De G7, de rijkste zeven industrielanden (Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Japan, Canada en de VS) veroordelen de Russische inval in Oekraïne scherp. Ze hebben aangekondigd harde en gecoördineerde economische en financiële sancties te treffen tegen Moskou.

"Deze crisis is een ernstige bedreiging van de op regels gebaseerde internationale orde, met vertakkingen tot buiten Europa”, zeggen de leiders van de G7 in een gezamenlijke mededeling. "Poetin heeft oorlog geherintroduceerd op het Europese continent. Hij heeft zich aan de verkeerde kant van de geschiedenis geplaatst."

De leiders zeggen ook dat ze stappen zullen ondernemen om mogelijke verstoringen van de energievoorzieningen aan te pakken. 

De Franse president Emmanuel Macron belooft dat Frankrijk zich "niet zwak zal opstellen" en dat hij samen met zijn bondgenoten sancties tegen Rusland zal opstellen "die in verhouding staan tot de agressie waaraan het zich schuldig maakt". Dat zei hij vanmiddag tijdens een toespraak opgenomen in het Elysée-paleis. De sancties zullen volgens Macron betrekking hebben op zowel militaire vlak, als op het gebied van economie en energie. 

Vladimir Poetin "heeft besloten de ernstigste aanval op de vrede, op de stabiliteit in ons Europa sinds decennia uit te voeren", voegde het staatshoofd eraan toe, die sprak met de Oekraïense vlag op de achtergrond, naast de Franse en Europese vlaggen.

Macron pleitte tot slot voor eenheid: "In deze onrustige tijden, waarin de spoken uit het verleden weer opdoemen en er veel manipulaties zullen plaatsvinden, mogen wij de eenheid rond onze beginselen van vrijheid, soevereiniteit en democratie niet opgeven", zei hij.

Vanmorgen riep Macron Rusland al op om onmiddellijk een einde te maken aan de militaire operaties in Oekraïne. "Frankrijk is solidair met Oekraïne. Het staat aan de zijde van de Oekraïners en werkt samen met zijn partners en bondgenoten om de oorlog te stoppen", klonk het bij de Franse president.

De Britse premier Boris Johnson heeft in een televisietoespraak gezegd dat de Russische "dictator" Vladimir Poetin "een oorlog heeft ontketend op het Europese continent" en dat Groot-Brittannië "niet zomaar kan en zal wegkijken".

Johnson zal later vandaag sancties tegen Rusland voorleggen in het Britse parlement. Hij zegt dat ook het Westen "massale sancties" moet opleggen om de Russische economie lam te leggen. "Onze missie is duidelijk: diplomatiek, politiek, economisch en uiteindelijk militair moet deze afschuwelijke en barbaarse onderneming van Vladimir Poetin op een mislukking uitlopen," aldus Johnson.

De premier zei ook dat het Westen collectief zijn afhankelijkheid van Russische olie en gas moet beëindigen, die "Poetin te lang zijn greep op de westerse politiek heeft gegeven." 

Vanmorgen verkondigde Johnson al dat hij geschokt was door de "afgrijselijke gebeurtenissen in Oekraïne". "President Poetin heeft de weg van bloedvergieten en vernieling gekozen door deze niet-uitgelokte aanval op Oekraïne", aldus de Britse premier.

Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO, veroordeelt met klem de "roekeloze aanval op Oekraïne, die niet uitgelokt is en die talrijke levens van burgers op het spel zet." Hij noemt de aanval een schending van de internationale wetgeving en een ernstige bedreiging voor de Euro-Atlantische veiligheid. "Rusland heeft opnieuw de weg gekozen van agressie tegen een soeverein en onafhankelijk land, ondanks onze herhaalde waarschuwingen en onvermoeibare inspanningen om een diplomatieke oplossing te vinden."

De NAVO heeft na spoedoverleg vanmiddag beslist om bijkomende stappen te nemen om de lidstaten van het militaire bondgenootschap te beschermen. "We hebben besloten om bijkomende stappen te nemen om de verdediging over de hele alliantie te versterken. Onze maatregelen zijn en blijven preventief, proportioneel en niet escalerend."

