Apotheken merken een sterke toename van de vraag naar gratis jodiumtabletten. Begin deze week gingen bijna 30.000 Belgen bij de apotheek langs voor gratis tabletten, goed voor in totaal 32.483 verpakkingen.

Dat is het op twee na hoogste cijfer in één dag tijd, sinds 2018. Toen startte de regering een informatiecampagne rond nucleaire risico's en werden jodiumpillen gratis beschikbaar gemaakt bij apothekers

De piekende vraag naar jodiumtabletten heeft te maken met de oorlog in Oekraïne en de nucleaire dreiging die de Russische president Poetin uitsprak. Toch benadrukken experts dat het niet nodig is om nu per se snel jodiumtabletten te gaan afhalen.  

Michael Storme van de APB noemt de rush op jodiumtabletten een paniekreactie. Die is voor niets nodig, zegt ook Ines Venneman van het FANC aan VRT NWS: "Er is geen noodzaak toe in deze specifieke situatie. We zouden het niet per se nú aanraden."

Experts benadrukken dat president Poetin zijn uitspraak over de afschrikkingstroepen vooral deed om de buitenwereld onder druk te zetten, in plaats van ze écht te willen inzetten.

"Ik denk dat niemand het in zijn hoofd zal halen om kernwapens effectief in te zetten, ook Poetin niet", zegt VRT-NWS-journalist en Ruslandkenner Jan Balliauw daarover. "Dreigen met nucleaire wapens kost niets, ze gebruiken kost je alles", zei oud-kolonel Roger Housen vorige week in "De afspraak".

Het Fanc voegt daaraan toe: "De tabletten beschermen tegen radioactief jodium, dat bijvoorbeeld na een nucleair incident zou kunnen vrijkomen. Maar bij een eventuele nucleaire aanval zou dat jodium maar één element kunnen zijn, en komen er wellicht nog andere schadelijke componenten vrij." 

Jodiumtabletten of kaliumjodidetabletten kunnen bescherming bieden tegen radioactieve straling na een kernramp. Door stabiel (niet-radioactief) jodium in te nemen, wordt verhinderd dat de schildklier de radio-isotopen van jodium, die zich in de radioactieve wolk bevinden, opneemt. Op die manier kan schildklierkanker voorkomen worden.  

De overheid startte vier jaar geleden met een campagne over nucleaire risico's, voor het geval er een ongeluk zou zijn in een nucleaire site. De verspreiding van gratis jodiumtabletten in een zone van 100 kilometer rond nucleaire sites was daar een onderdeel van.

Het heeft geen zin om jodiumtabletten preventief in te nemen, waarschuwt de Apothekersbond. "Ze zijn maar doeltreffend als ze op het juiste moment ingenomen worden, je moet die echt heel kort na een ongeval of aanval innemen", zegt Michael Storme. "Met andere woorden, het is absoluut aangewezen om te wachten op een brede oproep van de overheid."

Ook het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) zegt dat jodiumtabletten in de huidige situatie niet nodig zijn en dat ze enkel mogen ingenomen worden op aanraden van de overheid.

Jodiumtabletten zijn vooral bedoeld voor kinderen, jongeren tot 18 en zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. De schildklier van jonge mensen en ongeboren kinderen kan nog heel veel jodium opnemen. Deze groepen lopen dus het meeste gevaar bij een kernramp.

Wie schildklierpatiënt is en/of ouder dan 40 is, loopt risico's als hij ongecontroleerd jodium inneemt. 40-plussers zijn vatbaarder voor een ongedetecteerde schildklierziekte. Voor wie een te hard werkende schildklier heeft als gevolg van de ziekte van Graves bijvoorbeeld, kunnen hoge dosissen van niet-radioactief jodium gevaarlijk zijn.

De tabletten in de apotheek zijn in eerste instantie dan ook niet voor hen bedoeld. Ze zijn naast bovenstaande doelgroepen vooral belangrijk voor mensen die in een zone van 20 kilometer rondom een nucleaire installatie wonen.