Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved

Is "wonder van Portugal" verleden tijd? Ondanks hoge vaccinatiegraad opnieuw slechtere coronacijfers

Portugal kent een van de hoogste vaccinatiegraden tegen corona ter wereld. Toch gaan de coronacijfers er al enkele weken opnieuw de slechtere kant op. Op sociale media vragen heel wat mensen zich af hoe dat komt. Vaak maken ze de vergelijking met Nederland, waar de cijfers wat beter zijn maar minder mensen gevaccineerd zijn. Hoe is dat verschil te verklaren?

We spoelen even terug naar oktober vorig jaar. In Portugal had toen maar liefst 98 procent van de volwassenen zijn eerste prik gehad. Het zogenoemde "wonder van Portugal" maakte dat het land op de eerste plaats in de wereldranking stond. 

Intussen is ongeveer 90 procent van de volwassen Portugese bevolking volledig gevaccineerd. Toch begonnen na een rustige periode het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames er opnieuw pijlsnel te stijgen in december.  

Op sociale media stellen mensen, onder meer in coronakritische groepen, zich de vraag hoe dat te verklaren is. Vaak wordt de vergelijking met Nederland gemaakt, waar 86,1 procent van de volwassenen volledig gevaccineerd is en de coronacijfers er momenteel beter uitzien. "Werken de vaccins dan wel?", is een vraag die we zien terugkeren. We nemen de coronacijfers van de twee landen onder de loep. 

Besmettingsgolven

Als we naar de bevestigde besmettingen kijken, zien we inderdaad een enorme stijging in Portugal. Met dagelijks gemiddeld 36.746 besmettingen bereikt Portugal nieuwe records sinds de start van de coronacrisis. Nederland zit momenteel aan ongeveer 34.709 besmettingen per dag (zevendaags gemiddelde tussen 11 en 18 januari).

Om die absolute cijfers te vergelijken moet je kijken naar het bevolkingsaantal van de twee landen. Als je het aantal bevestigde gevallen per miljoen inwoners bekijkt, zie je dat Portugal in verhouding veel meer gevallen heeft dan Nederland. 

"De stijging van het aantal besmettingen is in Nederland al veel eerder ingezet dan hier in Portugal", vertelt correspondent José Da Silva. "Daarom valt de plotse stijging hier nu zo hard op." Dat beaamt ook biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt en KU Leuven). "Nederland heeft net zoals wij recent een zeer hoge deltagolf gehad. Portugal daarentegen heeft zo'n stijging vooral aan het begin van de deltaperiode in juni en juli gekend."

In regio’s waar recent een deltagolf was, lijkt het nu minder uit de hand te lopen met de omikronvariant

Geert Molenberghs, biostatisticus (KU Leuven en UHasselt)

"In regio’s waar recent een deltagolf was, lijkt het nu minder uit de hand te lopen met de omikronvariant", gaat Molenberghs verder.

Verschil in ziekenhuisopnames

De golf aan besmettingen vertaalt zich in Portugal ook in een stijging van het aantal ziekenhuisopnames. Momenteel liggen er 1.955 patiënten in het ziekenhuis door de gevolgen van een coronabesmetting. In Nederland gaat het om 883 mensen.

"Tegelijkertijd zie je dat er in Portugal minder mensen op de dienst intensieve zorg worden opgenomen dan in Nederland", zegt correspondent Da Silva. "Dat komt net door die hoge vaccinatiegraad. We weten dat mensen dan minder ernstig ziek worden."

Dat er in Portugal momenteel meer mensen sterven aan de gevolgen van een coronabesmetting, ligt volgens Da Silva ook aan het grotere aantal oudere mensen in het land. "Veel Portugezen zijn boven de 65 jaar. Dat zijn mensen van wie de immuniteit vrij laag kan zijn, ook al zijn ze dubbel gevaccineerd."

Harde lockdown en boosterprikken

Ook de getroffen coronamaatregelen zorgen voor een verschil. "We mogen niet vergeten dat Nederland vanaf midden december enkele weken in een strenge lockdown heeft gezeten", merkt Molenberghs op. "Niet enkel vaccinatie, maar ook zulke maatregelen hebben een effect. Portugal heeft een soepeler beleid gehanteerd, zo was bijvoorbeeld het nachtleven voor een groot stuk van december open."

Van begin december tot en met midden januari nam Portugal wel weer wat strengere maatregelen. Recent hebben ze opnieuw versoepeld. Dat heeft zo zijn redenen, aldus José Da Silva. "Portugal heeft een zwakke economie. Het toerisme lijdt nu erg onder corona. Gezien het aantal opnames op intensieve zorg en overlijdens relatief laag blijven, wordt er niet opnieuw hard ingegrepen. Bovendien heeft Portugal op 30 januari algemene verkiezingen. Door het versoepelen van de quarantaineregels kunnen meer mensen gaan stemmen."

Gezien het aantal opnames op intensieve zorg en overlijdens relatief laag blijven, wordt er niet opnieuw hard ingegrepen

José Da Silva, correspondent

Tegelijkertijd tonen de gestegen coronacijfers in Portugal aan dat basisvaccinatie niet voldoende beschermt tegen de omikronvariant. "Tegen die variant is echt een boosterprik nodig. In ons land was op 15 januari 49 procent van de bevolking geboosterd. Portugal zit iets achter op ons met 37 procent. Nederland zit op 39 procent, maar zij compenseren met maatregelen", zegt Molenberghs.

België in het midden

Een belangrijke nuance is dat behalve het aantal besmettingen de coronacijfers in beide landen een pak lager liggen dan tijdens vorige coronagolven. Hoewel de cijfers dus toenemen door de veel besmettelijkere omikronvariant, zien we wel degelijk een verschil met periodes waarin geen of niet veel sprake was van coronavaccins.

Als we kijken naar ons land zien we ook dat een verschil in maatregelen, vaccinatiegraad en bevolking tot verschillende coronacijfers kan leiden. Zowel voor het aantal besmettingen als het aantal overlijdens liggen we tussen Portugal en Nederland in.

We hebben in ons land geen harde lockdown zoals in Nederland, maar wel andere beperkingen zoals de sluiting van het nachtleven. Ook de vlot lopende boostercampagne zorgt ervoor dat de cijfers niet meer de pan uitvliegen, besluit biostatiticus Geert Molenberghs.

Meest gelezen