Overheid vraagt studie naar rol van NMBS bij deportaties in Tweede Wereldoorlog

Er komt een studie naar de rol van de NMBS tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat schrijft De Morgen en wordt bevestigd aan VRTNWS. De studie werd besteld door de federale regering en de Senaat. Het historisch onderzoek focust op hoe het vervoeren van onder meer Joden en zigeuners precies gegaan is tijdens de Tweede Wereldoorlog. En vooral naar de rol van de NMBS.

Het is vandaag 27 januari, de internationale dag voor de herdenking van de slachtoffers van de Holocaust. Precies op deze dag, in 1945, werd het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau bevrijd. 77 jaar later maken minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) en senaatsvoorzitter Stéphanie d'Hose exact vandaag bekend dat de Belgische overheid een studie heeft besteld naar de rol van de NMBS tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

De NMBS heeft toen meer dan 25.000 Joden en Roma-zigeuners op goederentreinen gezet vanuit de Mechelse Dossinkazerne richting de vernietigingskampen. Maar de precieze rol van de NMBS werd nooit grondig uitgeklaard. Dat vertelt Nico Wouters, hoofd van CegeSoma het studiecentrum Oorlog en Samenleving in "De ochtend" op Radio 1. 

"Het feit dat door de NMBS en dus door Belgische machinisten en locomotieven Joden zijn gedeporteerd, is iets wat we al langer weten. Maar toch zijn er nog veel gaten in onze kennis", zo begint Wouters. "De precieze besluitvorming, wie er wat heeft beslist, op welke manier de Duitsers precies de vragen hebben gesteld. Daar weten we nog niet zoveel over", aldus Wouters. 

"Terzake" sprak in Kazerne Dossin met Simon Gronowski. Hij kon als tiener ontsnappen uit een dodentrein naar Auschwitz.

Videospeler inladen...

Beluister hieronder het interview met onderzoeker Nico Wouters, hoofd van CegeSoma in "De ochtend"

Hebben personeelsleden van de NMBS ooit geprotesteerd? Hebben ze pogingen tot sabotage ondernomen? En hoe werkte het systeem, was er marge om te saboteren? Het zijn maar enkele van de vele vragen waar het onafhankelijk onderzoek antwoord op moet bieden. 

"Het zal een genuanceerd onderzoek zijn", legt Wouters verder uit. "We weten ook dat er 6.700 personeelsleden van de NMBS officieel erkend werden als verzetsmensen na de bevrijding. De NMBS was ook een bedrijf waar het georganiseerde verzet heel sterk stond. De vraag is ook welke impact dat heeft gehad op de uitvoering", zegt Wouters. 

In de komende maanden buigen onderzoekers zich dus over alle beschikbare archieven, waaronder die van de NMBS. "Om licht te werpen op onze geschiedenis, in de transparantie, de waardigheid en het respect die de te talrijke slachtoffers van de deportaties verdienen", aldus de Senaat in een persbericht. 

Het is essentieel om deze donkere bladzijde uit onze geschiedenis onder de loep te nemen

Georges Gilkinet (Ecolo) - Federaal minister van Mobiliteit

"In een tijd waarin racisme en polarisatie het publieke debat al te vaak beheersen, is het essentieel om deze donkere bladzijde uit onze geschiedenis onder de loep te nemen", vertelt Georges Gilkinet (Ecolo), federaal minister van Mobiliteit. "Deze herinneringsplicht maakt deel uit van onze democratie. Dit zet ons ertoe aan vandaag telkens opnieuw en ondanks alles, onze fundamentele waarden van respect, vrijheid en diversiteit te verdedigen." 

Volgens Stéphanie D’Hose, voorzitter van de Senaat is de studie belangrijk om onze geschiedenis te begrijpen om te vermijden dat ze zich herhaalt. "Ik ben blij en trots dat deze zwarte pagina’s uit de geschiedenis van ons land verder in detail worden onderzocht. We zijn het aan de slachtoffers en hun nabestaanden verplicht om hun leed te erkennen. Om de onderste steen boven te krijgen. Om als samenleving waakzaam te blijven en het verleden zich nooit te laten herhalen", aldus D'Hose. 

We zijn het aan de slachtoffers en hun nabestaanden verplicht om hun leed te erkennen. Om de onderste steen boven te krijgen

Stéphanie D'hose - Voorzitter van de Senaat

Midden volgend jaar zou het onderzoek bezorgd worden aan de Senaat. Wat de overheid met het resultaat van de studie zal doen, en of er bijvoorbeeld herstelbetalingen zullen volgen zoals dat in Nederland en Frankrijk is gebeurd, laat Wouters aan de politiek. 

Oud-burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, was voorzitter van de commissie die zich in Nederland over de kwestie van de deportaties gebogen heeft. "Terzake" sprak daarover met hem.

Videospeler inladen...

Meest gelezen