We hebben de afgelopen jaren enkele erg droge zomers meegemaakt, vooral in 2018 en 2020. En die droge zomers brachten ook een nieuw probleem met zich mee: in de streek rond Kortrijk en Ieper en in de Vlaamse Ardennen begonnen de kleilagen in de bodem te krimpen, wat leidde tot scheuren in huizen en verzakkingen van muren.

De grote schade aan huizen door de droogte werd vorig jaar in beeld gebracht in de "Pano"-uitzending "Droog Vlaanderen". Heel vaak bleven de eigenaars in de kou staan, omdat de schade volgens hun verzekeraar niet onder de wet op de natuurrampen uit 2005 viel. De schade – die al snel tienduizenden euro's kan bedragen - werd dus niet vergoed, ook al hadden de eigenaars een brandverzekering. En dat allemaal omdat het aan de verzekeraars was om te beoordelen of de schade veroorzaakt was door een natuurramp.

In oktober vorig jaar maakte het parlement komaf met die vrije interpretatie door de verzekeraars. Het stemde een zogenoemde interpretatieve wet die vastlegt hoe de wet op natuurrampen begrepen moet worden. Slachtoffers met scheuren in hun woning door krimpende kleilagen moeten voortaan vergoed worden via hun brandverzekering. Het is tegen die interpretatieve wet dat de verzekeringssector nu naar het Grondwettelijk Hof trekt. 

In “De ochtend” op Radio 1 verklaart Hein Lannoy van Assuralia dat de wet aanleiding geeft tot rechtsonzekerheid: “Bij een brandverzekering herstelt de verzekering het huis, maar hier is het probleem niet opgelost met een loutere herstelling, ook de fundamenten van het huis moeten aangepakt worden, en in principe is dat niet verzekerd.”

En er zijn nog meer vragen voor de verzekerde, zegt Lannoy: “Wat doen we met de verjaring, wat als een huis van eigenaar verandert, wat met vervolgschade, hoe regel je de bewijslast van mensen die vijf jaar geleden een incident hebben gehad?”

Ook wat de verzekeraars betreft zijn er volgens Lannoy nog te veel onduidelijkheden: “Verzekeraars moeten dat risico kunnen beheren en herverzekeren. We hebben daar de kans niet toe gehad. We worden in een keurslijf gedwongen.”

Dat schade door de droogte niet onder de wet op natuurrampen uit 2005 gevat kan worden, hoeft volgens Lannoy niet te verbazen: “Dit probleem bestond niet in 2005. Verzekeraars willen het probleem eerst beter kunnen vatten, we hebben geologische kaarten nodig die het probleem beter kunnen situeren. Op die manier kunnen we aan de verzekerden een aanbod geven, ermee rekening houden dat de brandverzekering betaalbaar moet blijven.” 

In een persbericht van Assuralia klinkt het als volgt: "Als we de toekomstige risico’s niet snel inperken, zal een financieel vangnet onder de vorm van een verzekering nooit volstaan." Er moet daarom op stedenbouwkundig vlak ook aan preventie worden gedaan, verduidelijkt Lannoy: “Gemeenten moeten voorschriften uitvaardigen dat de mensen die in die gebieden bouwen (eens die gebieden in kaart gebracht zijn), bijvoorbeeld moeten bouwen met fundamenten die aan bepaalde criteria beantwoorden."

Lannoy benadrukt meermaals dat het niet de bedoeling is van de verzekeraars om hun verantwoordelijkheid te ontlopen. “We hebben begrip voor het feit dat er maatschappelijk naar een oplossing moet worden gezocht en daar willen we ons volledig achter zetten”, zegt hij. Assuralia heeft al voor het parlementair initiatief een alternatieve regeling voorgelegd aan het kabinet Consumentenbescherming.

Die oplossing van de sector houdt in dat er gedurende vijf jaar via de brandverzekering een fonds opgericht zou worden waaruit de al geleden schade vergoed kan worden. Met dat geld zullen niet alleen de scheuren hersteld worden, maar ook de fundamenten van de woning aangepakt worden. Volgens Assuralia-woordvoerster Barbara Van Speybroeck zullen de huidige slachtoffers dus beter vergoed worden. 

"In die vijf jaar tijd kan er meer onderzoek gebeuren en een duurzame oplossing gezocht worden om schade door droogte op te nemen in de brandverzekering, mét een betere omkaderende wetgeving in verband met preventie", zegt Van Speybroeck. "Daarna zullen dus alleen nog mensen vergoed worden die voldoen aan alle regels in verband met bouwen in droogtegevoelig gebied."