Na het Verenigd Koninkrijk, dat als eerste met concrete sancties kwam, en de Europese Unie, heeft nu ook de Amerikaanse president Joe Biden een eerste reeks sancties aangekondigd tegen Rusland. 

Biden deed dat tijdens een tv-toespraak in het Witte Huis. "Dit is het begin van een Russische invasie in Oekraïne", zei Biden, nadat eerder vandaag ook al zijn adjunt-adviseur nationale veiligheid Jon Finer het woord "invasie" in de mond had genomen. Een invasie is voor de VS een rode lijn, die aanleiding zou geven tot strengere sancties, had Biden eerder al gezegd.

Die sancties maakte hij meteen bekend. Het gaat om sancties tegen twee financiële instellingen, die afgesneden worden van westerse financiering.  Daarnaast komen er sancties tegen de "Russische elites" en hun families. "Zij nemen deel aan de corrupte spelletjes van het Kremlin en moeten dus aan deel hebben aan hun pijn."

Biden beklemtoonde dat de sancties de Russische economie treffen, "niet de onze", maar hij gaf wel toe dat het pijn kan doen, vooral wat de gasprijzen betreft. "Maar voor mij is het heel belangrijk om de pijn voor de Amerikaanse bevolking te beperken."

De VS werkt ook samen met Duitsland om de gaspijpleiding Nord Stream 2 voorlopig te blokkeren, zei Biden ook. De VS had eerder vandaag al laten weten dat ze de Duitse beslissing toejuicht om de certificering van de nieuwe gaspijpleiding Nord Stream 2 voorlopig stop te zetten. 

In zijn toespraak noemde Biden Poetins erkenning van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk in Oekraïne "een flagrante schending van het internationale recht". "Wie denkt Poetin in godsnaam dat hij is om landen te erkennen die behoren tot zijn buren?", zei Biden. 

Hij herhaalde ook "dat Rusland plannen heeft om verder te gaan in Oekraïne" en voorspelde dat er de komende dagen een grootschaliger aanval op komst zou zijn. Volgens Biden staan de VS en het Westen nog altijd open voor diplomatie, maar tegelijk gaf hij ook aan met extra sancties te zullen komen als de toestand verder escaleert.

Een paar uur voordien raakten ook de Europese ministers van Buitenlandse Zaken het unaniem eens over een eerste pakket sancties tegen Rusland. "De sancties zullen Rusland pijn doen, en het zal veel pijn doen", waarschuwde de chef van de Europese diplomatie Josep Borrell op een persconferentie.

Sinds 16 uur vanmiddag zaten de ministers samen op een informele spoedbijeenkomst in de Franse hoofdstad Parijs om zich te buigen over een pakket maatregelen dat Borrell uitwerkte. 

Op de sanctielijst staan 351 leden van de Doema, het Russische parlement, die zich uitspraken vóór de erkenning van Donetsk en Loegansk. Daarnaast ook nog 27 andere individuen of entiteiten die een rol spelen in de bedreiging van de Oekraïense integriteit en soevereiniteit. Die situeren zich in de politiek, het bedrijfsleven, defensie en de bankensector. 

De sancties treffen onder meer banken die het Russische militaire apparaat financieren. "We willen het het Kremlin zo moeilijk mogelijk maken om deze agressieve politiek te voeren", zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Ten slotte treft de EU de economische relaties met Donetsk en Loegansk.

Het gaat om een eerste sanctiepakket. "Er zit nog munitie in onze  gereedschapskist", zegt Borrell. Tegelijk blijft de Europese Unie wel aangeven dat ze de diplomatie niet buitenspel wil zetten. "We zullen daarop blijven inzetten om oorlog in het hart van Europa te vermijden." 

Na Duitsland, dat aankondigde dat het de gaspijpleiding Nord Stream 2 tegenhoudt, kwam het Verenigd Koninkrijk als eerste met een pakket sancties tegen Rusland. Die zijn gericht tegen vijf banken: Rossiya, IS Bank, General Bank, Promsvyazbank en de Black Sea Bank. Ook drie oligarchen  worden door de sancties getroffen. Het gaat om Gennadi Timtsjenko, Boris Rotenberg en Igor Rotenberg, Russische zakenmannen en miljardairs die nauwe banden hebben met Poetin.

"Alle tegoeden die ze in het Verenigd Koninkrijk hebben worden bevroren, ze mogen niet naar hier reizen en we zullen alle Britse individuen en entiteiten verbieden om zaken met hen te doen", heeft premier Boris Johnson gezegd in het Lagerhuis, het Britse parlement. 

Het Verenigd Koninkrijk toonde zich opvallend snel met zijn sancties, al zijn het op het eerste gezicht eerder "chirurgische ingrepen", meent professor Lieven Buysse, professor Engelse taal en cultuur aan de KU Leuven. Eerder had de Britse regering gezegd dat ze hard zou optreden tegen de rijke Russen in Londen. De Britse hoofdstad wordt wel eens "Londongrad" of "Moskou aan de Theems" genoemd omdat vermogende Russen er hele stadsdelen hebben opgekocht. "Maar wellicht gaan de Britten niet in hun eigen vel snijden", meent Buysse. 

Het pakket sancties dat hij vandaag aankondigde noemde Johnson "een eerste reeks, het eerste deel van het spervuur van wat we bereid zijn te doen". "We houden verdere sancties klaar die kunnen worden ingezet."

Johnson verklaarde dat het VK zal blijven zoeken naar een diplomatieke oplossing voor het conflict tot het allerlaatste moment, maar benadrukte ook dat het best mogelijk is dat Poetin bereid is om verder te gaan. Aan de Oekraïense president Volodimir Zelenski zei hij zijn "onaflatende steun" te hebben beloofd. "We weten niet wat er de komende dagen zal gebeuren, maar we moeten ons klaarmaken voor een langdurige crisis." 

Londen heeft ook de ambassadeur in Rusland teruggeroepen uit Moskou voor een onderhoud. Een uitwijzing van Russische diplomaten zou voorlopig nog niet zijn besproken.