De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov en zijn Congolese collega Jean Claude Gakosso.
Russian Foreign Ministry Press Service

Charmeoffensief in Afrika en temporiseren op slagveld in Oekraïne: waarmee is Rusland bezig?

Na het bezoek van de Russische president Vladimir Poetin aan Iran, vorige week, maakt zijn minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov een opmerkelijke reis door Afrika. Daarnaast hebben Rusland en Oekraïne een akkoord gesloten om de graanexport naar Afrika en het Midden-Oosten weer mogelijk te maken. Op het Oekraïense slagveld  lijkt de strijd dan weer wat stil te vallen. Hoe verhoudt dit alles zich tot elkaar? Ruslandkenner Jan Balliauw zoekt naar verklaringen. 

Waarom reist Sergej Lavrov net nu door Afrika?

"Moskou ging ervan uit dat het conflict in Oekraïne vlug voorbij zou zijn", legt Balliauw uit in "Terzake". "Dat was een misrekening en verklaart waarom Moskou niet vroeger is begonnen met bondgenootschappen te zoeken. Nu is het besef in Rusland duidelijk dat dit een lang conflict zal worden." Allicht daarom is de Russische president Poetin vorige week naar Iran gereisd en maakt minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavriov nu een rondreis door Afrika.

"In Afrika heeft Rusland inderdaad een voet aan de grond. Als er gestemd wordt in de Verenigde Naties zie je dat Afrikaanse landen zich vaak onthouden of zelfs vóór Rusland stemmen."

"Het conflict draait al lang niet meer rond Oekraïne. Rusland wil de rol van het Westen in de wereld terugdringen en wil dat er een multipolaire wereld ontstaat met verschillende machtscentra, waarvan Rusland er één is. In Afrika slaat dat aan omdat heel wat regimes een probleem met het Westen hebben, dat hen vaak terechtwijst. Rusland stelt geen vragen en zegt niet dat de regimes mensenrechten moeten respecteren."

Terzake toont het verband tussen de reis van Lavrov en de oorlog in Oekraïne:

Videospeler inladen...

Hoe verrassend was de graandeal tussen Rusland en Oekraïne?

"Toch wel verrassend", zegt Balliauw. "Het was de eerste keer dat er een akkoord tussen Rusland en Oekraïne werd gesloten, weliswaar met bemiddeling van Turkije. Dat toont aan dat ze toch nog een akkoord over iets kunnen sluiten ondanks de moeilijke situatie."

De Russische aanval in de haven van Odessa, minder dan 24 uur na het sluiten van de graandeal, vindt Jan Balliauw "heel vreemd". "Misschien is dit wel het antwoord van de hardliners in het Kremlin op de deal over graan die de gematigden hebben gesloten. Want in het Kremlin heerst een strijd tussen hardliners die een algemene mobilisatie willen voor de oorlog in Oekraïne en gematigden die streven naar een onderhandelde oplossing."

"Turkije is trouwens het enige kanaal tussen het Westen en Rusland. Mocht het eerste scheepskonvooi met graan worden aangevallen of mocht Rusland nog meer precisieaanvallen uitvoeren in Oekraïense havens zou dat problematisch zijn voor de Russisch-Turkse relaties."

Correspondent Geert Groot Koerkamp ziet nog een andere verklaring voor de Russische raketaanval in Odessa: "Het zou kunnen gaan om een banaal gebrek aan communicatie. We hebben gezien dat de reacties vanuit Rusland heel tegenstrijdig waren." Inderdaad: eerst ontkende Moskou elke betrokkenheid en in pas tweede instantie luidde het dat er een raketopslagplaats in de haven was aangevallen.

Correspondent Geert Groot Koerkamp vertelt hoe Moskou kijkt naar het conflict in Oekraïne:

Videospeler inladen...

Waarom die relatieve rust op het slagveld?

"Door de westerse wapens zijn de Oekraïners erin geslaagd de Russische logistieke keten in de problemen te brengen, vooral de artillerie aan de frontlijn." Volgens Balliauw hebben de Oekraïners mogelijk een 50-tal Russische wapendepots kunnen vernietigen met hun verse westerse wapentuig.

"Het aantal Russische artilleriebeschietingen is fel verminderd door de operationele pauze van de Russen, maar vermoedelijk ook door de beschietingen door de Oekraïners." Maar dat zal volgens Balliauw niet blijven duren. "De Russen zullen zich aanpassen."

Volgens de Amerikaanse inlichtingendienst CIA hebben de Russen al 15.000 manschappen verloren, terwijl 45.000 anderen gewond zijn geraakt. Dat is heel wat. "De vraag rijst of er een algemene mobilisatie komt, zoals de hardliners willen. Maar Poetin durft dat nog niet aan want dat zou de oorlog te dicht bij de Russen brengen." En heette die oorlog trouwens niet "een speciale militaire operatie"?

Ruslandkenner Jan Balliauw analyseert de geopolitieke context rond de oorlog in Oekraïne:

Videospeler inladen...

De situatie op het slagveld is de laatste dagen niet veel geëvolueerd:

Meest gelezen