De economische sancties tegen Rusland zinnen de Russische president niet. Bovendien vindt Poetin dat verschillende Navo-lidstaten "agressieve" verklaringen hebben afgelegd. Hij heeft daarom de opdracht gegeven aan het Russische leger om bepaalde afschrikkingstroepen die ook nucleaire wapens bezitten in de hoogste staat van paraatheid te brengen.

"Zoals u kan zien, nemen westerse landen niet alleen vijandige maatregelen tegen ons land in de economische sfeer, leiders van belangrijke NAVO-landen nemen ook het voorrecht om agressieve verklaringen af te leggen tegenover ons land", zei Poetin op de Russische televisie. Maar wat betekent dit nu precies? Ruslandkenner Jan Balliauw maakte een analyse van de huidige situatie.

"Hij toont hiermee aan dat Rusland nog altijd een kernmacht is en hij wil die afschrikkingskracht nu gebruiken", legt Jan Balliauw uit. "Hij doet dat ook omdat Rusland nu kwetsbaar is. Een groot deel van het landleger zit in of rond Oekraïne." 

"Maar dit is vooral een waarschuwing aan iedereen: begin geen avonturen. Poetin wil het Westen onder druk zetten. Rusland zal reageren en desnoods op een manier die niemand had verwacht. Iedereen had tegensancties verwacht, maar dit kan je ook zien als een tegenreactie."

Ook oud-kolonel Roger Housen denkt er zo over.  Hij denkt dat Poetin geen kernwapens zal gebruiken zolang het voortbestaan van Rusland niet bedreigd wordt. We moeten het vooral zien als een middel om de NAVO en Oekraïne te bedreigen én druk te zetten op de vredesgesprekken. "Dreigen met nucleaire wapens kost niets, ze gebruiken kost je alles", zo zei de oud-kolonel in "De afspraak":

Volgens Balliauw speelt ook mee dat de sancties tegen Rusland verder gaan dan verwacht. "Rusland wordt echt geïsoleerd van de buitenwereld. Het luchtruim wordt in verschillende landen gesloten maar ik lees ook berichten dat Europese havens overwegen om geen Russische schepen meer aan te nemen. Ik denk niet dat men had verwacht dat het zo ver zou gaan."

"En ten tweede: op het terrein in Oekraïne loopt het niet zoals verwacht. Iedereen had wel verwacht dat de Oekraïners verzet zouden bieden, maar dat het vlug gebroken zou worden door de overmacht van het Russische leger." 

"Maar dat blijkt nu niet het geval te zijn. Er komen alsmaar meer beelden van toch zware Russische verliezen: pantservoertuigen, maar ook gedode militairen. Dat gaat op een bepaald moment wegen. Rusland heeft nu al twee derde van zijn capaciteiten ingezet in Oekraïne. De vraag is: hoe ver kan Rusland het nog opdrijven om dat Oekraïense verzet te breken?"

Rusland beschikt over 6.000 kernwapens. "Dat is het grootste kernwapenarsenaal ter wereld”, vertelt Tom Sauer, professor Internationale Politiek (UAntwerpen) in "De ochtend" op Radio 1. "Die kernwapens zijn geplaatst op intercontinentale ballistische raketten, die kunnen afgevuurd worden naar Amerika."

"Maar Rusland beschikt ook over middellangeafstandsraketten die naar Europa kunnen afgevuurd worden. Verder zijn er gelijkaardige systemen op onderzeeërs. Er zijn ook bommenwerpers. In dat arsenaal zitter ook een 2.000-tal tactische kernwapens, die eigenlijk bedoeld zijn om op het terrein ingezet te worden."

"Ik denk dat niemand het in zijn hoofd zal halen om kernwapens effectief in te zetten, ook Poetin niet", zegt Balliauw. "Maar het probleem is natuurlijk dat de spanningen enorm stijgen door zulke uitspraken. Iedere kans op misverstanden moet nu vermeden worden."

"Het is uitermate zorgwekkend", stelt ook professor Tom Sauer. "Dat hij daarmee dreigt, gebeurt niet vaak. Wat nog minder vaak gebeurt, is dat hij die wapens in een hoge mate van paraatheid brengt. De laatste keer dat dat gebeurd is, naar mijn weten, is in de Jom Kipoer-oorlog in 1973. Dat is 49 jaar geleden."

"Als het Westen nog meer sancties zou treffen en wapens leveren aan Oekraïne, is het de vraag hoe Poetin dat zal interpreteren", gaat hij verder. "In het slechtste geval zou hij effectief een tactisch nucleair wapen eventueel kunnen inzetten, opnieuw als signaal. De officiële doctrine van Rusland tijdens begin jaren 2000 volgde dat principe. De situatie namelijk laten escaleren om ze te de-escaleren, in de hoop zo opnieuw de bovenhand te krijgen. Ik denk wel niet dat het zo’n vaart zal lopen, maar we mogen niet alle signalen uit Rusland negeren. Het beste is om aan tafel te gaan zitten met hem."

Ook volgens Jan Balliauw is communicatie nu heel belangrijk. "Het is  een gevaarlijke situatie en je moet contacten houden achter de schermen om te voorkomen dat er iets onwaarschijnlijks gebeurt. Ik hoop dat het contact tussen de Russische en de Amerikaanse stafchef er nog is en dat ze heel vlug kunnen deconflicteren, zodanig dat het ergste scenario vermeden kan worden."

Dat zulke contacten achter de schermen heel waardevol kunnen zijn, is in het verleden al eens gebleken in een ander dreigend conflict. "We weten dat de Amerikaanse stafchef er alles aan gedaan heeft om de bevoegdheid van Trump als opperbevelhebber aan banden te leggen in zijn laatste weken. Die heeft toen ook met de Chinese stafchef gebeld om te zeggen: er is geen gevaar dat wij iets gaan doen, welke signalen er ook zouden komen."

"Er is een nucleaire koffer met de codes om het bevel te kunnen geven om de nucleaire wapens in te zetten. Maar die koffer zit normaal ook bij de minister van Defensie. Zowel hij als Poetin zouden die codes moeten intikken", legt Balliauw uit. 

En of die minister van Defensie nog helemaal achter Poetin staat, is nog maar de vraag. "Als ik zijn gelaatsuitdrukking zag toen Poetin zijn aankondiging deed, was die er duidelijk niet helemaal gelukkig mee", aldus Balliauw. "Maar Poetin blijft opperbevelhebber, dus in principe moet die minister van Defensie uitvoeren wat hij beveelt."

Met zijn recente dreigende woorden bedoelde Poetin waarschijnlijk dat hij de lanceercodes heeft doorgegeven langs de commandoketen, weet Jan Balliauw nog. Op die manier kunnen de kernraketten eventueel nog gelanceerd worden als Poetin en zijn minister van Defensie omgebracht zouden worden. 

Maar, zo merkt Balliauw op, "in de Russische doctrine staat dat de kernraketten alleen gebruikt mogen worden als het voortbestaan van Rusland ernstig bedreigd is".  Daarom denkt Balliauw niet dat het nu de bedoeling is van Poetin om nu al na te denken over de inzet van de kernwapens, maar eerder als afschrikmiddel.