Russische Tu-95 bommenwerpers op een vliegveld in Engels, in de regio Saratov.
Russian Defense Ministry Press Service

VS houdt 8.500 militairen klaar voor Oekraïens conflict, Rusland spreekt van "escalerende spanning" 

De leiders van de Verenigde Staten en verschillende Europese landen, waaronder Duitsland en Frankrijk, hebben hun onvoorwaardelijke steun uitgesproken aan de territoriale integriteit van Oekraïne. Verder herhaalden ze dat een Russische inval zeer zware gevolgen zal hebben voor Rusland. De VS kondigt intussen aan dat 8.500 militairen in staat van paraatheid worden gebracht om snel naar Europa te vertrekken, als de NAVO daar om vraagt. Hoogleraar Imperiale Geschiedenis Idesbald Goddeeris (KU Leuven) pleit intussen voor een betere dialoog met Rusland.

De Amerikaanse president Joe Biden hield gisterenavond vanuit de Situation Room in het Witte Huis virtueel overleg met Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, Raadsvoorzitter Charles Michel, de Franse president Emmanuel Macron, Duits bondskanselier Olaf Scholz, Italiaans premier Mario Draghi, NAVO-baas Jens Stoltenberg, Pools president Andrzej Duda en Brits premier Boris Johnson.

De wereldleiders riepen Rusland gezamenlijk op zichtbare stappen te zetten in de richting van de-escalatie van het conflict rond Oekraïne. Alle deelnemers waren het er verder over eens dat vraagstukken rond veiligheid en stabiliteit in Europa via onderhandelingen moeten worden opgelost. Zij bevestigden daarom hun bereidheid tot diplomatieke oplossingen. 

Biden zei na afloop dat het een zeer goed overleg was en dat er totale eensgezindheid bestaat tussen de VS en de Europese bondgenoten. "We zijn het erover eens dat elke verdere agressie van Rusland tegen Oekraïne ernstige gevolgen zal hebben", schreef Stoltenberg na afloop op Twitter.

Rusland heeft tienduizenden militairen samengetrokken langs de Oekraïense grens en bereidt zich volgens de Verenigde Staten voor op een aanval. Oekraïne is geen NAVO-lid, maar het militaire bondgenootschap zegt een aanval op het land niet te accepteren. In dat geval zullen westerse landen zware sancties tegen Rusland afkondigen. Ook naburige NAVO-landen als Polen en de Baltische landen voelen zich door Rusland bedreigd.

VS houdt duizenden militairen klaar

Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft intussen aangekondigd dat 8.500 militairen in de VS in staat van paraatheid worden gebracht om eventueel naar Europa te vertrekken.  De Amerikaanse soldaten zouden voor alle duidelijkheid niet naar Oekraïne zelf gestuurd worden, maar naar NAVO-lidstaten in Oost-Europa, vier daarvan - Polen, Slovakije, Hongarije en Roemenië - grenzen ook aan Oekraïne. 

Pentagon-woordvoerder John Kirby op een persconferentie gisteravond.
Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved.

Door de beslissing zouden die 8.500 Amerikaanse soldaten veel sneller naar Europa kunnen vertrekken als de NAVO daar om vraagt. De bedoeling is niet om een oorlog te starten met Rusland, zegt het Pentagon, maar om Poetin te ontmoedigen om militaire actie te ondernemen in Oekraïne. "Het is erg duidelijk dat de Russen geen intentie hebben om de spanning af te bouwen," zei Pentagon-woordvoerder John Kirby gisteravond. "De bedoeling is om onze NAVO-bondgenoten gerust te stellen."

Het Pentagon sluit ook de verplaatsing van Amerikaanse militairen in Europa naar het oosten niet uit. Overigens is ook een vloot in de Middellandse Zee met het vliegdekschip USS Harry Truman onder NAVO-bevel geplaatst. Het is voor het eerst sinds het einde van de Koude Oorlog dat dat het geval is. 

Ook andere NAVO-landen versterken hun oostflank in Europa. Denemarken stuurt een fregat naar de Baltische Zee en enkele F-16-gevechtsvliegtuigen naar NAVO- en EU-lidstaat Litouwen. Spanje stuurt drie marineschepen naar de Zwarte Zee en stationeert vier F-18-vliegtuigen in Bulgarije. Ook Nederland zou enkele moderne F-35's in april naar Bulgarije verplaatsen. Frankrijk is bereid om grondtroepen naar Roemenië te sturen.

