Avalon All rights reserved.

Onderschat de Britse premier Boris Johnson niet

De Britse eerste minister Boris Johnson heeft een van de zwaarste weken uit zijn politieke carrière achter de rug. Of hij de gezags- en vertrouwenscrisis in Downing Street overleeft, is bijlange nog geen uitgemaakte zaak, maar alleen al dát hij er nog zit, mag verbazen. Na maanden van onophoudelijke aanvallen op zijn karakter en zijn persoonlijkheid, met als dieptepunt een interview vorige dinsdag met Sky News, zou je nu toch kunnen denken dat het Boris-vaatje leeg is. Maar nee, hij zit er nog.

analyse
Ivan Ollevier
Ivan Ollevier is journalist bij VRT NWS. Hij volgt al jaren de Britse politiek en maatschappelijke discussies.

Het begon veelbelovend voor de premier, dat interview met Beth Rigby van Sky News. Elke vraag over de feestjes in Downing Street leidde Johnson gezwind af naar de strijd tegen de pandemie en de rooskleurige vooruitzichten voor het Verenigd Koninkrijk. Maar Rigby bleef doorvragen: hoe kan dat nu, premier, dat u niet besefte dat u op een feestje was? Dat is toch belachelijk? U laveerde daar vrolijk tussen de lege flessen en de pizzadozen? En u dacht niet dat het een feestje was? Dat is onnozel, premier, silly.

Toen moest de vraag over Johnsons verontschuldigingen aan de koningin nog komen. Zijn personeel had een feestje gebouwd, dj inbegrepen, de avond voor de begrafenis van prins Philip. Dat was op een dag van nationale rouw. Voelde u zich beschaamd, premier? Johnsons lichaamstaal sprak boekdelen. Hij liet het hoofd hangen, keek de journaliste niet eens in de ogen. Mompelde zijn tigste verontschuldiging. Wat een absolute afgang.

BEKIJK - Een fragment uit het bewuste interview met Boris Johnson (18 januari 2022):

Videospeler inladen...

Lagerhuis

Dat kwam na een desastreus optreden in het Lagerhuis, waarin hij er zowaar in slaagde zijn excuses aan de Britse burger binnenstebuiten te keren: het kwam erop neer dat hij de verontwaardiging begreep (lees: jullie zijn allemaal kleinzerig), dat hij betreurde wat er gebeurd was (niet: wat een knoeiboel ik heb aangericht), en dat hij eigenlijk veel te aardig was geweest om het tuinfeestje een halt toe te roepen (‘I should have…, maar ik wou hen bedanken voor hun harde werk’). Johnson als meester van de non-apology. Het is een kunst, maar iedereen had ‘m door. 

David Davis, niet de eerste de beste, oud-minister voor de Brexit, zwaargewicht binnen de Conservatieve Partij, overtuigd Brexiteer, riep Johnson vorige woensdag in het Lagerhuis op om de eer aan zichzelf te houden. Hij deed het met een zin die ooit gericht was tot Neville Chamberlain: "In Godsnaam, ga". Dat een Conservatieve toppoliticus Johnson gelijk zou stellen met de door de geschiedenis verguisde Chamberlain (die zich in 1938 München liet inpakken door Adolf Hitler), was zonder meer een diepe belediging.

BEKIJK - David Davis haalt het beruchte citaat aan in het Lagerhuis (19 januari 2022):

Videospeler inladen...

En toch zit Johnson nog altijd in Downing Street.

De Britse ziel

Leden van de Conservatieve Partij schrijven massaal hun parlementslid aan om lucht te geven aan hun verontwaardiging over Johnsons gedrag. Maar zijn ze verontwaardigd genoeg om hun premier de wacht aan te zeggen? Dat valt heel erg te betwijfelen. Johnson appelleert aan een manier van politiek bedrijven die diep in de Britse ziel verankerd zit: wie de indruk wekt dat hij het allemaal heel erg au sérieux neemt, is maar een korte carrière beschoren.

Johnson lapt geschreven en ongeschreven regels aan zijn laars, maakt er zich vanaf met een kwinkslag of één, twee, drie, verwekt hier en daar een kind en maakt er dan een grap over. De Britten smullen ervan. Zolang je maar niet de indruk wekt dat politiek het hoogste des mensen streven is en dat je niet al te veel inspanningen hoeft te doen om te doen wat je doet. Het is een dilettantistische kijk op politiek bedrijven. Saaie betrouwbaarheid is in het Britse openbare leven geen kwaliteit.

Het parlementaire debat is in het Verenigd Koninkrijk een amusant stuk theater. Het is een verbaal steekspel waar het liefst niet te veel over inhoud wordt gediscussieerd, maar vooral op de man of de vrouw wordt gespeeld, bij voorkeur onder de gordel. Regering en oppositie kijken elkaar in het wit van de ogen en dan komt het erop aan de tegenstrever af te maken. In tijden van oorlog en liefde is alles toegelaten. En het Britse Lagerhuis verkeert permanent in een staat van oorlog. Johnson speelt zijn rol daarin vlekkeloos. 

Liegen tegen de koningin

Herinnert u zich de schorsing van het Lagerhuis, in augustus-september van 2019? Johnson lag overhoop met het parlement, dat maar bleef weigeren zijn Brexitakkoord goed te keuren. Dus schorste hij de zittingen van het Lagerhuis en loog zelfs tegen de koningin over de reden daarvoor. Het Hooggerechtshof wees hem terecht, hij zette eenentwintig door de wol geverfde parlementsleden uit de Conservatieve Partij en in Westminster betoogden duizenden tegen  zijn "coup". Drie maanden later won Johnson op overtuigende wijze de parlementsverkiezingen, met een overtuigende meerderheid.

Het parlementaire debat dat op de prorogatie volgt, is er een dat iedereen die erbij is nog lang zal heugen. Er hangt elektriciteit in de lucht, tienduizend volt. De juridische adviseur van de regering houdt een donderpreek met zijn indrukwekkende baritonstem, een Labourparlementslid ontsteekt in een witte, bloedhete woede en roept en tiert, een ander parlementslid barst in tranen uit. Voorzitter John Bercow noemt de sfeer toxisch. Maar in zo’n ambiance is Johnson op zijn best. 

BEKIJK - Een verslag uit "Het journaal" over de verdaging van het Lagerhuis (10 september 2019):

Videospeler inladen...

Overlopers

Als geen ander slaagt hij erin elke netelige situatie zo te keren dat hij er beter uitkomt. Dat het Conservatieve parlementslid Chris Wakeford vorige woensdag overliep naar Labour en met veel zin voor dramatiek de vloer overstak, blijkt nu zelfs in Johnsons voordeel te spelen. Het heeft de Conservatieve Partij verenigd in haar afschuw van overlopers, en ze is van de weeromstuit achter Johnson gaan staan. Het gerucht doet de ronde dat sommige critici hun afkeuring van Johnson weer hebben ingeslikt.

Onderschat Boris Johnson niet.

BEKIJK - Chris Wakeford loopt letterlijk over van de Conservatieve partij naar oppositiepartij Labour in het Lagerhuis (19 januari 2022):

Videospeler inladen...

Meest gelezen