De Franse minister van Binnenlandse Zaken kondigt aan dat hij 3.000 "groene gendarmes" wil inzetten in de strijd tegen brandstichting. Frankrijk wordt al weken geteisterd door bosbranden en het aandeel branden dat wordt aangestoken lijkt toe te nemen. Sinds half juli zijn al 26 mensen opgepakt op verdenking van brandstichting. Vier van hen zijn veroordeeld, zes anderen zitten in voorlopige hechtenis. Maar wat bezielt die "vermoedelijke pyromanen"?
Frankrijk wil "groene gendarmes" inzetten in strijd tegen brandstichters: wat bezielt die "vermoedelijke pyromanen"?
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Frankrijk kampt al weken met ernstige bosbranden als gevolg van de aanhoudende droogte. "Deze zomer waren er tussen de 80 en 120 branden per dag in ons land", zegt minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin vandaag in de zondagskrant Le Journal Du Dimanche.
Eerder deze week bracht Darmanin nog een bezoek aan de brandweerkazerne van Arinthod, een gemeente in het departement Jura, waar sinds vorige week al meer dan 1.000 hectare natuur in vlammen opging.
Tijdens dat bezoek wees Darmanin erop dat de meeste bosbranden door mensen worden veroorzaakt. “Door de aanhoudende droogte ontstaat een brand natuurlijk zeer snel, maar negen op de tien branden heeft een menselijke oorzaak. Vaak gebeurt dat onvrijwillig, bijvoorbeeld door mensen die een barbecue organiseren in de natuur, maar sommige mensen stichten ook bewust brand”, aldus de minister.
De oorsprong van de brandhaarden in het departement Jura is nog onbekend, maar de hulpdiensten vinden het verdacht dat verschillende branden op dezelfde plaats begonnen zijn. Het gerecht is een onderzoek gestart.
Sinds half juli zijn in Frankrijk al 26 vermoedelijke pyromanen opgepakt
Gérald Darmanin, Franse minister van Binnenlandse Zaken
Om het gerecht te ondersteunen in dergelijke onderzoeken kondigt Darmanin vandaag in een interview in de zondagskrant Le Journal De Dimanche aan dat hij "3.000 groene gendarmes" wil opleiden die de strijd tegen opzettelijke brandstichting moeten aangaan. "Het doel is dat er in elke brigade gendarmes zijn die getraind zijn in aanvallen op ecologie: het wordt een revolutie", verzekert de minister.
De groene gendarmes zullen deel uitmaken van het Centraal bureau voor de bestrijding van aanvallen op het milieu en de volksgezondheid ( Oclaesp ). Dat is een gerechtelijke politiedienst van de Franse Nationale Gendarmerie dat werd opgericht in 2004 om de grote brand in Landiras in de Gironde te onderzoeken. Het bureau strijdt onder meer ook tegen handel in beschermde diersoorten, handel in medicijnen, voedselschandelen en bioterrorisme.
Eerder deze week maakte Darmanin bekend dat er sinds 15 juli al 26 vermoedelijke pyromanen zijn opgepakt in Frankrijk op verdenking van brandstichting. Vier van die "vermoedelijke pyromanen" - zoals minister Darmanin ze noemt - zijn veroordeeld, zes anderen zitten in voorlopig hechtenis.
Franse gendarmerie actief op zoek naar brandstichters
In het Franse departement Gironde brandt het al bijna de hele zomer, de Franse gendarmerie gaat ook daar steeds meer uit van kwaad opzet. Sinds de eerste enorme bosbranden in juli - waarbij meer dan 20.000 hectare bos in vlammen opging - zien de autoriteiten er een toename van het aantal brandstichters in de regio.
Vorige week flakkerde het vuur in de regio weer op en ondertussen ging nog eens meer dan 7.500 hectare natuur verloren. "Er ontstaan hier per dag ongeveer twintig branden van onbekende oorsprong", aldus de autoriteiten.
Om "een einde te maken aan de reeks" heeft de gendarmerie een speciale eenheid opgericht om nieuwe branden te voorkomen. Het team bestaat uit vijftien reservisten, een officier van de gerechtelijke politie en twee motorrijders van de mobiele brigade, ondersteund door een helikopter.
