België geeft tand van vermoorde premier Patrice Lumumba terug aan Congo
In het Egmontpaleis heeft ons land in aanwezigheid van de Belgische premier Alexander De Croo en zijn Congolese evenknie Jean-Michel Sama Lukonde Kyenge de stoffelijke resten, namelijk één tand, van de vroegere Congolese premier Patrice Emery Lumumba teruggeven. De kinderen van Lumumba namen de tand in ontvangst. De stoffelijke resten keren 61 jaar na de moord op Lumumba terug naar Congo.
Het Egmontpaleis in Brussel vormde het decor voor deze historische gebeurtenis. De federaal procureur Frédéric Van Leeuw gaf er omstreeks 10 uur een kleine blauwe kist met de tand van Lumumba aan de familie van de vermoorde Congolese politicus in een besloten plechtigheid.
Nadien volgde een officiële plechtigheid in aanwezigheid van de familie en de politieke delegaties. De Belgische premier, de Congolese premier en de dochter Juliana Lumumba gaven een toespraak op de plechtigheid.
BEKIJK - Het moment waarop het stoffelijk overschot wordt teruggeven aan de familie van Patrice Lumumba:
Premier De Croo erkende in zijn toespraak dat verscheidene toenmalige Belgische ministers "een morele verantwoordelijkheid" droegen in de omstandigheden die tot de moord hebben geleid. Hij bood zijn excuses aan.
"Het is een pijnlijke en onaangename waarheid. Maar ze moet gezegd worden", verklaarde De Croo tijdens de ceremonie. "De Belgische ministers, diplomaten, ambtenaren of militairen hadden misschien niet de intentie om Patrice Lumumba te laten vermoorden. Geen enkel bewijs staaft dat. Maar ze hadden moeten zien dat hem verplaatsen naar Katanga zijn leven in gevaar zou brengen. Ze hadden moeten waarschuwen. Ze hadden elke hulp moeten weigeren bij de overbrenging van Lumumba naar de plaats waar hij is geëxecuteerd. Ze hebben ervoor gekozen dat niet te zien. Ze hebben ervoor gekozen niet op te treden", zei De Croo nog.
BEKIJK - De Belgische premier, de premier van Congo en de dochter van Patrice Lumumba nemen het woord:
Twintig jaar geleden heeft toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Louis Michel zijn diepe spijt betuigd aan de familie van Lumumba en het Congolese volk, nadat een parlementaire onderzoekscommissie had geconcludeerd dat verschillende ministers uit de regering-Gaston Eyskens een "morele verantwoordelijkheid" voor de omstandigheden die hebben geleid tot de moord.
"We hebben deze morele verantwoordelijkheid van de Belgische regering erkend en ik herhaal dat vandaag op deze officiële afscheidsdag van België voor Patrice Lumumba."
"Ik wens in aanwezigheid van zijn familie op mijn beurt de excuses van de Belgische regering aan te bieden voor de wijze waarop ze in die periode gewogen heeft op de beslissing om een einde te maken aan de eerste premier" van onafhankelijk Congo, aldus De Croo.
De premier wees erop dat ook koning Filip twee jaar geleden in een brief aan de Congolese president Félix Tshisekedi diepe spijt had betuigd over de geweld- en gruweldaden die werden gepleegd tijdens de koloniale periode. De vorst herhaalde die spijtbetuiging enkele weken geleden tijdens een bezoek aan Congo.
De Congolese premier benadrukte, net zoals zijn ambtsgenoot De Croo, dat deze overdacht het symbolische begin is van een hernieuwde relatie.
Dochter Juliana Lumumba had het in haar toespraak over de vele antwoorden die nog steeds gezocht worden over de dood van haar vader "Vader, hoe ben je gestorven, dat weten we niet. Wanneer ben je gestorven, dat weten we niet. Waar ben je vermoord, dat weten we ook niet".
Na de plechtigheid, omstreeks 12 uur, vertrok de lijkwagen naar de Congolese ambassade in Brussel. In de ambassade kan de kist begroet worden en er ligt ook een rouwregister.
BEKIJK - De kist van Patrice Lumumba werd overgebracht naar de Congolese ambassade:
Lumumba was de eerste premier van onafhankelijk Congo. Op 17 januari 1961, slechts enkele maanden na de onafhankelijkheid van België, werd hij in het afgescheiden Katanga gefusilleerd door lokale soldaten, in aanwezigheid van Belgische officieren. Het lichaam van de 35-jarige Lumumba werd opgelost in zwavelzuur.
Wat overbleef was een tand, die in het bezit kwam van de indertijd aanwezige Belgische agent Gerard Soete. De tand werd in beslag genomen bij de dochter van Soete in het kader van een onderzoek naar oorlogsmisdaden dat in 2011 werd geopend in Brussel.
"Congo keert terug naar Congo"
Voor Congo is de teruggave van de stoffelijke resten van de nationale held een belangrijke aangelegenheid. "Congo keert eindelijk terug naar Congo", schetste Roland Lumumba, een van de kinderen van de vermoorde premier. Het vertrek naar Kinshasa is morgen gepland.
Nadien organiseren de Congolezen een rondreis van de doodskist via onder meer Lumumba's geboortedorp Onalua en zijn politieke bolwerk Kisangani. Op 27 juni keert de kist terug naar de hoofdstad, waar het stoffelijk overschot op 30 juni wordt begraven.
