Minister Van Quickenborne trekt erkenning Moslimexecutieve in, Executieve noemt beslissing "onaanvaardbaar"

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) wil de erkenning van de Moslimexecutieve intrekken. Dat zei hij in "De ochtend" op Radio 1. De executieve moet alle Belgische moslims vertegenwoordigen, maar ligt al langer onder vuur, onder meer door buitenlandse inmenging en een gebrek aan transparantie. De executieve reageert verbaasd en ontgoocheld.

"Ik heb de procedure opgestart om over te gaan tot de intrekking van de erkenning van de Moslimexecutieve", vertelde minister Van Quickenborne in "De ochtend". "Dat betekent dat wij dat orgaan niet langer zullen subsidiëren en dat hun rol dan wegvalt."

"Waarom doe ik dat? Omdat ik vanaf mijn eerste dag als minister vaststel dat die organisatie niet representatief is voor alle moslims in ons land. Ik heb hen twee keer in gebreke gesteld, in juli en oktober vorig jaar. Ze hadden de organisatie twee jaar geleden al moeten vernieuwen. En als je dan kijkt naar het voorstel van vernieuwing dat ze nu hebben gedaan, dan moet ik vaststellen dat het vol gemiste kansen zit, en dat het eigenlijk zelfs een stap achteruit is tegenover de huidige Executieve."

Vernieuwing ontoereikend

Volgens de minister zou de hervorming het onmogelijk maken om nog experten van buitenaf aan te trekken, en zou het ook moeilijker worden om jongeren te bereiken. "Die ganse operatie vertrekt vanuit een moskee-logica. Men kan alleen voor de Executieve verkozen worden vanuit een moskee. Dat betekent dat mensen die niet afhankelijk zijn van een moskee, geen kans maken om te zetelen."

"Daarnaast gaat men ook nog altijd uit van etniciteit: je moet tot de Marokkaanse, Turkse, ... zuil behoren om verkozen te raken. Het is toch vreemd dat moslims die hier al drie, vier generaties zijn, nog altijd afhankelijk zijn van hun afkomst om in de Executieve te kunnen functioneren." Volgens Van Quickenborne zet dat ook de deur open naar buitenlandse inmenging.

Ik hoop dat we jonge, moderne moslims nu een hefboom geven om van onder het juk van de Executieve te komen

Vincent Van Quickenborne (Open VLD), minister van Justitie

Dat de Executieve haar erkenning zou verliezen, betekent niet dat er geen moslimleerkrachten meer kunnen worden benoemd, of dat er geen moskeeën meer kunnen worden erkend. "Niet alles valt nu stil", zegt de minister. "Maar wij stellen vast dat die organisatie niet representatief, niet transparant en niet professioneel is. Dan kan het niet zijn dat wij daar verder belastinggeld aan spenderen. Ik hoop dat we met deze beslissing andere moslims, die wel modern denken, een hefboom geven om onder het juk van de Executieve te komen. Zij kunnen dan op termijn een nieuwe organisatie vormen."

In oktober werd op één de reportage "Moskee beïnvloed" van Pano uitgezonden, waarin de buitenlandse invloed op Vlaamse moskeeën en de Moslimexecutieve wordt onderzocht. HERBEKIJK die Pano hier:

Videospeler inladen...

Reactie van de Moslimexecutieve

In een eerste reactie bij het persagentschap Belga noemt voorzitter Mehmet Üstün de beslissing onaanvaardbaar. Üstün is "verbaasd en ontgoocheld". Volgens de voorzitter is het niet aan de minister, maar aan de moslimgemeenschap om over de executieve te oordelen. 

Wij hopen dat de minister van Justitie de rechtsstaat en de grondwettelijke beginselen van ons land zal eerbiedigen

Mehmet Üstün, voorzitter van de Moslimexecutieve

In een persmededeling vult Üstün aan: "Wij begrijpen deze beslissing hoegenaamd niet. Het EMB (de Moslimexecutieve, red.) betreurt dat een serene dialoog met de minister niet mogelijk is gebleken. Het herkent zich niet in de zeer negatieve beeldvorming die van haar wordt geschetst en neemt daar formeel afstand van."

In datzelfde persbericht benadrukt hij dat de vernieuwsingsoperatie waarmee de Executieve bezig was gewoon doorgaat. Üstün sluit af met de woorden: "Het EMB hoopt ook dat de minister van Justitie de rechtsstaat en de grondwettelijke beginselen van ons land zal eerbiedigen."

Minister Van Quickenborne maakte zijn beslissing vanmorgen bekend in "De ochtend" op Radio 1. Zijn gesprek kunt u hieronder herbeluisteren:

Juridische oorlog

Jurist en theoloog Werner-Édouard de Saeger verwacht dat de Executieve het hier niet bij zal laten. Hij had daarover al overleg met de Executieve zelf, maar ook met het kabinet van Van Quickenborne. "Mijn inschatting is dat dit de start is van een juridische oorlog, en dit is de eerste veldslag", aldus de Saeger.

