Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved

Hongaarse premier Viktor Orbán roept verkiezingsoverwinning uit en krijgt felicitaties van Russische president Poetin 

In Hongarije heeft premier Viktor Orbán de verkiezingsoverwinning uitgeroepen voor zijn partij. Bijna alle stemmen zijn nu geteld: Fidesz heeft overtuigend gewonnen en haalt opnieuw een tweederdemeerderheid in het parlement. Péter Márki-Zay, de leider van de oppositie, heeft zijn nederlaag erkend. "We moeten toegeven dat propaganda deze verkiezingen gewonnen heeft", zegt hij. 

Rond tien voor elf 's avonds heeft Orbán zijn achterban toegesproken. "Het ziet er heel goed uit voor ons", zei hij. "Onze overwinning is zo groot, ze is te zien vanop de maan. En vanuit Brussel is ze zeker te zien!" "In your face, Europese Unie", lijkt hij daarmee te willen zeggen. Orbán zal nu voor de vierde opeenvolgende keer premier van Hongarije worden. Het is al z'n vijfde termijn in totaal: ook van 1998 tot 2002 leidde hij het land.

De Russische president Vladimir Poetin heeft Orbán gefeliciteerd met zijn overwinning. "Ongeacht de moeilijke internationale situatie is de verdere ontwikkeling van de band tussen Rusland en Hongarije in het belang van de inwoners van beide landen", liet Poetin optekenen.  

Sinds 2010 heeft Orbán een goede relatie opgebouwd met de autocratische leider uit het Kremlin. Die relatie bracht hem even in nauwe schoentjes tijdens de campagne, toen de oorlog in Oekraïne uitbrak. Sindsdien probeert Orbán te schipperen tussen geen te pro-Oekraïense houding en geen te anti-Russische. Een houding die hem door veel Europese leiders niet in dank wordt afgenomen. Uit Europa zijn er dan ook nog geen felicitaties gekomen.

Bekijk hier de beelden van Orbáns overwinningsspeech en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

In Hongarije worden 93 van de 199 parlementsleden verkozen via een partijlijst, waarbij de stemmen proportioneel verdeeld worden onder de kandidaten. De andere 106 parlementsleden worden verkozen via kiesdistricten in een stemronde. De kandidaat die in een district de meeste stemmen haalt, komt in het parlement. Een relatieve meerderheid in het district is daarvoor dus voldoende.

98 procent van de partijlijststemmen zijn geteld.  Fidesz haalt 53 procent tegenover 35 procent voor de verenigde oppositie. Ook in 88 van de 106 kiesdistricten heeft de partij van Orbán gewonnen. Enkel in de hoofdstad Boedapest kon de oppositie bijna alle districten binnenhalen. Op basis van die uitslag haalt Fidesz 135 zetels in het parlement. Dat is opnieuw een tweederdemeerderheid, daarvoor zijn namelijk 133 zetels nodig.   

De verenigde oppositie onder leiding van Márki-Zay blijft steken op 56 zetels, een derde, kleinere, extreemrechtste partij haalt ook net de kiesdrempel en krijgt 7 zetels. Tot slot krijgt de partij van de Duitse minderheid ook nog een zetel.

Er was gisteren ook een referendum over het lgbtq-beleid in Hongarije, maar dat is niet-bindend verklaard omdat minder dan de helft van de kiezers is komen opdagen. Hongaren konden zondag ja of nee antwoorden op vier vragen, waaronder of ze vinden dat geslachtsveranderingen onder kinderen moeten worden "gepromoot" en of scholen workshops over seksuele geaardheid mogen houden zonder toestemming van de ouders.

Onverwachte overwinning

"Fidesz lag wel voor in de peilingen, maar deze gigantische overwinning had niemand zien aankomen. Ik moest zelf ook even met de ogen knipperen toen ik de eerste resultaten zag binnenkomen. Fidesz behoudt z'n tweederdemeerderheid, en krijgt er volgens de voorlopige resultaten zelfs nog twee zetels bij", zegt Jan Balliauw in de Ochtend.

Gisteravond kondigde Jan Balliauw al aan dat Orbán het veel beter deed dan voorspeld. Bekijk hier zijn analyse uit het Laat Journaal: 

Videospeler inladen...

Verenigde oppositie delft het onderspit

De stembureaus in Hongarije gingen gisterochtend om 6u open. Door het koude weer (het sneeuwde in Boedapest) kwam de stembusgang traag op gang. 

Maar uiteindelijk was er toch een hoge opkomst: bijna 70 procent van de Hongaarse kiezers heeft z'n stem uitgebracht. Dat is iets minder dan bij de vorige verkiezingen, in 2018, toen er een recordopkomst was.

Fidesz werd uitgedaagd door een alliantie van zes oppositiepartijen die zich verenigd hadden en een gezamenlijke kandidaat-premier gekozen hadden: Péter Márki-Zay. 

Hij is een nieuw gezicht in de politiek en werd pas bekend in 2018. Toen won hij de burgemeestersjerp van zijn Fidesz-tegenstander in Hódmezővásárhely, een stadje van 50.000 inwoners op zo'n 200 km van Boedapest.

