Foto: SgH Vienna © (CC BY 4.0)

Ondanks veel overheidsgeld blijft populatie wilde hamsters klein: "Transitie van landbouw is nodig"

Het aantal wilde hamsters in België blijft klein. De knaagdieren komen alleen voor in Widooie, Tongeren, maar ondanks honderdduizenden euro's overheidsgeld en het uitzetten van gekweekte wilde hamsters, blijft de populatie beperkt. Wat loopt er mis?

De wilde hamsters in België hebben het zwaar te verduren. Zo zwaar zelfs, dat ze met uitsterven bedreigd zijn. Er is maar één plek in het land waar ze nog voorkomen: Widooie in Tongeren. "De wilde hamster is in Europa een beschermde soort en iedere lidstaat moet er voor zorgen dat de hamsterpopulatie in stand gehouden wordt, maar dat lukt niet goed", vertelt Sarah Descamps, onderzoeker bij PXL Bio Research in Hasselt. "Het voortbestaan van de wilde hamster is belangrijk, want het diertje is een 'paraplusoort': als je de wilde hamster beschermt, profiteren een heleboel andere diersoorten daar mee van."

800.000 euro en geen vooruitgang

De Vlaamse overheid startte daarom in 2015 een soortbeschermingsprogramma (SBP) op voor de wilde hamster. Er werd 800.000 euro vrijgemaakt - gespreid over 5 jaar - vooral om het leefgebied van het beestje uit te breiden. Een deel daarvan ging naar landbouwers die hun akkers hamstervriendelijk maken. 

De afgelopen jaren werden er geregeld gekweekte wilde hamsters uitgezet. Die kwamen van een kweekprogramma in de GaiaZOO in Kerkrade, Nederland. "We krijgen van een heleboel landen de vraag om wilde hamsters te voorzien om uit te zetten", weet Emiel Prins van de GaiaZOO. "Als GaiaZOO zou stoppen met nieuwe hamsters te voorzien, dan zouden de wilde populaties heel snel achteruit gaan."

Bij recente tellingen in Widooie, Tongeren, bleek echter dat de populatie wilde hamsters er amper op vooruit is gegaan. "Er leven nu ruw geschat een 30-tal wilde hamsters in België", weet onderzoekster Sarah Descamps. "Het feit dat de populatie niet groeit, heeft met meerdere dingen te maken. Zo zijn er het voorbije jaar geen hamsters uitgezet in Widooie. Dat komt omdat er momenteel een nieuw beschermingsplan voor de hamster wordt opgesteld en tot dat er is, worden er geen nieuwe dieren uitgezet."

Als je de wilde hamster beschermt, profiteren een heleboel andere diersoorten daar van mee

Sarah Descamps van PXL Bio Research

"100 jaar geleden werd de wilde hamster gezien als een pestsoort en werd het dier bestreden. Intussen niet meer, maar we zijn geëvolueerd naar een intensievere landbouw, met teelten die sneller geoogst moeten worden. Zo is er nu veel maïsteelt, die weinig waarde heeft voor de hamsters. Zij gedijen beter in luzerne en graansoorten. Doordat de huidige teelten sneller geoogst worden, zijn de hamsters ook meer dan vroeger zichtbaar voor roofdieren. Ze kunnen zich minder verstoppen in hoge gewassen", vertelt Descamps aan radio2.

"Bovendien krijgen de wilde hamsters in België weinig jongen", vervolgt Descamps. Dat heeft volgens de onderzoekster te maken met een verarming van de bodem. "Er zitten te weinig dierlijke proteïnen in de bodem, door te weinig insecten en regenwormen. We zouden er via innovatieve landbouw voor moeten zorgen dat de biodiversiteit van de grond verbeterd kan worden.  En bij het beheer van landbouwgebieden zou er rekening gehouden moeten worden met de hamsters, dat er niet gemaaid wordt als ze jongen hebben."

Descamps erkent dat dat sneller gezegd dan gedaan is. "Transitie van de landbouw gaat traag. Bovendien mogen we de landbouwers niet vergeten en moeten zij ook nog opbrengsten hebben en kunnen oogsten. Het is kwestie van een methode te vinden, waar zowel de biodiversiteit van de bodem als de landbouwer voordeel bij heeft. Ik hoop dat de overheid hiervoor kiest. Als het niet de hamster is die uitsterft, dan zullen het wel andere soorten zijn die verdwijnen, want die doen het ook niet goed. Een transitie is nodig."

Meest gelezen