Mogen VRT-journalisten ghostwriten?

Mogen VRT-journalisten ghostwriten? Ghostwriten wil zeggen dat je een boek schrijft voor iemand anders, met dus ook de standpunten en de visies van die ander. Je staat dan een beetje ten dienste van die persoon. Dat is meteen ook het probleem ervan. VRT-journalist Wim Van den Eynde was ghostwriter van het boek van spijtoptant Degan Veljkovic, die later ook uitgebreid getuigde in een Pano-reportage. De Vlaamse Raad voor de Journalistiek heeft nu geoordeeld dat dat geen goede zaak was. 

Beste nieuwsombudsman,

Mag ik mijn bezorgdheid uiten over Wim Van den Eynde die interviewer was en ook betaald ghostwriter van het boek van de betrokken makelaar? Toch een bijzondere gang van zaken.

Journalist Wim Van den Eynde was dus ghostwriter van het boek dat Veljkovic in eigen naam uitbracht over gesjoemel in het voetbal. De journalist heeft daar voor alle duidelijkheid keurig toestemming voor gevraagd en de hoofdredactie heeft die toestemming gegeven.  

Discussie op de redactie

Niet dat er niet over gepraat is. De deontologische adviesraad die we op de redactie hebben, had daar ook zijn bedenkingen bij. Je zou denken: goed, je geeft daar toestemming voor, maar laat die journalist dan niet meewerken aan de Pano over diezelfde Veljkovic. Maar dat lag niet zo eenvoudig, zegt Wim Van den Eynde zelf:  

Veljkovic had een zeer diep wantrouwen ten opzichte van de pers, dus mijn aanwezigheid aan die interviewtafel was een cruciaal element om die reportage überhaupt te kunnen maken. De aanwezigheid van Peter Vandenbempt, die Veljkovic nog nooit had ontmoet, aan diezelfde tafel zorgde voor een ‘objectivering’ van de sfeer van het gesprek.”

De hoofdredactie heeft dus geoordeeld dat dat ghostwriten ook een kans was om later journalistiek werk te doen rond die “propere handen”-affaire in het voetbal. Hoofdredacteur Steven Samyn zegt:

“Wim Van den Eynde werd omkaderd door een heel team en nam zelf niet de eindbeslissingen over de Pano. Hij kreeg voor het interview Peter Vandenbempt naast zich, een zeer ervaren sportjournalist die Veljkovic nog nooit had ontmoet. Anders dan in het boek hebben alle mensen die in de Pano werden genoemd, heel uitdrukkelijk de kans op wederwoord gekregen.”

De hele Pano is ook pas opgezet toen het boek inhoudelijk al klaar was. En met die hele omkadering kon het wel, dacht de hoofdredactie. Maar sommige kijkers vonden dat je het gewoon niet moest doen.

Dag nieuwsombudsman,

Die Veljkovic is een top crimineel,  een witteboordcrimineel. Toch krijgt dit soort maffia een persoonlijk forum op VRT, kan niet hé...

De Pano was wel degelijk heel relevant

Veljkovic is de eerste officiële spijtoptant in onze gerechtelijke geschiedenis. Het is dus het gerecht dat vond dat hij geloofwaardig was en relevant voor het gerechtelijke onderzoek. De redactie was ook in staat om te checken of wat Veljkovic verklaarde, in lijn was met wat hij ook aan de onderzoeksrechter zei. 

Cash geld in een broodzak

En die Pano, die leert ons wel wat. Veljkovic maakt concreet dat er in het voetbal heel wat zwart geld omgaat. Soms via stapels cash geld in broodzakken, soms via dure geschenken zoals luxehorloges. Vaak via facturen voor prestaties zoals talent scouten, zonder dat die prestaties ooit plaatsvonden.  Uiteindelijk zal een rechter beslissen of er wetten zijn overtreden. Maar ik begrijp wel dat de hoofdredactie die Pano graag wou hebben. De getuigenis is wel degelijk relevant.  

Ik hou niet van ghostwriten

Maar wat vind ik dan van dat ghostwriten? Wie mij een mail heeft gestuurd toen die Pano werd uitgebracht, kreeg als antwoord dat ik vond dat de Pano belangrijk was en integer in elkaar zat. Maar ik zei ook dit:

"Ik heb mijn algemene voorbehoud tegenover ghostwriten overgemaakt aan de hoofdredactie."

Ik hou niet van ghostwriten. De Raad voor de Journalistiek heeft nu geoordeeld over een klacht over die Pano. De inhoudelijke teneur blijft volstrekt overeind. Maar de Raad zegt wel: 

De rol van de journalist als auteur in opdracht van Veljkovic roept vragen op bij de onafhankelijkheid van de journalist en zijn kritische afstand tot Veljkovic tijdens het tv-interview.” 

“De klacht is gegrond wat betreft de onafhankelijkheid van de journalist en het gebrek aan transparantie over zijn dubbele rol.”

Je krijgt de dubbele rol moeilijk uitgelegd

De Raad zegt dus: niet doen, ghostwriten, zeker niet als je daarna over datzelfde onderwerp nog journalistiek wil bedrijven. Dat vind ik ook. Het hele opzet was mij niet vooraf voorgelegd. Dat is normaal, de nieuwsombudsman oordeelt achteraf. Maar hoe verleidelijk het project ook is: ghostwriten en VRT-journalistiek over hetzelfde onderwerp gaan moeilijk samen. Hoe goed de Pano ook is - en hij is goed - je krijgt die dubbele rol moeilijk uitgelegd.

Meest gelezen