Toch sluit de VS de deur voor de diplomatie niet. De Amerikanen bereiden een schriftelijk antwoord voor op de veiligheidseisen van Rusland. Zowel de VS als Rusland hebben al gezegd dat ze bereid zijn om voort te onderhandelen.

Kremlin: "escalerende spanning"

Intussen reageert Rusland op het Amerikaanse voornemen om troepen te verplaatsen en naar Oost-Europa te sturen. "Rusland kijkt met grote bezorgdheid", klinkt het. Volgens het Kremlin doen die acties de "spanningen escaleren". Ook over de inspanningen van de andere NAVO-lidstaten toont Rusland zich bezorgd.

"Ook eigen agenda in vraag stellen"

Volgens Idesbald Goddeeris, hoogleraar Imperiale Geschiedenis aan de KU Leuven, heeft het Westen te weinig oog voor de Russische gevoeligheden. "Hoe meer het Westen een anti-Russische houding aanneemt, hoe sterker Poetin in het zadel blijft", zegt hij in "De wereld vandaag", op Radio 1.

Uit een oorlog gaan wij sowieso niet sterker komen

"Oorlog is te allen prijze te vermijden", vindt Goddeeris. Hij vindt dat het Westen moet nadenken over de volgende twee of drie stappen. "Uit een oorlog gaan wij sowieso niet sterker komen. Poetin is in staat om het oosten van Oekraïne in te nemen. En wat zal ons antwoord dan zijn? Sancties? Die zijn er vroeger ook al geweest, en dat maakt Poetin alleen maar sterker."

Goddeeris wijst erop dat Russen anders denken dan wij, in het Westen. Hij noemt de hoop dat Poetin ooit zal worden vervangen door een prowesterse leider ijdel. Prowesterse figuren als Gorbatsjov of Jeltsin worden in Rusland beschouwd als zwak, zegt hij. "Bovendien moeten we onze eigen agenda ook in vraag stellen. Willen wij die uitbreiding van de NAVO? Wat wil de EU met Oekraïne? Want we maken niet alleen Rusland kwaad, we frustreren ook Oekraïne." Volgens Goddeeris zwaait het Westen te veel met beloftes die het eigenlijk niet kan waarmaken. 

Spanning aan de Russisch-Oekraïense grens, een woordje uitleg

Rusland heeft de voorbije weken tienduizenden soldaten samengebracht aan de grens met Oekraïne. Het Westen ziet dat als een vorm van agressie en vreest dat de Russische president Poetin Oekraïne wil binnenvallen.

Maar voor Poetin gaat het om een verdedigingsstrategie, omdat Rusland zich bedreigd voelt door de NAVO, het westerse militaire bondgenootschap dat de voorbije jaren alsmaar verder is uitgebreid naar het oosten, inclusief landen die voorheen tot de Russische invloedssfeer behoorden.

Rusland vraagt nu schriftelijke garanties aan de NAVO dat landen als Oekraïne en Georgië nooit zullen toetreden terwijl ze die belofte wel kregen op een NAVO-top in 2008. Moskou wil ook dat de NAVO zich terugtrekt uit alle nieuwe lidstaten zoals Polen of de Baltische staten.

Er wordt al geruime tijd op verschillende niveaus druk diplomatiek overleg gepleegd tussen het Westen en Rusland om het conflict niet te laten escaleren. De NAVO is bereid om over Russische gevoeligheden te praten, zoals ontwapening in Europa, maar benadrukt dat Rusland niet kan bepalen wie wel of niet lid kan worden van het bondgenootschap.

Gaan we naar een militaire confrontatie op het Europese continent met als inzet Oekraïne? Poetin lijkt de sleutel in handen te hebben. Hij bepaalt uiteindelijk hoe ver Rusland wil gaan om zijn zin te krijgen. Het Westen waarschuwt dat Rusland zware sancties te wachten staan mocht het overgaan tot een militaire escalatie.

Buitenlandreporter en Ruslandkenner Marijn Trio: "Het westen is van strategie veranderd en wil assertiever zijn"

Videospeler inladen...

Meest gelezen