'Bowie neuköln' uit Maleisië, een van de nieuw beschreven soorten.
Senckenberg/Jäger

"Ziggy Stardust and the 54 Spiders from Earth": nieuw geslacht van spinnen genoemd naar David Bowie

Een Duitse spinnendeskundige heeft een nieuw geslacht van spinnen uit de familie van de kamspinnen 'Bowie' genoemd ter ere van de overleden Britse muzikant David Bowie. Binnen dat nieuwe geslacht of genus, Bowie gen. nov., heeft hij intussen 54 nieuwe soorten beschreven en genoemd naar songs van Bowie. Door de spinnen naar een beroemdheid te noemen, wil de onderzoeker de aandacht vestigen op de diversiteit die grotendeels nog niet onderzocht is en op de noodzaak om spinnen te beschermen. 

De familie van de kamspinnen (Ctenidae) telt zowel piepkleine vertegenwoordigers met een lichaamslengte van slechts 2 millimeter als relatief grote spinnen met een lengte tot wel 5  centimeter. 

Ze worden voornamelijk in de tropen gevonden, zijn nachtactief, leiden een nomadisch leven zonder vaste stek en ze spinnen geen web maar jagen actief op prooien. 

Het meest bekende en beruchte lid van de familie is waarschijnlijk de Brazilaanse zwerfspin, een van de weinige spinnen waarvan de beet dodelijk kan zijn voor een mens. De Braziliaanse zwerfspin is een van de zogenoemde bananenspinnen omdat ze in bomen leeft en zich kan handhaven in plantages. Daardoor komt ze wel eens in een bananendoos terecht die dan naar elders in de wereld verscheept wordt. 

Binnen die familie van de kamspinnen heeft arachnoloog Peter Jäger van het Senckenberg Forschungsinstitut und Naturmuseum Frankfurt nu een nieuw genus of geslacht ontdekt. 

"Toen ik soorten van een voornamelijk Aziatische afstammingslijn in deze familie aan het onderzoeken was, realiseerde ik me al snel dat ze niet ingedeeld konden worden in een reeds bestaand geslacht", zo zei hij. "Ik heb dan besloten het nieuwe geslacht aan David Bowie op te dragen en ik heb het eenvoudigweg Bowie genoemd."

Een Braziliaanse zwerfspin, een al eerder ontdekte spin uit dezelfde familie als het nieuwe geslacht.
Giordano Rossi/Gionorossi/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Niet aan zijn proefstuk

Jäger is hiermee niet aan zijn proefstuk toe: hij heeft eerder al de namen van beroemdheden aan zijn achtpotige ontdekkingen gegeven. Zo heeft hij onder meer Greta Thunberg, Nina Hagen, Boyan Slat en Malala Yousafzai al geëerd met een naamgenoot. 

Ook wat David Bowie betreft, is het niet zijn eerste keer: in 2008 maakte hij al duidelijk dat hij een fan was door een jachtkrabspin Heteropoda davidbowie te noemen. 

Waarom hij dan nu nog een heel geslacht naar de in 2016 overleden muzikant heeft genoemd? "Ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag, wilde ik deze onvergelijkbare artiest, die ons veel te vroeg verlaten heeft, gedenken. Maar wat nog belangrijker voor me is in deze kwestie, is het idee van natuurbescherming. We beschermen enkel wat we kennen - en een aantrekkelijke naam maakt veel meer kans om onthouden te worden", zei Jäger.   

Jäger - met een Bowie-T-shirt - maakt in 2008 bekend dat hij een jachtkrabspin naar de muzikant genoemd heeft.
Andreas Malkmus

Kwetsbaar door klein leefgebied

Met de nu beschreven 54 soorten is Bowie gen. nov. het op een na grootste geslacht in de familie van de kamspinnen. 

De soorten komen voor van Nepal en het zuiden van India, over grote delen van zuidelijk en zuidoostelijk Azië, tot in Papoea-Nieuw-Guinea. Uit het noorden van Australië is verder een nog niet beschreven soort bekend. 

De leden van het nieuwe geslacht leven in de dode bladeren op de bodem van bossen en de meeste soorten hebben een klein leefgebied, meestal binnen een straal van 100 kilometer. 

"Vooral deze endemische soorten, die beperkt zijn tot een zeer specifiek gebied, moeten beschouwd worden als potentieel bedreigd - zelfs kleine veranderingen in hun leefgebied kunnen leiden tot uitsterven", zei Jäger.

'Bowie subterranean' tussen dode bladeren.
Senckenberg/Jäger

Een naamgenoot voor een schenking

De nieuw beschreven soorten dragen namen als Bowie ziggystardust, Bowie majortom of Bowie heroes, naar hits of personages van de muzikant.

In het noordwestelijk deel van het verspreidingsgebied van het geslacht leverden oudere songs van Bowie de inspiratie voor de namen, in de gebieden in het centrum komen namen voor als Bowie teenagewildlife en Bowie chinagirl, terwijl in het zuidoosten, in Papoea-Nieuw-Guinea, Bowies laatste werk herdacht wordt met Bowie lazarus en Bowie blackstar.  

"We vermoeden dat er nog onontdekte soorten in het geslacht zijn. Wie - zoals Bowie - onsterfelijk gemaakt wil worden en vernoemd wil worden naast 'zijn' spinnen, kan dit waarmaken door een schenking te doen onder het BIOPAT sponsorschapsprogramma. Het geld dat ingezameld wordt met dit programma wordt gebruikt voor onderzoek naar dier- en plantensoorten in hun natuurlijke habitats in een nauwe samenwerking met plaatselijke wetenschappers. Daarnaast steunen we plaatselijke experts bij hun inspanningen om de bedreigde leefgebieden van de soorten te beschermen, zodat we de diversiteit op onze planeet kunnen vrijwaren", besloot Jäger. 

De studie van Jäger over nieuwe geslacht is verschenen in Zootaxa. Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van het Senckenberg Forschungsinstitut und Naturmuseum Frankfurt.

'Bowie rebelrebel', een van de nieuw beschreven spinnen.
Senckenberg/Jäger

Meest gelezen