Crisisvragen verdubbeld in 2021, maar jeugdpsychiaters "varen blind", getuigen ze in "Pano" 

Ook twee jaar na de start van de pandemie weten we niet hoeveel jongeren wachten op geestelijke gezondheidszorg en welke hulp zij precies nodig hebben. Dat kaarten jeugdpsychiaters vanavond aan in "Pano". Cijfers over mentale gezondheid die er wel zijn, staan ondertussen nog steeds op rood. Zo verdubbelde het aantal crisisvragen voor 12- tot 18-jarigen begin 2021 tegenover het jaar voordien.

"Pano" gaat vanavond dieper in op de mentale impact van de coronacrisis bij jongeren. De volledige reportage is te bekijken om 21.15 uur op Eén en VRT NU.

Met de regelmaat van de klok berichten media over jongeren die wachten op psychische hulp. Maar over hoeveel jongeren gaat het, welke hulp hebben zij precies nodig en kunnen we dat afleiden aan de wachtlijsten? “Pano” deed een brede navraag in het veld om dat te weten te komen. 

Er is eigenlijk niemand die een goed overzicht heeft over alle wachtlijsten

Sofie Crommen, voorzitter Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychiaters

Het blijkt verrassend moeilijk om zicht te krijgen op die wachtlijsten. Dat zeggen ook jeugdpsychiaters zelf. “Er is eigenlijk niemand die een goed overzicht heeft over alle wachtlijsten. Die informatie wordt niet goed samengebracht”, zegt Sofie Crommen. Zij is voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychiatrie. 

Zo zijn er bijvoorbeeld geen goede cijfers over wachttijden bij ambulante praktijken, zoals bij privépsychologen en -psychiaters, aldus Crommen. Maar ook de gesubsidieerde centra voor geestelijke gezondheidszorg (CGG) geven nog geen cijfers vrij voor 2021. Over het aantal wachtenden voor een opname in een psychiatrische instelling bestaat er eveneens weinig duidelijkheid.

Alarmbellen

Nochtans wijzen signalen uit de eerstelijnszorg erop dat de mentale impact bij jongeren van de pandemie nog niet is gaan liggen. Centra voor leerlingenbegeleiding (CLB's) deden vorig schooljaar bijvoorbeeld dubbel zoveel interventies voor jongeren met depressieve gevoelens of zelfmoordgedachten. De interventies voor meisjes zijn net als voor de pandemie veel talrijker dan die voor jongens. 

Ook bij jongerenlijn Awel is het aantal telefoontjes in 2021 nog gestegen tegenover 2020, toen de oproepen tijdens de eerste lockdown(s) al de hoogte in schoten. En de TEJO-huizen, die anoniem en gratis therapie aanbieden, zagen afgelopen jaar 21 procent meer jongeren dan het jaar voordien.

Crisis

Misschien wel het meest alarmerend zijn de vragen voor crisishulp. Na een aanmelding krijgt een jongere daar in principe binnen de 24 uur hulp. Dat kan bijvoorbeeld gaan om een interventie aan huis of om een crisisverblijf in een psychiatrische instelling. Het zijn dus dringende hulpvragen. Bij de leeftijdsgroep van 12 tot 18 jaar zijn die vragen voor psychische problemen in het eerste semester van 2021 ongeveer verdubbeld tegenover dezelfde periode het jaar voordien.

In de grafiek hierboven zijn de crisisvragen onderverdeeld in de groepen "consult" en "dispatch". Werd de crisisvraag afgesloten na een gesprek met de jongere, dan valt de vraag onder de eerste groep. Kwam het tot een doorverwijzing, dan valt de vraag binnen de tweede groep. 

Die vragen komen terecht bij het zogenoemde "crisisnetwerk" via bijvoorbeeld de centra voor leerlingenbegeleiding of de centra voor geestelijke gezondheidszorg. Het is dus vaak niet de eerste stap in hun traject. 

Jongeren belanden in zo'n crisissituaties "omdat ze her en der op wachtlijsten staan", aldus kinderpsychiater Crommen. Wachten betekent dus eigenlijk: achteruitgaan. Ook twee jaar ver in de pandemie is het echter onduidelijk waar die wachtlijsten voor gevorderde psychische hulp precies oplopen. "En daar kan je dus ook moeilijk een beleid op afstemmen", zegt Crommen. 

Intussen versoepelen de coronamaatregelen gestaag: vrijdag wandelen we zo code oranje binnen. Maar de mondmaskers, coronapassen en ook quarantaines blijven nog minstens een tijdje bestaan. Het zal dus wel nog wat tijd vragen om de "piek" aan mentale problemen bij jongeren te laten dalen. 

Wie nood heeft aan een luisterend oor, kan bij Tele-Onthaal terecht op het telefoonnummer 106 of via chat op tele-onthaal.be. Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op www.zelfmoord1813.be. Kinderen en jongeren kunnen terecht bij Awel op het gratis telefoonnummer 102 of via chat op Awel.be.

Meest gelezen