Maak kennis met Emma, Aisha en Tessa: "Pano" redde drie vleeskippen van de slacht, maar hoe gezond is ons pluimvee?

Hoe gezond is pluimvee in ons land? Dat onderzoekt "Pano" vanavond in "De goedkoopste kip". Bij wijze van steekproef heeft het onderzoeksprogramma drie slachtrijpe vleeskippen van 6 weken oud bij activist Melanie ondergebracht: Emma, Aisha en Tessa. Allemaal bleken ze gezondheidsproblemen te hebben. Bekijk de hele uitzending om 21.30 uur op Eén en op VRT NU.

Zes weken oud zijn ze, wanneer Emma, Aisha en Tessa ondergebracht worden door dierenactiviste Melanie. Wel, op dat moment hebben de dieren eigenlijk nog geen naam. De drie vleeskippen staan namelijk op het punt om geslacht te worden, samen met de duizenden anderen anonieme plofkippen waarmee ze zes weken op stal stonden. 

6 weken: klaar voor de slacht

In die tijd, de gangbare leeftijd voor een vleeskuiken, zijn de drie aangedikt tot zo'n 2,6 tot 2,8 kilogram en hebben ze een dikke borstspier gekweekt: de befaamde kipfilet. "Ik vang de kippen op en probeer hen een nieuw leven te geven", zegt dierenactiviste Melanie. 

Om de gezondheid van Emma, Aisha en Tessa te onderzoeken, doen we beroep op dierenarts Samantha. Bekijk hier haar vaststellingen: 

Videospeler inladen...

Pootinfectie

Emma heeft verzorging nodig aan haar poten, stelt dierenarts Samantha vast. "De harde, natte bodem, vaak met urine, maakt de barrière op hun poten kapot en daardoor krijgen ze een infectie", zegt ze. "Door de druk krijgen ze een eeltplek die ontstoken raakt. Dat is ook zeer pijnlijk." Er wordt zalf gesmeerd en Emma krijgt een pootverband.   

Een infectie aan de voetzolen komt wel vaker voor bij pluimvee. Uit een controle bij meer dan 15.000 vleeskippen in 2015 bleek dat 78 procent van de dieren ernstige voetzoolletsels (voetzoollaesies) had, al werd toen maar bij 11 vleeskuikenbedrijven gecontroleerd en dateert de meting ook al van zes jaar geleden. 

Bij 22 procent van de kippen werden bovendien letsels op hun hakken vastgesteld, zogenoemde brandhakken of hakdermatitis. Belgische kippen scoren daarmee opvallend slechter dan vergelijkbare studies in het buitenland. Die letsels moeten in België ook niet standaard worden gerapporteerd, wat in Nederland, Zweden en Denemarken wel moet. 

Melanie merkt dat de kippen niet altijd vlot kunnen bewegen. De pootinfectie is daarvoor niet de enige reden, ook hun gewicht speelt mee:

Videospeler inladen...

Sneller, dikker

Aisha heeft duidelijk moeite om over de zitstok in haar kippenhok te geraken. Haar dikke borstspier zit in de weg. Die is natuurlijk zo snel mogelijk gegroeid om gegeten te kunnen worden als kipfilet. "Die groei is niet evenredig met de rest van hun lichaam", zegt Melanie. "De poten kunnen ook gewicht niet goed dragen, waardoor ze moeite hebben om te staan en te stappen."

In nauwelijks vijftig jaar tijd groeien onze vleeskippen vier keer sneller, en dat met maar half zoveel voeder 

Frank Tuyttens, expert dierenwelzijn ILVO

Via genetische selectie heeft de kippenindustrie door de jaren heen een bijzonder efficiënte kip ontwikkeld. "In nauwelijks vijftig jaar tijd groeien onze vleeskippen vier keer sneller, en dat met maar half zoveel voeder per kilogram vlees", legt Frank Tuyttens uit, expert dierenwelzijn bij het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO).  

De standaardkip groeit nu ongeveer 60 gram per dag, heeft een zeer grote eetlust en een grote spiermassa in vergelijking met hun organen en beenderen. "Zo haal je natuurlijk het meeste rendement uit een vierkante meter stal", zegt Tuyttens. Maar hun gewicht maakt de dieren ook minder mobiel. Bijna de helft (47 procent) van de vleeskippen loopt mank, bleek uit een test bij meer dan 5.000 kippen.

Dat de dieren zo snel groeien, heeft ook andere gevolgen. Door de voetzoolletsels, verteringsproblemen en hartproblemen moet er meer antibiotica worden toegediend aan de kuikens. "De biologische grenzen zijn duidelijk bereikt", zegt Tuyttens, "maar persoonlijk vind ik dat ook de ethische grens hier misschien overschreden wordt." 

Emma, Aisha en Tessa worden op dieet gezet. Vijf maanden later doen ze het goed. Bekijk hier hoe de kippen er nu uitzien: 

Videospeler inladen...

Het alternatief

Belgen eten gemiddeld 9 kilogram kip per jaar. En "standaardkippen" of "plofkippen" als Emma, Aisha en Tessa vertegenwoordigen daar nog altijd de grootste groep van. De kip wint het ook steeds meer van ander vlees op ons bord, en we kopen het ook vaker in winkels als Aldi en Lidl die prijzen kloppen. Het duurdere segment van biokippen - die trager groeien, meer ruimte krijgen en mogen uitlopen -  vertegenwoordigt maar 1,5 procent van onze consumptie. Verwaarloosbaar, dus. 

In navolging van Nederland willen steeds meer supermarkten (zoals Colruyt, Delhaize, Lidl, Aldi en Carrefour) dat vleeskippen vanaf 2026 voldoen aan de "better chicken commitment". Dat is een reeks vereisten om het welzijn van de kip te verhogen. Onder andere de dierenorganisatie Gaia ondersteunt het initiatief. 

Die nieuwe regels liggen ergens tussen bio en de "reguliere kip". Zo leven de kippen een week langer, krijgen ze natuurlijk licht en moet er twee meter zitstok voorzien worden per duizend kippen. Al blijven de kippen nog steeds hun hele leven binnen. 

Kan de "better chicken commitment" het welzijn van de Belgische kip vergroten, zonder de kosten voor de boer of de prijs voor de consument op te drijven? En wat met de import van kippenvlees uit het buitenland? "Pano" onderzoekt het vanavond, om 21.30 uur op Eén

Meest gelezen