Kort en goed: neen. Kind en Gezin heeft een hele reeks voorwaarden waaraan moet worden voldaan. De hele gedetailleerde lijst zullen we jullie besparen - voor de liefhebbers: hij is terug te vinden op de website van Kind en Gezin -, maar we pikken er wel de belangrijkste punten uit. We focussen vooral op de eisen voor de mensen in de opvang. 

De organisator - oftewel de eigenaar - die het kinderdagverblijf opstart, moet ouder zijn dan 21 jaar en moet daarnaast ook zeker een uittreksel uit het strafregister aanleveren. 

Meer eisen zijn voor de verantwoordelijke van de kinderopvang, die instaat voor de dagelijkse werking. Die moet ook minstens 21 jaar zijn en een uittreksel uit het strafregister kunnen tonen, maar daarnaast moet die ook zeker een kwalificatiebewijs hebben: een opleiding kinderopvang of voldoende ervaring. Ook moet die kunnen aantonen dat hij medisch geschikt is (een attest dat hij zelf mag invullen) en de opleiding "levensreddend handelen bij kinderen" heeft gevolgd.  

Daarnaast zijn er ook nog een hele resem voorwaarden op allerlei andere vlakken. Zo is er bepaald hoeveel vierkante meter er per kind moet worden voorzien en dat er "voldoende daglicht in de leefruimte" moet zijn, net als "buitenspeelmogelijkheden". Ook het aantal kinderen per begeleider is vastgelegd en ook op vlak van veiligheid en gezondheid zijn er wat eisen. 

Het is de Zorginspectie - een afdeling van het Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin - die uiteindelijk zal kijken of aan alle voorwaarden is voldaan. Als dat het geval is, krijgt het kinderdagverblijf een vergunning van Kind en Gezin en kan het van start gaan. 

Ja. En ook die gebeuren door de Zorginspectie, die naast crèches trouwens ook bijvoorbeeld woonzorgcentra of diensten voor de gehandicaptenzorg controleert. 

Specifiek voor kinderdagverblijven kan de Zorginspectie op eigen initiatief gaan controleren. Die inspecties gebeuren "meestal onaangekondigd" en - afhankelijk van het type opvang - "minstens twee keer in een periode van drie jaar of minstens één keer in een periode van vijf jaar", zo staat te lezen op de site van de Zorginspectie. Al zijn er de afgelopen twee jaar fors minder controles geweest door de coronacrisis. 

Daarnaast kunnen er ook controles komen op vraag van Kind & Gezin. Dat gebeurt dus bij de opstart van de crèche, maar ook bij "een klacht of ernstige feiten". Wie een klacht wil indienen over een crèche, moet daarvoor dus bij Kind en Gezin zijn. Het is Kind en Gezin dat dan de Zorginspectie stuurt. 

Na de controle wordt er een verslag opgemaakt, met daarin onder meer de tekorten en de aandachtspunten. Dat verslag gaat dan naar Kind & Gezin, dat kan bepalen om actie te ondernemen. 

"Als de opvang niet aan alle voorwaarden voldoet, maar er is geen onmiddellijk gevaar voor de kinderen, dan krijgt de opvang tijd om alles in orde te brengen", zo staat op de website van Kind & Gezin. "We volgen dat nauwgezet op. De Zorginspectie kan bijvoorbeeld vaker langsgaan tot alles in orde is. Als het nodig is, zal Kind en Gezin de vergunning opheffen of schorsen of de subsidies stopzetten."

Officieel is het antwoord: ja. Kind en Gezin kan ingrijpen als uit een verslag van de Zorginspectie blijkt dat het er echt niet goed gaat. Alleen gebeurt dat in de praktijk niet zo vaak. In 2020 gebeurt dat twee keer, in 2021 zeven keer. Er waren wel iets meer tijdelijke schorsingen: respectievelijk vier en twaalf. De meest recente beslissingen staan op de site van Kind en Gezin. 

"Na een klacht proberen we altijd vast te stellen wat er aan de hand is", zei Katrien Verhegge, topvrouw bij het agentschap Opgroeien, waar Kind en Gezin onder valt, daarover gisteren in "De zevende dag". "Alleen zit je vaak in een grijze zone. Als het gaat om roepen of kinderen hardhandig aanpakken, kom je vaak in een woord-tegen-woord-scenario. Als je een crèche wil sluiten, moet je dat nu eenmaal goed motiveren." 

Dat was de redenering. Tot nu. Kind en Gezin heeft nu beslist dat er sneller zal kunnen worden ingegrepen. "Ook als iets niet formeel vastgesteld kan worden of als er geen harde bewijzen zijn, zal een klacht of een reeks klachten toch voldoende kunnen zijn om te handelen", zegt de woordvoerster. De vergunning van het kinderdagverblijf zou dan voor bepaalde of onbepaalde tijd geschorst kunnen worden.

Het is iets wat pedagoog Michel Vandenbroeck (UGent) alvast graag hoort. "We handelen momenteel te veel uit een juridisch perspectief. We wachten tot er echt een veroordeling of een vaststelling van de feiten is voor we optreden", zei hij in "De wereld vandaag" op Radio 1. "We moeten het omdraaien en meer naar het zorgperspectief kijken. Als er ernstige redenen zijn om verontrust te zijn, moeten we niet wachten en meteen optreden."

Maak je je zorgen over het kinderdagverblijf waar je kind momenteel zit of binnenkort naartoe gaat? De verslagen van de Zorginspectie staan niet standaard online, maar ze zijn wel daar op te vragen. Dat kan door dit formulier op de website in te vullen of een schriftelijke vraag te stellen aan Zorginspectie, Koning Albert II-laan 35, bus 31, 1030 Brussel. Belangrijke nuance: het zou perfect kunnen dat de laatste controle - en dus ook het bijhorende verslag - al van een paar jaar geleden is. 

Dat die verslagen niet gewoon openbaar zijn, vindt de Gezinsbond alleszins een probleem. "Als ouder is het heel moeilijk om te weten of de opvang goed is", zegt adviseur Lutgard Vrints. "Op voorhand weet je het helemaal niet, maar ook terwijl je kind daar zit, tast je wat in het duister. We vragen al langer meer openheid over die verslagen. Dat was ook beloofd, maar het is er nog steeds niet van gekomen." De Zorginspectie benadrukt dat het daaraan werkt, maar dat er "een aantal problemen" zijn, vooral met de privacy. 

Het afgelopen weekend kwamen bij de Zorginspectie zo'n 200 vragen binnen om een inspectierapport in te kijken. Ter vergelijking: heel vorig jaar samen kwamen er 292 aanvragen. 

En wat als ik wil veranderen van crèche? Zijn er veel opties? "Er is zeker nog steeds een tekort in de kinderopvang", zegt Lutgard Vrints van de Gezinsbond, "al is het wel heel afhankelijk van de regio". "Voor ouders is het dus zeker niet evident om te veranderen van crèche als ze zich niet goed voelen bij hun huidige opvang."

De Gezinsbond roept daarom op om de eisen voor de opvanginitiatieven hoger te leggen, voor allemaal. "Sommigen pleiten er net voor om de lat lager te leggen om zo het opvangtekort op te vangen. Ze willen het opleidingsniveau loslaten of vaste krachten inruilen voor vrijwilligers of freelancers. Dat is zeker niet de weg die we op moeten. Voor alle duidelijkheid: het merendeel van de voorzieningen doet zijn best, maar er zijn structurele problemen. Zo is er binnen de huidige subsidies geen tijd voor bijscholing of moeten begeleiders voor te veel kinderen tegelijk zorgen. Die lat moet wat ons betreft hoger."