordat de wereld kennismaakte met het huidige coronavirus, dus. 

Maar klopt die stelling wel? Op 2 januari 2022 post maker, neuroarts en gezondheidscoördinator Erik Jennings Simões het beeld op zijn persoonlijke Instagrampagina. "Het meest opmerkelijk moment van 2021", schrijft hij erbij, waarna hij het verhaal over de tocht van vader en zoon uit de doeken doet. 

Zowel zijn LinkedInprofiel als verschillende universiteiten waar hij (online) lezingen gaf, bevestigen dat Jennings Simões zich als arts al jaren inzet voor de gezondheid van de afgelegen Zó'é-stam, waartoe Tawy en Wahu ook behoren. Op een foto die hij in oktober online plaatste, poseert hij bijvoorbeeld met een ander stamlid, gekenmerkt door de witte, houten plug die de onderlip perforeert. Op het lichaam van de man staat in zwarte letters "Vaccinar é vida", Portugees voor "Vaccineren is leven". 

Omdat hij merkt dat de foto van Tawy met Wahu op zijn rug gretig wordt opgepikt door verschillende internationale media, geeft Jennings Simões enkele dagen later wat meer context in een andere Instagrampost. Daarin legt de arts uit dat de Zó'é over een gebied van meer dan 669.000 hectaren en vijftig dorpen leven en het dus geen sinecure was hen hun eerste vaccin toe te dienen. De stamleden bereiken de aan de rand van het regenwoud gelegen medische centra via wegen en paden die enkel zij kennen. Volgens de neuroarts zou het veel meer tijd kosten, moesten hulpverleners de inheemse bevolking zelf opzoeken. 

Maar waarom duikt het beeld van vader en zoon volgens critici dan toch al op in 2015? Omdat mensen "Google reverse Image Search" - een omgekeerde zoekopdracht van een foto door hem te uploaden in de zoekfunctie van Google - onjuist gebruiken, beweert de Nederlandse docent wetenschapsjournalistiek en brongebruik Peter Burger op Twitter.

Burger legt uit dat Google de publicatiedatum van een pagina geeft, en niet van de foto. Zo kan een recente foto (of een artikel met die foto) via een zichzelf updatende lijst met 'meest gelezen artikels' of 'populairste berichten van dit moment', toch op een oudere nieuwspagina terechtkomen. Wie doorklikt op de suggesties die Google geeft, zal ook snel merken dat de foto van het inheemse tweetal niet bij het desbetreffende artikel hoort. De meer gespecialiseerde zoekfunctie TinEye geeft aan dat de afbeelding pas op 7 januari 2022 buiten Instagram op de website van het Mexicaanse medium Noticieros Televisa werd gepubliceerd. 

Volgens Simões zelf werd Tawy ondertussen al drie keer gevaccineerd. Zijn vader is enkele maanden geleden helaas overleden aan de gevolgen van een chronische ziekte die al langer speelde.