Verspreid over drie zones doorkruisen ze het bos op motoren, mountainbikes of met de auto wanneer het terrein het toelaat, op zoek naar potentiële brandstichters en om mensen te waarschuwen voor het brandgevaar in de regio.
Gerechtspsychiater: "Niet iedere brandstichter is een pyromaan"
Volgens gerechtspsychiater Hans Hellebuyck moeten we niet ver zoeken naar de redenen van pyromanen om brand te stichten. "Ze kicken nu eenmaal op vuur. Net zoals kleptomanen een impulsstoornis hebben om zaken te stelen, voelen pyromanen de onbedwingbare drang om iets in brand te steken."
Hij wijst er wel op dat niet alle brandstichters pyromanen zijn. "Sommige mensen stichten ook brand met andere motieven. Ze willen bijvoorbeeld wraak nemen op iemand of proberen misschien geld te krijgen van de verzekeringsmaatschappij."
Een derde categorie mensen die volgens Hellebuyck al eens brand durft stichten, zijn mensen die onder invloed zijn van alcohol of drugs. "Het gaat vaak om jongeren die dat op dat moment spannend vinden en die denken dat ze er gemakkelijk mee weg zullen geraken."
Hoe zit het in België?
België is voorlopig gelukkig gespaard gebleven van massale natuur- en bosbranden. "Hier en daar onstaat door de droogte wel eens een brand, maar de omvang ervan is een pak kleiner dan die in Frankrijk", klinkt het bij het Agentschap Natuur en Bos.
Volgens de Europese informatiedienst voor bosbranden (EFFIS) vonden er dit jaar 4 grote branden plaats in België. Ter vergelijking: in Frankrijk spreekt EFFIS over 272 grote branden in 2022.
Ook brandstichting zelf is volgens het Agentschap Natuur en Bos een minder groot probleem dan in Frankrijk. "Al stellen we vast dat er ook bij ons soms branden ontstaan op steeds dezelfde locaties", zegt woordvoerder Jelle De Wilde. "De politie start in die gevallen een onderzoek."
De Federale Politie beschikt op dit moment niet over cijfers van het aantal brandstichtingen en het aantal arrestaties op verdenking van brandstichting.
380 hectare "verbrand gebied" in België?
EFFIS brengt ook per land in kaart hoeveel hectare grond er jaarlijks in rook opgaat: voor België zou dat gaan om 380 hectare, in Frankrijk om meer dan 62.000 hectare. Maar die cijfers moeten we volgens het Agentschap Natuur en Bos wel met een stevige korrel zout nemen.
Ten eerste wijst het Agentschap erop dat de cijfers van EFFIS gebaseerd zijn op detectie van hotspots door satellieten. (Hoe dat precies gebeurt, is vrij complex en kan je hier nalezen .) De resolutie en het scheidend vermogen van die satellieten zijn niet tot op de meter nauwkeurig, maar eerder in de orde van enkele honderden meters. Een heet punt wordt bij langdurige detectie daardoor geregistreerd als een grote oppervlakte in plaats van een punt.
Het Agentschap Natuur en Bos heeft ook de EFFIS-kaart van "verbrande zones" nagekeken voor de eerste helft van dit jaar (tot 19 juli 2022). Daaruit blijkt dat de dienst geen onderscheid maakt tussen hotspots in natuurgebieden, militaire gebieden (waar door schietoefeningen regelmatig brand voorkomt) of industriële sites (waar men bijvoorbeeld voor aardgaswinning soms gecontroleerd bepaalde gassen verbrandt).
Het merendeel van de “verbrande zones” bestaat uit industriezones, stelt het agentschap vast. Op de kaart zien we onder meer ArcelorMittal in de Gentse kanaalzone, TotalEnergies, Esso en BASF in de Antwerpse haven en Umicore in Hoboken en BP Amoco in Geel.
Tot slot wijst het agentschap er ook op dat hotspots die herhaaldelijk worden gedetecteerd, ook meerdere keren worden geteld, waardoor de waarde van 380 hectare niet mag gezien worden als 380 unieke hectare.