Hij denkt ook dat er voor Van Quickenborne mogelijk juridische problemen kunnen opduiken. "Artikel 9 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens stelt namelijk dat een geloofsgemeenschap de autonomie moet krijgen om zichzelf te organiseren. Als de minister vindt dat er te weinig vrouwen in de Executieve zijn en hij wil daar iets aan doen, dan is er mogelijk al een probleem met artikel 9."

Mijn inschatting is dat dit de start is van een juridische oorlog

Werner-Édouard de Saeger, theoloog en jurist

Bovendien moet er wel een ander overlegorgaan komen als de erkenning van de Executieve wordt ingetrokken. "En als er vanuit de overheid een nieuw orgaan wordt gecreëerd, is dat dan niet in strijd met artikel 9? Bovendien: zal dat orgaan dan wel representatief zijn voor de islamitische gemeenschappen in België?"

Hoe dan ook vindt de Saeger dat het dialoog tussen de Executieve en de overheid hersteld moet worden. Hij pleit voor de aanstelling van een crisismanager die wat kan bemiddelen tussen beide partijen. "Beiden hebben goede argumenten, maar ik hoor nu twee monologen in plaats van een dialoog", aldus de Saeger.

Wat is de Moslimexecutieve?

Het Executief van de Moslims van België, ook wel de Moslimexecutieve genoemd, omschrijft zichzelf op zijn website als "het orgaan dat de islamitische eredienst van België vertegenwoordigt" en als "de officiële gesprekspartner van de islamitische gemeenschap van België bij de Belgische overheid". In 1999 werd het orgaan officieel erkend als de organisatie die in ons land alle moslims moet vertegenwoordigen.

De Executieve is in de praktijk vooral een administratief orgaan. Hij begeleidt mensen in hun opleiding tot islamleerkracht en staat in voor islamlessen op school. Ook helpt hij moskeeën bij hun erkenningsaanvraag, houdt hij toezicht op het administratief beheer van de erkende lokale islamitische gemeenschappen en zorgt hij ervoor dat er begraafplaatsen zijn voor moslims.

De Executieve spreekt zich ook uit in naam van de moslimgemeenschap in discussies zoals het onverdoofd slachten.

Voorzitter in opspraak

In oktober 2021 kwam de voorzitter van de Moslimexecutieve, Mehmet Üstun, in opspraak. Üstun leidt de moskee in Heusden-Zolder en die werd in een rapport van de Staatsveiligheid gelinkt aan het verspreiden van extremistische ideeën in Limburg. De redactie van "Pano" kon dat rapport inkijken. Üstun zelf verklaarde dat de beschuldigingen "vals en ongegrond" waren.

Maar ook rond de werking van de Moslimexecutieve zelf bestaat al langer controverse, onder andere omtrent de invloed van buitenlandse overheden. Sinds april 2019 bestuurt de Moslimexecutieve bijvoorbeeld de Grote Moskee, het belangrijkste islamitische gebedshuis van ons land, in het Jubelpark in Brussel. Eind 2020 al kaartte minister Van Quickenborne aan dat de invloed van Marokko op de Grote Moskee te groot is.

Vooral Salah Echallaoui, de toenmalige voorzitter van de vzw die de Grote Moskee in naam van de Executieve uitbaat, kwam daarbij in het vizier. Hij werd door de Staatsveiligheid genoemd als “een spion” voor de Marokkaanse inlichtingendiensten. Hoewel Echallaoui dat zelf ontkende, stapte hij daarop uit de Executieve en alle aanverwante organisaties.

In gebreke gesteld door minister van Justitie

En ook minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) maakt zich al langer zorgen. In "Pano" uitte hij enkele maanden geleden expliciet kritiek op de top van de Executieve. “Het is heel moeilijk werken met hen. Ik merk een gebrek aan professionalisme, een gebrek aan transparantie, en elke vorm van vernieuwing wordt geschuwd", klonk het.

De minister nam zelfs juridische stappen. Tot twee keer toe stelde hij de Moslimexecutieve in gebreke, een keer in juli en een keer in oktober 2021. Daarnaast vroeg hij ook aan de Staatsveiligheid om een doorlichting te doen van de Executieve en buitenlandse inmenging te onderzoeken. 

Ondertussen werkte de Executieve zelf aan een hervorming. Eind januari werd nog een groot vernieuwingsproject aangekondigd. In een persbericht zei de Executieve toen dat het de bedoeling is dat hij "meer autonomie en stabiliteit krijgt en op een meer efficiënte manier zijn prerogatieven kan verwezenlijken". Maar die vernieuwingsplannen zijn voor minister Van Quickenborne dus niet voldoende.

De voorzitter van de Moslimexecutieve, Mehmet Üstün, reageerde twee weken geleden in Terzake nog op de heisa van de voorbije maanden:

Videospeler inladen...

Meest gelezen