AFP or licensors

Einde van het Wilde Westen op internet? Deze Europese wetten moeten wat offline illegaal is ook online illegaal maken

In het Europees Parlement zijn twee langverwachte wetten goedgekeurd die het internet veiliger en betrouwbaarder moeten maken. Door de Digitale Dienstenwet zullen grote internetdiensten zoals Facebook en YouTube in de Europese Unie enerzijds harder moeten optreden tegen haatzaaiende berichten en nepnieuws. De Digitale Marktenwet moet er dan weer voor zorgen dat online diensten minder gemakkelijk een monopoliepositie kunnen opbouwen en behouden.

Langs de Europese instellingen in Brussel en Straatsburg is de afgelopen jaren respectievelijk veel water door de Zenne en de Rijn gevloeid, maar uiteindelijk heeft het Europees Parlement na lang onderhandelen de Digitale Dienstenwet (Digital Services Act, DSA) en de Digitale Marktenwet  (Digital Markets Act, DMA) goedgekeurd. 

Die twee (pakketten van) wetten moeten het internet in Europa gaan reguleren. Of zoals Hilde Vautmans, Europees Parlementslid voor Open VLD het in “De ochtend” op Radio 1 zei: “De online wereld is op dit moment het Wilde Westen en Europa is het eerste continent ter wereld dat een grondige hervorming van de digitale ruimte doorvoert.”

De achterliggende idee van deze nieuwe wetgeving is dat de rechten en de plichten van de echte wereld moeten worden doorgetrokken naar de digitale wereld. 

“We willen ervoor zorgen dat alles wat offline niet kan ook online niet kan”, zegt Hilde Vautmans. “We willen de digitale wereld beter organiseren en willen de fundamentele rechten van de gebruikers beter beschermen en beter kunnen optreden tegen alles wat digitaal is.”

"Voor het grootste deel werd het tot nu toe aan de diensten zelf overgelaten, hoe ze met de problematiek van schadelijke inhoud omgingen", zegt Joris van Hoboken, professor Informatierecht aan de universiteit van Amsterdam en de VUB. "Met deze wetgeving komt er een kentering, waarin de Europese Unie en de nationale overheden een sterke rol krijgen."

Videospeler inladen...

Illegale inhoud

Dat klinkt misschien nog allemaal redelijk abstract, maar het zal de komende tijd best concreet worden. Laten we beginnen bij misschien wel het meest concrete, de DSA: die wet gaat grote internetbedrijven verplichten om illegale inhoud en desinformatie aan te pakken. 

Grote internetdiensten zoals Facebook, Google, YouTube, TikTok en Amazon zullen actief op zoek moeten gaan naar zaken die illegaal zijn én die ook sneller - binnen de 24 uur - verwijderen. Denk hierbij aan haatzaaiende taal en filmpjes met terroristische propaganda, Daarnaast moeten ze desinformatie - fake news - gerichter aanpakken.

Al zal hier ook sterk rekening moeten worden gehouden met het recht op vrije meningsuiting. Internetbedrijven zullen daarom zorgvuldig moeten afwegen wat ze al dan niet verwijderen.

Zowel de Europese Commissie als de lidstaten zullen hierop ook streng toezien: de EU zal dit zelf doen bij de grote jongens, met meer dan 45 miljoen gebruikers, terwijl de lidstaten een waakhond zullen worden voor de kleinere internetbedrijven. 

"De overheid krijgt dus een veel sterkere rol; het wordt niet meer overgelaten aan de markt zelf", concludeert professor Joris van Hoboken hierover:

Videospeler inladen...

Concurrentie

Terwijl de DSA-wetgeving over internetdiensten gaat, mikt de DMA-wetgeving meer op de zakelijke kant van het internet,  met een reeks nieuwe verplichtingen en verbodsbepalingen voor de grote onlineplatforms. 

Bedoeling is dat zij in de toekomst minder gemakkelijk een monopoliepositie zullen kunnen verwerven en behouden, en kleinere spelers niet langer uit de markt kunnen concurreren.

Een praktisch voorbeeld: berichtenapps zullen voortaan met elkaar moeten kunnen samenwerken en communiceren. Zo zou het mogelijk moeten worden om vanuit kleinere berichtenapps berichtjes te versturen en ontvangen naar en van WhatsApp of Messenger.

Meest gelezen