De genodigden op de groepsfoto met Boris Johnson, Paul Kagame en prins Charles op de voorgrond.
2022 Getty Images

Uitwijzing van asielzoekers van het VK naar Rwanda overschaduwt de top van het Britse Gemenebest

In de Rwandese hoofdstad Kigali is de top van de landen van het Britse Gemenebest of Commonwealth begonnen. Die verenigt 54 landen -veelal vroegere Britse kolonies- met het moederland. Een van de thema's is het akkoord om ongewenste asielzoekers uit het Verenigd Koninkrijk over te vliegen naar het Centraal-Afrikaanse land Rwanda.

De Rwandese president Paul Kagame is de gastheer van de top van het Gemenebest en dat is op zijn minst een beetje vreemd. Zo is Rwanda nooit een Britse kolonie geweest en neemt Kagame het niet zo nauw met de mensenrechten. Bovendien wordt het land vaak genoemd als aanstoker van het opflakkerende geweld in buurland Congo waar Rwanda een lokale rebellengroep zou steunen om zo de hand te leggen op bodemrijkdommen.

Toch is dat niet het thema van de top: wel het omstreden akkoord dat Groot-Brittannië onlangs gesloten heeft met Rwanda. Met dat akkoord is Rwanda bereid om een aantal ongewenste asielzoekers uit het VK over te nemen. De Britse premier Boris Johnson blijft dat akkoord verdedigen: volgens hem is Rwanda veilig en heeft het lang de voorbije jaren een ongelooflijke ontwikkeling doorgemaakt. 

Dat is dan misschien wel zo, maar dan niet op het vlak van de mensenrechten. Op de top worden agendapunten aangehaald zoals de economie maar ook klimaat en sociale kwesties en de "waarden die ons verbinden". 

Het Britse Gemenebest is de opvolger van het voormalige British Empire dat grote delen van de wereld omvatte. De wortels van het Gemenebest gaan terug tot 1926 toen Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, India, Ierland, Zuid-Afrika en Newfoundland beschouwd werden als "gelijken" van het moederland. In een moderne versie gaat het Gemenebest terug tot 1949 toen steeds meer kolonies onafhankelijk werden en beslist werd dat republieken en ook landen die geen Britse kolonie waren geweest, konden toetreden. 

Nu vertegenwoordigt het Commonwealth 54 landen en 2,6 miljard inwoners, zowat een derde van de wereldbevolking. Twee lidstaten -Rwanda en Mozambique- zijn nooit een Britse kolonie geweest. Togo en Gabon -twee voormalige Franse kolonies- zouden willen toetreden. In Europa zijn naast het VK ook Malta en Cyprus lid van het Gemenebest.

Prins Charles maakt zijn opwachting

De Britse koningin Elizabeth II is het hoofd van het Gemenebest, maar is wegens haar hoge leeftijd niet aanwezig. Zij wordt vertegenwoordigd door haar zoon en kroonprins Charles. Die zal haar wellicht opvolgen op de Britse troon, maar als hoofd van het Commonwealth is dat niet automatisch, maar wordt dat beslist door de lidstaten.

Vooral landen uit de Caraïben ergeren zich aan het "koloniale sfeertje" dat rond het Gemenebest hangt en eisen compensaties voor de slavernij. De voorouders van de meeste inwoners daar zijn eeuwen geleden als slaven vanuit Afrika door de Britten naar de Caraïbische eilanden gebracht om er te werken op koffie- en suikerplantages. Onder meer de Britse koninklijke familie verdiende aan die slavernij.

Los daarvan staat de monarchie in een aantal lidstaten ter discussie. Onlangs was prins Charles eregast toen het Caraïbische eiland Barbados de Queen bedankte voor haar diensten en zich omvormde tot een republiek. Ook andere staten zouden dat overwegen. Na de overwinning van de sociaaldemocraten in Australië wordt ook daar de discussie over monarchie of republiek opnieuw aangewakkerd.

Meest gelezen