CHECK – Neen, deze beelden van een schietpartij zijn geen geënsceneerde propaganda door Oekraïne

Op Twitter circuleert sinds vorige week een video die zou bewijzen dat Oekraïne, met behulp van de ‘mainstream media’, beelden over de oorlog met Rusland zou ensceneren  en verspreiden als propaganda. De video dateert echter al van lang voor de Russische inval.

In een oorlogstafereel - we zien schietende Oekraïense soldaten - wandelen op het einde van de video plots camera- en geluidsmannen het beeld binnen. Genoeg bewijs om te concluderen dat de Russisch-Oekraïense oorlog niet echt plaatsvindt, maar in scène wordt gezet, volgens sommige Twittergebruikers. "Beelden van het Oekraïense oorlogstheater. Is dit allemaal een hoax?",  vraagt iemand zich af bij de video. Zijn tweet werd meer dan 160.000 keer bekeken en duizenden keren gedeeld, aangevuld met meer verontwaardigde commentaren.

Analyse van de beelden toont echter aan dat ze al lang in omloop zijn. Een beeld uit de video, let vooral op de vlek achter de soldaat en de pijp in de achtergrond, werd gebruikt boven een interview met een officier uit het Azov-regiment op de site van de stad Charkov (www.057.ua, verwijzend naar het netnummer van de stad). Dat artikel werd volgens de site zelf als laatste aangepast op 27 november 2018. Wat erop zou wijzen dat de beelden van voor de oorlog dateren.

Bovenaan het beeld uit het artikel uit 2018, onderaan een screenshot uit de video die recent circuleert. Let op de aangeduide gelijkenissen.

Dat beeld boven het interview met de Azov-officier kan uiteraard later toegevoegd zijn aan het artikel uit 2018, zonder dat daar een nieuwe tijdsvermelding bij werd gezet. Maar bij onderzoek van het webarchief zien we dat het beeld ook op oudere versies van de webpagina al boven het interview staat, als vroegste op 20 november 2018. De video werd dus met zekerheid voor die datum gemaakt. De kans bestaat dat de video voor commerciële of propagandistische doeleinden is opgenomen, maar dan gebeurde dat jaren geleden. 

Russia Today

De video blijkt afkomstig uit een artikel van de Russische internationale nieuwszender Russia Today, die al eerder onder vuur lag voor het verspreiden van desinformatie en propaganda. In het artikel brengt RT twee "geënsceneerde video's die propaganda aantonen en zijn gesponsord door de Britse regering". Ze claimen dat de video's werden vrijgegeven door het Russische ministerie van Defensie en werden opgenomen op 28 mei in de stad Meshkovka, in het zuiden van Oekraïne. Voor de hierboven besproken video klopt dat dus duidelijk niet.

De tweede video lijkt recenter, op het internet duikt hij pas deze maand op, maar ook daar zijn verschillende aanwijzingen dat het niet om Oekraïense propaganda gaat. Zo dragen de soldaten rode armbanden die voornamelijk worden gebruikt bij het Russische leger (de Oekraïeners gebruiken geel of blauw), herkende buitenlandjournalist Stefan Blommaert de taal als Russisch in plaats van Oekraïens en lijkt de pantserwagen in de verte bekleed met Russische camouflage. In combinatie met de andere valse video, doet dat sterk vermoeden dat ook deze video in een andere context werd gemaakt, maar zeker kunnen we er niet over zijn.

Nog belangrijk om op te merken hier is dat de video’s enkel opduiken bij propagandabeschuldigingen van Russische zijde, terwijl er nergens op het internet tekenen zijn dat Oekraïne of westerse media ze proberen uit te spelen alsof ze waar zijn. 

Conclusie

  • Op Twitter circuleren beelden van een cameraploeg in een gevechtsscène die zouden aantonen dat Oekraïne propaganda fabriceert en de berichtgeving over de oorlog met Rusland stuurt.
  • In werkelijkheid gaat het om beelden die al opduiken op het internet vanaf 2018 en dus dateren van ver voor de oorlog.
  • Het nieuws is afkomstig van Russische zender Russia Today, die al eerder onder vuur lag voor het verspreiden van desinformatie en propaganda.
  • We beoordelen de stelling dat de beelden geënsceneerde Oekraïense propaganda zijn dan ook als niet waar.

Dit artikel is geschreven op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie.

Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.

Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.

Meest gelezen