FOTO: Gascentrale in Drogenbos

Elektriciteitscentrales op gas boekten vorig jaar recordwinsten, zegt energieregulator CREG

Bijna veertig miljoen euro, in plaats van tien of vier miljoen de jaren voordien. Zo veel winst maakte een gascentrale van 400 megawatt (MW) vorig jaar volgens een berekening van de CREG, de federale energieregulator. De centrales zouden een deel van hun gasvoorraad verkocht hebben op de dure dagmarkt, in plaats van ze te gebruiken voor de productie van elektriciteit. 

Sinds 2017 maakt de CREG gebruik van een theoretisch model om de winst te berekenen van elektriciteitscentrales op gas. Het gaat daarbij uit van een centrale met een vermogen van 400 MW. Dat zijn op dit moment de grotere centrales. (De gascentrales van de toekomst zullen een vermogen hebben dat dubbel zo groot is.) In het model zit ook de veronderstelling dat deze centrales voor 7,5 miljoen euro vaste kosten hebben.

Ook stelt de CREG dat de centrales het merendeel van hun gas lang op voorhand aankopen, op de langetermijnmarkt dus, en een evenredig deel van hun elektriciteitsproductie ook lang op voorhand verkopen. Bij hun exploitatie stellen ze zich dan voortdurend de vraag wat hen het meeste opbrengt: het gas gebruiken om elektriciteit te maken dan wel het gas verkopen op de dagmarkt. Dat is de kortetermijnmarkt, waar de prijs voor gas de voorbije maanden door het dak is gegaan. 

Ingewikkeld plaatje

Daarbij moeten verschillende elementen in rekening worden gebracht. Je hebt twee eenheden gas nodig om één eenheid elektriciteit te maken. Je moet de kost van de uitstootrechten (CO2-prijs) verrekenen. En je moet, als je dat gas niet gebruikt voor elektriciteitsproductie, die elektriciteit dan zelf gaan aankopen op de dagmarkt, want je moet je leveringscontract nakomen. Pas als al die kosten zich op een bepaalde manier tot elkaar verhouden, maak je soms winst door je gas te verkopen en niet om te zetten in elektriciteit. 

Volgens de CREG was het voor een uitbater van een gasgestookte elektriciteitscentrale met de marktomstandigheden zoals we die sinds vorige zomer kennen, geregeld interessanter om gas te verkopen dan om het zelf te gebruiken voor de productie van elektriciteit. Daardoor komt de regulator tot een berekende winst van 39,3 miljoen euro in 2021. Per centrale. In de acht jaren voordien schommelde de winst tussen 4,2 en 10,8 miljoen. Twee keer was er zelfs een verlies: in 2014 (6,1 miljoen euro) en in 2019 (0,7 miljoen euro).

Subsidies nodig?

Dat er gas wordt verkocht op het moment dat de prijs heel hoog is, is een normaal marktmechanisme. De CREG klaagt dit dan ook niet aan. Wel is bekend dat de energieregulator een koele minnaar is van subsidies voor gascentrales, zoals die voorzien zijn in het CRM-mechanisme, het mechanisme dat in werking treedt om de sluiting van de kerncentrales op te vangen. Wellicht wil de CREG met deze cijfers aantonen dat de gascentrales ook zonder subsidies winstgevend kunnen zijn. 

Sector: "Langere termijn bekijken"

Ons land telt negen gascentrales met een vermogen van om en bij de 400 MW. Vijf ervan worden uitgebaat door Engie Electrabel, twee door Luminus. TotalEnergies en T-Power hebben elk één van deze centrales.  De individuele uitbaters reageren liever niet op de studie. FEBEG, de federatie van de Elektriciteits- en Gasbedrijven, wil wel een eerste reactie geven. 

Topman Marc Van den Bosch wijst erop dat gascentrales over een periode van minstens twintig jaar worden afgeschreven en dat er geregeld ook grote onderhoudskosten zijn. Hij vraagt zich af of de CREG al die kosten wel heeft verrekend. "Je moet het plaatje bekijken op de langere termijn en niet naar de winsten van één jaar kijken", zegt hij.

Van der Straeten: "Ik wil het hier niet bij laten"

Federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten zegt dat ze het hier niet wil bij laten. "Het is op mijn vraag dat de CREG nu duidelijkheid heeft gebracht over waar de winsten zouden kunnen zitten. Dit is een theoretisch model en ik ga nu aan de CREG vragen om dit concreet te maken, zodat we wat er te veel is, kunnen laten terugvloeien", aldus de minister.

Over de vraag of gascentrales in de toekomst wel subsidies moeten krijgen, zegt ze dit: "In elk geval, grote winsten maken zonder elektriciteit te produceren, is absoluut niet aan de orde. In het systeem is ingebakken dat, als de prijzen heel hoog zijn, het teveel terugvloeit. Dat heet de payback obligation: de verplichting om terug te betalen."

Meest gelezen