Wat het resultaat ook wordt, dit zijn hoe dan ook geen eerlijke en vrije verkiezingen

Péter Márki-Zay, kandidaat-premier voor de oppositie

Márki-Zay ging 's morgens stemmen in zijn thuisstad. "We kunnen nog altijd winnen, maar we hebben een hoge opkomst nodig", zei hij nadien aan de pers. "Maar wat het resultaat ook wordt, dit zijn hoe dan ook geen eerlijke en vrije verkiezingen", aldus Márki-Zay.

"Het is inderdaad heel moeilijk voor de oppositie om campagne te voeren in Hongarije", zegt Jan Balliauw. Dat heeft vooral te maken met de dominantie die Fidesz heeft over de media. "Gedurende de hele campagne heeft Márki-Zay welgeteld 5 minuten zendtijd gekregen op de staatstelevisie, terwijl Orbán constant ongestoord zijn programma uit de doeken kon doen zonder daar kritische vragen bij te krijgen."

Péter Márki-Zay dropte samen met zijn vrouw en kinderen z'n stembiljet in de urne.
Copyright 2022 The Associated Press. All rights reserved

Ondertussen heeft Márki-Zay de nederlaag van de oppositie al erkend en gezegd dat ze de overwinning van Fidesz aanvaarden. Het is voor hem ook een persoonlijke nederlaag geworden: in zijn eigen kiesdistrict heeft Márki-Zay ook van de Fidesz-kandidaat verloren.

In z'n verliezerstoespraak zei Márki-Zay nog eens dat het geen eerlijke strijd was: de tegenstander gebruikte leugens, haatcampagnes en had meer middelen. "We moeten toegeven dat propaganda deze verkiezingen gewonnen heeft", klonk het.

De OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en  Samenwerking in Europa heeft ook een grote waarnemingsmissie naar Hongarije gestuurd, om te controleren of de verkiezing eerlijk en vrij is verlopen. Later vandaag zullen ze hun bevindingen toelichten in een persconferentie.

Péter Márki-Zay steekt zijn ontgoocheling niet onder stoelen of banken voor journalisten:

Lees voort onder de video.

Videospeler inladen...

Vrede en veiligheid

Ook Viktor Orbán bracht gisteren z'n stem uit, hij deed dat in een stembureau in Boedapest. "Ik ben hoopvol", zei Orbán toen al. 

"Het is een rare verkiezing, omdat het sneeuwt op 3 april, maar ook omdat het gaat over oorlog en vrede in de campagne", aldus Orbán. "Onze tegenstanders zijn gevaarlijk. We vragen iedereen om voor de partij te stemmen die vrede en veiligheid kan garanderen." Fidesz dus. 

De oorlog in Oekraïne heeft de oppositie in het nauw gedreven

Jan Balliauw

Orbáns statement is een goede samenvatting van de campagne die Fidesz de afgelopen weken gevoerd heeft. Sinds de oorlog in Oekraïne is uitgebroken, propageert de partij van Orbán dat de oppositie Hongarije in de oorlog wil storten en wapens wil sturen naar Oekraïne. 

Beweringen die feitelijk onjuist zijn, maar klaarblijkelijk hun effect niet gemist hebben. "Orbán vaart een neutrale koers in de Oekraïneoorlog. Volgens analisten was dat een slimme boodschap, die ook aansloeg bij de kiezers", zegt Jan Balliauw.

"De oppositie werd zo ook vaak in het defensief gedrongen. Op bijeenkomsten van de oppositie viel het me ook op dat er heel veel over Viktor Orbán werd gesproken en veel minder over wat de oppositie van plan was na een mogelijke verkiezingsoverwinning."

"We staan met een zuiver geweten voor het Hongaarse volk en voor God, we hebben het afgelopen jaar alles gedaan wat we konden. Ik blijf hier en ik strijd verder", zo besloot Péter Márki-Zay de verkiezingsavond.

Péter Márki-Zay geeft zijn nederlaag toe. 3 april 2022.
AFP or licensors

En wat nu voor Hongarije?

Wat betekent de overwinning van Fidesz nu voor de toekomst van Hongarije? "Het land staat voor heel wat uitdagingen", zegt Jan Balliauw. "Door het conflict met de EU over de rechtsstaat in Hongarije, houdt de Unie geld achter van het coronaherstelfonds. Dat geld heeft Orbán dringend  nodig: net zoals de rest van Europa staat Hongarije voor zware economische problemen door de oorlog in Oekraïne. Daar bovenop heeft Orbán grote verkiezingsuitgaven gedaan, hij heeft bijvoorbeeld de prijs van benzine bevroren, wat de staat heel veel geld kost."

"Daarnaast heeft hij ook af te rekenen met spanningen met bondgenoot Polen", zegt Balliauw. "Polen is sterk anti-Russisch en absoluut niet tevreden met de neutrale houding van Orbán in de oorlog. Hongarije en Polen hielden elkaar in evenwicht als ze kritiek kregen van de EU. Als Polen Orbán niet meer steunt, staat hij er helemaal alleen voor."

Professor Zoltán Miklósi: "Onze goede relatie met Rusland is de voorwaarde voor onze goedkope energie"

Videospeler inladen...

Beluister hier het volledige gesprek met Jan Balliauw uit De Ochtend op Radio 1:

Meest gelezen