Opmerkelijk proefproject tegen de processierups: lokstoffen in bomen schieten met paintballgeweer
In Nederland loopt een opmerkelijk proefproject in de strijd tegen de eikenprocessierups: in een tiental gemeenten worden lokstoffen in de bomen geschoten met een paintballgeweer. De lokstoffen moeten het paringsproces van de vlinders verstoren, zodat er volgend jaar minder rupsen zijn. Ook bij ons wordt het project met interesse gevolgd.
De rups van de eikenprocessievlinder is een behaard beestje van ongeveer 3 centimeter groot dat enkel op eiken leeft. Volgroeide rupsen hebben een zwarte streep op de rug en de zijden zijn lichtgrijs. Als ze volgroeid zijn, hebben de rupsen brandhaartjes die jeuk en huidirritatie kunnen veroorzaken. Veel lokale besturen en provincies zetten daarom in op de bestrijding van de beestjes.
Tot voor kort waren ze in ons land een echte plaag, maar dit jaar valt het goed mee. "Er zijn er heel weinig dit jaar", zegt Luc Crevecoeur van het provinciaal natuurcentrum in Limburg aan onze redactie. Hij verwacht geen grote uitbraak meer, want het seizoen is voorbij. "De rupsen zijn vlinders geworden en de eitjes voor volgend jaar zijn al gelegd."
In Nederland waren er deze zomer wel nog veel eikenprocessierupsen. Er loopt daarom nu een opmerkelijk proefproject. Onderzoekers hebben daar lokstoffen (feromonen) ontwikkeld die het paringsproces van de vlindersoort verstoren. De mannelijke vlinders raken verward door de stof, waardoor ze geen vrouwtjes vinden om te bevruchten.
"Ze doen daar al langer onderzoek naar feromonen", zegt Crevecoeur. "Zo hangen er duizenden feromonenvallen, waarmee de mannetjes gelokt worden." Het nieuwe project maakt gebruik van paintballgeweren. Niet om de rupsen uit de bomen te schieten, maar wel omdat het efficiënter zou zijn om zo de feromonen over een hele boom te verspreiden. Ze gebruiken daarvoor speciaal ontwikkelde feromooncapsules.
De gemeente Ooststellingwerf in de Nederlandse provincie Friesland is een van de lokale besturen waar het proefproject loopt:
Die lokstoffen in de capsules zouden een dubbel effect hebben. De vrouwtjesvlinders denken dat er al heel wat concurrentie is in de boom en haken daardoor af. De mannelijke vlinders worden dan weer aangetrokken door de lokstof, maar vinden dus minder vrouwelijke vlinders. Hierdoor worden minder eitjes bevrucht en zijn er dus in theorie de volgende zomer minder processierupsen.
"Nul neveneffecten"
Naar verluidt zou het een milieuvriendelijke oplossing zijn om de eikenprocessierups aan te pakken die "nul neveneffecten" zou hebben op de andere fauna en flora. "Het feromoon is heel specifiek. Alleen de mannetjes van de eikenprocessievlinder kunnen dit waarnemen en alleen zij raken verstoord", legt boomtechnisch adviseur Henry Kuppen uit aan de Nederlandse omroep NOS.
Kuppen werkt voor het bedrijf dat is ingehuurd door een tiental lokale besturen in Nederland om het proefproject uit te voeren. Het proefproject wordt volgend jaar geëvalueerd. Het onderzoek is grotendeels uitgevoerd door de universiteit voor landbouwwetenschappen in de Zweedse stad Uppsala.
Ook bij ons wordt het project met interesse gevolgd. Al betekent dat niet meteen dat je onder de Vlaamse eiken snel paintballgeweren zult zien verschijnen. "In verhouding tot het aantal rupsen dat we nu maar hebben, is het bij ons voorlopig niet economisch of efficiënt", legt Crevecoeur uit. "Misschien als we over een paar jaar een grote plaag hebben wel."