Yorick Jansens

De minister die van crisis naar crisis hinkelde: hoe het ontslag van Wouter Beke niet uit de lucht komt vallen

De timing van het ontslag van minister Wouter Beke (CD&V) komt onverwacht, het ontslag zelf is dat minder. Vanaf zijn (eigen) aanstelling als minister in de Vlaamse regering begin 2019 stapelden de crisissen zich op. Tot het niet meer verder ging. Een reconstructie. 

Wouter Beke?

Wouter Beke gaat al lange tijd mee in de politiek. Hij startte in 2003 als ondervoorzitter van de CD&V, zat voor zijn partij in de Senaat en was ook tien jaar lang voorzitter van zijn partij. In die functie onderhandelde hij heel wat regeerakkoorden mee. In 2019 was hij enkele maanden minister van Werk in de federale regering, net voor hij naar het Vlaamse niveau ging. Ondertussen is hij ook nog titelvoerend burgemeester in zijn thuisbasis Leopoldsburg. 

Een omstreden aanstelling

1 oktober 2019. De Vlaamse regering is nog geen dag gevormd of Beke komt al voor een eerste keer onder vuur te liggen, vooral binnen zijn eigen partij. CD&V leed onder zijn voorzitterschap een behoorlijke nederlaag bij de verkiezingen enkele maanden eerder. Dat Beke nu als partijvoorzitter zichzelf aanwees als minister binnen de Vlaamse regering, ligt uiterst gevoelig. Dat hij daarbij ook nog eens twee mensen moest teleurstellen - Joke Schauvliege en fractievoorzitter Koen Van den Heuvel, die wel op wat hadden gehoopt - maakte het er niet beter op. 

De beslissing kwam er dan ook niet zonder slag of stoot, op het partijcongres. "Een cynische vorm van zelf­bediening", zo was binnen de partij te horen. De toon was gezet. 

Nicolas Maeterlinck

Besparen op Zelfmoordlijn

Nog geen drie maanden na zijn start als minister komt Beke opnieuw onder vuur te liggen. Oorzaak? Besparingen op de preventieve gezondheidszorg. Onder meer Sensoa, het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs, maar ook de Zelfmoordlijn zouden het een maand later al met minder geld moeten doen. Vooral de besparing op de Zelfmoordlijn ligt moeilijk, gezien het hoge aantal zelfdodingen per jaar in Vlaanderen. "Fundamenteel verkeerd", zo klonk het. "En ronduit gevaarlijk."

Enkele dagen later komt Beke op de beslissing terug, toch wat zelfmoordpreventie betreft, al wilde hij dat in "Terzake" niet met zoveel woorden gezegd hebben. Hoe dan ook waren de centen voor sommige van die organisaties gevrijwaard, het imago van minister Beke bleef daarentegen met een (eerste) deuk achter. 

Bekijk hier een fragment uit het interview waarin Beke de besparingen terugschroefde:

Videospeler inladen...

Drama's in woonzorgcentra tijdens coronacrisis

En toen waaide begin 2020 een coronavirus aan vanuit China. Hoe meer bevestigde coronabesmettingen ons land registreerde, hoe meer woonzorgcentra van de ene op de andere dag de deuren hermetisch afsloten. Algemene richtlijnen of regels bleven (lang) op zich wachten. 

Wat er zich achter de muren afspeelde, leerden we pas later. Bejaarden vergingen van eenzaamheid en werden door personeelsgebrek niet goed verzorgd. Er doken verhalen op van bewoners die dagen in pyjama zaten, niet werden gewassen of soms zelfs foute medicatie kregen. 

"Er is te laat ingegrepen terwijl we heel goed wisten dat de woonzorgcentra heel kwetsbaar zijn in deze hele crisis", zo klonk het bij verschillende directeurs van woonzorgcentra. "Oude, zieke mensen die op elkaars lip leven, dat zijn plekken waar het virus vrij spel heeft."

Maar ook het personeel werd aan zijn lot overgelaten. Getest werd er niet, maar ook beschermingsmateriaal was er te weinig. Geen mondmaskers, schorten voor het personeel of uitgebreide testen. De sector was ziedend. 

"Bijzonder pijnlijk", erkende minister Beke nadien, al benadrukte hij ook dat het virus de hele samenleving overviel. "We zijn naar de oorlog moeten trekken zonder munitie. Vandaag zijn we beter voorbereid."

