Dimpna-ziekenhuis, Dimpna-kerk, Dimpna-voetbalploeg en straks in mei de 5-jaarlijkse Dimpna-ommegang: hoewel eeuwenoud is het verhaal van Dimpna springlevend in Geel. Twee nieuwe tentoonstellingen werpen meer licht op die bijzondere vrouw. In de kerk is "Zot van Dimpna" te zien,  zeven monumentale panelen uit een triptiek van Goossen van der Weyden, kleinzoon van Rogier van der Weyden. Het Gasthuismuseum toont allerlei afbeeldingen van Dimpna door de eeuwen heen. 

“Op kunsthistorisch vlak is het een meesterwerk, maar de historische waarde overtreft dit nog vele malen. De panelen zijn zo verbonden met de verering van Dimpna in Geel, die vandaag nog altijd voortleeft. Ze komt vandaag thuis in haar eigen stad.” Aan het woord is Sven Van Dorst, die de  restauratie van de Van der Weyden-panelen leidde.

“Dimpna raakt aan zoveel thema’s die vandaag actueler zijn dan ooit. Het gaat over incest, over zelfbeschikkingsrecht, over vrouwen die opkomen en vechten voor zichzelf, en dat op een plek waar onze hoofdrolspeelster Dimpna aan de basis heeft gelegen van bijzondere geestelijke gezondheidszorg. Geschilderd door de kleinzoon van Rogier van der Weyden: een unieke combinatie waar ik bijzonder trots op ben,” zegt Katharina Van Cauteren, curator van de expo "Zot van Dimpna".

Goossen van der Weyden schilderde de acht panelen van de Dimpna-triptiek rond 1505. Opdrachtgever was abt Antonius Tsgrooten van de abdij van Tongerlo. Een opvolger van hem besluit in de 18e eeuw het altaarstuk in acht stukken te zagen. Tijdens de Franse revolutie verdwijnt één paneel, “the juicy part, waar Dimpna onthoofd wordt, ” zegt Sven Van Dorst. Tot 1913 zijn de zeven overblijvende schilderijen te zien in de abdij, daarna worden ze door de paters verkocht om hun missiewerk in de kolonies te financieren. Ze gaan van hand tot hand en worden in 2010 verworven door de Phoebus-stichting van havenondernemer Fernand Huts.

De restauratie nam drie jaar in beslag en leverde dankzij geavanceerde technieken veel nieuwe inzichten op. Bijvoorbeeld dat sommige scenes en gezichten herschilderd werden, mogelijk omdat de opdrachtgever niet helemaal tevreden was met de eerste versie. Enkele gezichten blijken ook niet rechtstreeks op het hout te zijn aangebracht, maar op een dun laagje tinfolie. Wellicht zijn het portretten van echte mensen of medefinanciers, die niet in het atelier werden geschilderd. “Hier is het hoofd bijvoorbeeld iets te klein tegenover het lichaam en die enorme hand,” stelt Sven Van Dorst vast.

Sprankelend blauwe of roze gewaden, goudbrokaat tot in de kleine details, het tedere gezicht van Dimpna: de panelen zijn een lust voor het oog. Voor de 16e-eeuwer waren het bijna stripverhalen, volle taferelen met extra scenes in de bovenhoeken. Er was zelfs ooit tekst bij, maar die is in de loop der eeuwen verdwenen. 

De expo is luchtig opgevat. Video en audio brengen de panelen tot leven; acteurs kruipen in de huid van opdrachtgever en schilder. Op het eind zijn videoverhalen uit het Geel van vandaag te zien, want er is een directe link met Dimpna.

Geesteszieke pelgrims die de heilige kwamen vereren werden al in de middeleeuwen bij families ondergebracht, omdat er in de “ziekenkamer” geen plaats was voor zo’n toestroom. Daaruit ontstond de traditie die vandaag nog altijd bestaat in Geel: mensen met mentale problemen opvangen bij gezinnen thuis. “Hoe oud ook, het verhaal van Dimpna is zeer hedendaags. Het vertelt over hoe standvastig iemand is, maar ook over hoe je over mentale problemen kan overwinnen en erover kunt praten,” vindt Jolien Hoekx van het Gasthuismuseum van Geel. 

In het Gasthuismuseum is de tentoonstelling “Dimpna Verbeeldt” te zien, met allerlei afbeeldingen van de legendarische Ierse koningsdochter. Van heiligenprentjes, “santjes” die pelgrims mee naar huis namen, tot een kopie van het verdwenen paneel van de triptiek van Van der Weyden. Geschilderd in de 18e eeuw door iemand die in de abdij van Tongerlo was geweest en het origineel dus wellicht met eigen ogen had gezien, voor het teloorging tijdens de Franse Revolutie.

“Wij tonen tastbare elementen van de legende in de tentoonstelling, maar ruimer gezien is de Geelse gemeenschap nog altijd heel trots op Dimpna,” zegt Jolien Hoekx van het Gasthuismuseum. Om de 5 jaar is er bijvoorbeeld de Dimpna-ommegang, waarin het zilveren schrijn met haar resten wordt meegedragen. Afspraak daarvoor op 15 mei in Geel.