"De acties van Rusland vormen een ernstige bedreiging voor de Euro-Atlantische veiligheid. We zullen alle noodzakelijke stappen zetten om de veiligheid en verdediging van alle bondgenoten te garanderen. We zullen extra land- en luchtmateriaal ter verdediging ontplooien in de oostelijke flank van de alliantie, net als extra materiaal op zee. We hebben de paraatheid van onze krachten verhoogd om te kunnen reageren op alle omstandigheden."  

Morgen zou er naar verluidt een videoconferentie zijn met alle leiders van de NAVO-lidstaten.  

De Amerikaanse president Joe Biden noemt de Russische inval in Oekraïne een keuze "met voorbedachten rade" van president Vladimir Poetin. Die keuze zal een "catastrofaal verlies van leven en menselijk leed met zich meebrengen. Rusland alleen is verantwoordelijk voor de dood en vernieling die deze aanval met zich meebrengt. De VS en zijn bondgenoten en partners zullen antwoorden op een verenigde en doortastende manier." Biden heeft in een telefoongesprek met de Oekraïense president Volodimir Zelenski zijn steun bevestigd, er zullen ook nieuwe sancties tegen Rusland komen.

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, en Ursula Von der Leyen, Europees Commissievoorzitter, veroordelen de aanval in een gezamenlijke tweet. "In deze donkere uren gaan onze gedachten uit naar Oekraïne en de onschuldige vrouwen, mannen en kinderen die deze niet uitgelokte aanval ondergaan en vrezen voor hun leven. We zullen het Kremlin verantwoordelijk houden."

Vanavond is er een extra Europese top naar aanleiding van de recente gebeurtenissen. De ambassadeurs van de EU-lidstaten zitten bijeen om die top voor te bereiden.  De EU zal daar sancties nemen die "enorme en ernstige gevolgen" zullen hebben voor Rusland.

Ursula Von der Leyen kondigde in een scherpe video aan het adres van president Poetin al aan dat de EU de geldkraan zal dichtdraaien. De toegang van Russische banken tot de Europese financiële markten wordt gestopt. Ook worden Russische tegoeden in de EU bevroren.

De Raad van Europa, waarvan zowel Oekraïne als Rusland lid zijn, veroordeelt de Russische inval "met klem". Secretaris-generaal Marija Pejcinovic Buric heeft het over een "somber uur voor Europa en alles waar het voor staat" en riep de Russische autoriteiten op tot een "onmiddellijke en onvoorwaardelijke staking van de vijandigheden en terugkeer naar de diplomatie".

De aanval is "een flagrante schending van de statuten van de Raad van Europa en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens". Om 15 uur komt de Raad in spoed bijeen om "de volgende stappen van een reactie op de Russische aanval" te bespreken. De Raad van Europa is samen met het Europese Hof voor de Rechten van de Mens verantwoordelijk voor de mensenrechten in de 47 lidstaten.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz noemt de aanval "een flagrante schending van het internationaal recht" en "een roekeloze daad van president Poetin". "Er is geen rechtvaardiging voor", zegt Scholz op Twitter. "Dit is een vreselijke dag voor Oekraïne en een donkere dag voor Europa."

Ook onze premier Alexander De Croo (Open VLD) veroordeelt de Russische aanval. "Dit is het donkerste moment voor Europa sinds W.O. II. Deze Russische agressie is onnodig en niet uitgelokt." In de loop van de voormiddag komt het kernkabinet samen voor spoedoverleg. De Croo heeft al contact opgenomen met een aantal Europese collega's. Onder hen premier Kaja Kallas van Estland, waar Belgische F-16's momenteel in NAVO-verband actief zijn om het Baltische luchtruim te bewaken.

Ook de ministers van Buitenlandse Zaken van de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) hebben de Russische inval in Oekraïne scherp veroordeeld. "Deze daad van agressie is onaanvaardbaar. Het is een flagrante schending van het internationaal recht, van alle internationale normen en een misdaad tegen het Oekraïense volk."