Gebrekkige contactopsporing

Beke was tijdens de coronapandemie niet enkel verantwoordelijk voor de woonzorgcentra, ook de contactopsporing was zijn bevoegdheid. En ook die liep niet van een leien dakje. Besmette mensen werden te laat of helemaal niet opgebeld, informatie stroomde slecht door en risicocontacten kregen soms pas heel laat bericht dat ze zich moesten laten testen. "Het gaat enorm log en traag", zo getuigde een contactopspoorder aan onze redactie. 

"Ik heb in 6 weken tijd nooit de kans gehad om een telefoontje te doen": bekijk de anonieme getuigenis van een contactopspoorder in "Het Journaal"

Videospeler inladen...

Nog een pijnpunt: de contactopvolging kon meestal niet volgen als de coronacijfers weer de verkeerde richting uitgingen en we afstevenden richting golf twee, drie, vier of vijf. Maar opschalen heeft zijn limieten, klonk het steevast bij Beke. 

"Pano" maakte begin 2021 een reportage over de contactopsporing. Die liep negen maanden na de start nog steeds niet vlekkeloos. De reportage kan je hier herbekijken:

Videospeler inladen...

Ballonnetje over ouderschapsverlof valt in slechte aarde (ook bij de voorzitter)

Half maart botste Beke frontaal én openlijk met zijn voorzitter Joachim Coens, nadat hij een opvallend voorstel had gedaan in het weekblad Humo. In dat interview opperde Beke het idee om het ouderschapsverlof te beperken tot de eerste drie jaar na de geboorte van het kind, in plaats van de twaalf nu.

Joachim Coens - voorlopig nog de voorzitter van CD&V - reageerde vrij ongezien, via een opiniestuk op de website van De Morgen. "Voor alle duidelijkheid is CD&V tegen een beperking van het ouderschapsverlof in tijd. Meer nog: wij pleiten al jaren voor een uitbreiding naar achttien jaar."

Die reactie van Coens moesten we volgens de partij niet zien als "terugfluiten". "Het ging om een verduidelijking van het partijstandpunt." De sfeer binnen de partij was duidelijk. 

Gestorven baby legt problemen bij kinderdagverblijven bloot

En dan is er nog het verhaal uit het kinderdagverblijf 't Sloeberhuisje in Mariakerke bij Gent. Daar liep eind februari een baby van zes maanden een hersenletsel op. Het kind stierf later in het ziekenhuis, aan de gevolgen van het zogenaamde "shaken baby syndrome". 

Een drama, zonder meer. Maar toen niet veel later bleek dat er in het verleden al meerdere klachten waren over diezelfde crèche - waar nauwelijks iets mee was gedaan - was het hek helemaal van de dam. De dagen nadien stapelden soortgelijke verhalen zich op. Er waren duidelijk meer klachten over verschillende kinderdagverblijven, waar niets mee was gedaan. 

De kritiek op Beke was bikkelhard en de gemoederen liepen op, ook in het parlement. Oppositiepartijen Groen, Vlaams Belang en Vooruit vroegen zijn ontslag, maar Beke weigerde. "Mocht ik niet het gevoel hebben dat ik nog zou kunnen functioneren, zou ik al lang mijn conclusies hebben getrokken. Aan de kant gaan staan, zou het makkelijkste zijn", zo reageerde hij in "Terzake". 

"Kan u nog aanblijven?", vroeg "Terzake" minister Beke half maart. Bekijk hier zijn antwoord:

Videospeler inladen...

Beke kwam met een "opdrachthouder", een "extern Comité van Toezicht" en een lange lijst maatregelen voor de kinderopvang, maar het bleek niet genoeg. Het parlement richtte een onderzoekscommissie op, die op dit moment alles onderzoekt. 

Nog voor de conclusies van die commissie neemt Beke ontslag als minister. In zijn afscheidstoespraak een lange lijst verwezenlijkingen, maar ook een verwijzing naar het drama in de crèche in Mariakerke. "Dit verhaal greep me meer aan dan ik aan de buitenwereld wilde toegeven", zo zei hij daarover. "Ik ga er niet meer over zeggen, maar enkele vrienden, familieleden en medewerkers weten hoe zwaar het op mij heeft gewogen."

BEKIJK - Onze politiek verslaggever Bart Verhulst maakte een overzicht van alle dossiers die aan Wouter Bekes persoon zijn blijven kleven ("Het journaal"):

Videospeler inladen...

Meest gelezen