"Bovengronds oogt de stad doods, het is een spookstad geworden", zo vertelt Rudi Vranckx tijdens zijn bezoek aan Charkov, de op één na grootste stad van Oekraïne. De mensen die nog niet konden of wilden vertrekken, vluchtten bij de eerste bombardementen naar een van de tientallen metrohaltes die de stad rijk is. Ze leven er nu al bijna een maand. 

Het metrostelsel en haar haltes werden gebouwd in 1975, op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, om een schuilplaats te bieden voor burgers in het geval van een Westerse nucleaire aanval. Vandaag schuilen burgers er voor Russische bommen.  "We schuilden eerst drie dagen in onze kelder," vertelt Ludmilla. "Toen werd het huis van onze buren geraakt en konden we de enorme schokgolf in de kelder voelen. Ik vreesde voor mijn leven en besloot hierheen te komen." 

Ludmilla heeft Russische roots en ook familie in Rusland, net zoals veel mensen in Charkov, dat maar op 50 kilometer van de Russische grens ligt. "Waarom vechten we? Onschuldige burgers hoeven toch niet te lijden door politieke geschillen," vraagt een emotionele Ludmilla zich af. "Stop met deze bombardementen." 

Honderden mensen liggen verspreid in de koude ondergrondse gangen. Voor de zwakkeren en de families met kinderen werden de metrostellen vrijgehouden. Daar is het doorgaans warmer dan in de brede hallen en op de kale platformen. Katya schuilt met haar nichtjes in zo een metrostel: "De kinderen worden allemaal ziek. Er is hier geen verse lucht of zonlicht. Dit zijn geen omstandigheden om in te leven."

Ondanks alles is dit volgens Katya de enige veilige plek in de stad: "De eerste dagen keerden we soms nog terug naar huis, maar de school in onze buurt brandde uit en overal stonden tanks in brand. We besloten om niet meer terug naar boven te gaan."

Er zouden in Charkov al zeker 500 mensen zijn gedood, duizenden anderen raakten gewond. 600 gebouwen zijn verwoest. “Scholen, kinderdagverblijven, ziekenhuizen, onze huizen: alles wordt vernietigd. Ze bombarderen geen militaire basissen, maar woonwijken”, vertelt Nikolai vanuit de metro. Jarenlang heeft hij gewerkt en gespaard om voor zijn gezin een woning te kunnen kopen: “Het werd in een paar dagen met de grond gelijk gemaakt,” vertelt hij emotioneel. 

Nikolai’s vrouw en kinderen zijn intussen gevlucht naar het westen van Oekraïne. Hij hoopt dat de oorlog snel voorbij is, zodat ze terug bij elkaar kunnen zijn. “De Russen beschouwen ons als broeders. Welk broedervolk zou ons dit aandoen?”