De buitenlandministers van Estland, Letland en Litouwen roepen de internationale gemeenschap op tot een vastberaden en resolute reactie. Behalve zware sancties en een politieke isolatie voor Rusland, moet Oekraïne ook economische, financiële, humanitaire en militaire bijstand krijgen. "We moeten de Oekraïners dringend wapens, munitie en iedere andere mogelijke vorm van militaire steun ter zelfverdediging ter beschikking stellen."

De Litouwse president Gitanas Nauseda heeft intussen ook de noodtoestand in zijn land afgekondigd.

Polen heeft aan de NAVO gevraagd om artikel 4 van het Noord-Atlantisch Verdrag te activeren, iets wat Litouwen trouwens ook al gedaan heeft. Dat voorziet in consultaties tussen de leden van de alliantie als de veiligheid van een van de lidstaten wordt bedreigd.

Polen is een rechtstreeks buurland van Oekraïne en heeft zijn leger in de hoogste staat van paraatheid gebracht. Alle militairen worden naar de kazernes geroepen en alle verloven zijn ingetrokken. Het land roept alle Poolse staatsburgers op om Oekraïne onmiddellijk te verlaten. In buurland Moldavië is alvast de noodtoestand uitgeroepen.

Polen bereidt zich net als andere buurlanden ook voor om vluchtelingen op te vangen. Duitsland heeft al laten weten dat het bereid is om landen in Oost-Europa daarbij te helpen. Volgen Duitse media zouden in geval van oorlog tussen de 200.000 en 1 miljoen mensen mogelijk kunnen vluchten naar de Europese Unie.

Een strategisch belangrijk land is Turkije. Het deelt een zeegrens met Rusland en Oekraïne in de Zwarte Zee. Volgens een verdrag aan 1936 heeft Turkije de controle over de zeestraten en kan het de doortocht van oorlogsschepen tegenhouden in tijden van oorlog of als het bedreigd wordt. Oekraïne heeft aan Turkije nu gevraagd om de Bosporus en de Dardanellen (twee zeestraten) te sluiten voor Russische schepen.

Turkije heeft Rusland opgeroepen "zo snel mogelijk" een eind te maken aan zijn "onrechtvaardige en illegale" interventie in Oekraïne. Ankara omschrijft de inval als "een bedreiging voor de wereldwijde en regionale veiligheid." President Recep Tayyip Erdogan sprak in een televisietoespraak over "een zware klap voor de vrede en de regionale stabiliteit." Hij riep nog eens op de problemen "via dialoog" op te lossen.

Turkije onderhoudt met beide landen goede contacten en zit dus in een moeilijke positie. Erdogan heeft eerder al gezegd dat hij de crisis wil proberen op te lossen zonder de banden met een van de twee landen door te knippen. Hij is gekant tegen sancties voor Rusland, maar noemt Russische stappen tegen Oekraïne ook onaanvaardbaar.

China roept alle betrokken partijen op tot terughoudendheid. "China volgt de laatste ontwikkelingen van nabij", zegt Hua Chunying, een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. "We roepen iedereen op zich terughoudend op te stellen om te vermijden dat de situatie uit de hand loopt."

Opvallend is dat China de Russische inval voorlopig niet omschrijft als een invasie. Peking wil bondgenoot Rusland niet voor het hoofd stoten, maar wil ook niet overkomen alsof het een invasie van Oekraïne ondersteunt. "China zit klem", zegt correspondente Eefje Rammeloo. "Als het deze inval erkent als invasie, dan valt het Rusland af en het wil de relatie op lange termijn wel behouden. Anderzijds wil China ook niet de VS en Europa tegen zich in het harnas jagen door volledig de kant van Poetin te kiezen."

"China blijft vooral oproepen om de rust te bewaren, dat doen ze al weken. Ze houden vast aan de Minsk-akkoorden en de VN-afspraken."