"Welke andere sector kan deze groeicijfers voorleggen?": hoe België meer en meer een wijnland wordt

Vandaag worden in Brugge voor de 18e keer de beste Belgische wijnen gekozen. Een jaarlijkse hoogdag voor de Belgische wijnbouwsector, die jaar na jaar mooie groeicijfers kan voorleggen. En na een moeilijk 2021 belooft 2022 opnieuw een topjaar te worden, dankzij de hete zomer. 

Een jury van 60 sommeliers en wijnexperts zal deze namiddag 173 Belgische wijnen van 53 domeinen uit Vlaanderen en Wallonië proeven, waarna gouden, zilveren en bronzen medailles worden uitgereikt. De jaarlijkse wedstrijd Beste Belgische Wijn, georganiseerd door de Vereniging van Vlaamse Sommeliers, geldt als een kwaliteitslabel en moet de Belgische wijnen extra in de kijker zetten.

"Voor ons is dat echt een hoogdag, omdat op deze manier wijnen uit dezelfde regio worden vergeleken en beoordeeld", zegt Lodewijk Waes, wijnbouwer in Zwijnaarde en voorzitter van de vzw Belgische Wijnbouwers. Waes, die zelf al verschillende keren in de prijzen viel, verwacht dat 2022 een absoluut topjaar zal worden voor de sector.

"2021 was een zeer vochtig jaar, waardoor de wijngaarden werden aangetast door schimmels en de opbrengst een heel stuk lager was dan de jaren voordien. 2022 is het tegenovergestelde. We hebben een prachtige zomer achter de rug. De druiven die vandaag geoogst worden zijn van topkwaliteit en bij ons zal de opbrengst zeker het dubbele zijn van vorig jaar."

In ons land worden hoofdzakelijk witte wijn en schuimwijn gemaakt. De druivenoogst is momenteel volop aan de gang. Het is nog te vroeg om een cijfer te plakken op de totale Belgische productie, maar Waes verwacht dat die voor het eerst boven de 2 miljoen liter zal uitstijgen. De aanhoudende droogte heeft op de wijnbouw een minder grote impact gehad dan op andere teelten. Zeker de oudere planten kunnen wel tegen een stootje.

De Franse "Appellation Contrôlée" is een begrip, minder bekend is dat ons land ook dergelijke beschermde oorsprongsbenamingen heeft, zoals Hageland, Haspengouw, Heuvelland, Maasvallei en Côtes de Sambre et Meuse. In Vlaanderen is Limburg de provincie waar de meeste wijn gemaakt wordt.

"Ik heb als voorzitter van de Belgische wijnbouwers de sector enorm zien groeien", vertelt Waes. "We zijn een jong wijnland, maar een zeer sterk groeiend wijnland. In 2015 hadden we 103 wijnbouwers terwijl we nu al aan 238 zitten. Welke andere sector kan dergelijke cijfers voorleggen?"

De klimaatverandering speelt zeker een rol in die sterke groei, aldus de wijnbouwer. "Meer en meer mensen geloven erin dat het mogelijk is om in België goeie wijn te maken", zegt hij. "We hebben meer zonuren en de grens om aan wijnbouw te doen schuift op naar het noorden. Maar we krijgen ook meer extremen. Vorig jaar was het extreem nat, dit jaar was het extreem droog." 

De weersomstandigheden blijven met andere woorden elk jaar een onvoorspelbare factor. Zo is het bij ons altijd vrezen voor vorst in het voorjaar. Dat de opbrengsten in zuiderse landen als Italië of Spanje heel wat hoger liggen, is dan ook logisch.

Lodewijk Waes van Domein Waes

Niet vergelijken met het buitenland

Maar kunnen de Belgische wijnen kwalitatief de vergelijking aan met die uit traditionele wijnlanden als Frankrijk, Italië of Spanje? "De Belgische wijn is zeer kwalitatief, zeker de laatste jaren", antwoordt Dennis van den Buijs, radiopresentator bij VRT en wijnliefhebber met een eigen wijnpodcast. 

"Maar eigenlijk is het spijtig dat er altijd vergeleken wordt met het buitenland, want waarom zou je de Belgische wijn niet als een product op zich beschouwen? En dan zijn medailles zoals die vandaag worden uitgereikt, wel handig om een soort van keurmerk te geven. Zo'n wedstrijd creëert een podium voor een product dat bij veel mensen nog altijd wat onbekend is. En consumenten zijn nu eenmaal gevoelig aan medailles."

Domein Waes in Zwijnaarde

Chauvinisme

Want nee, in de supermarkt is het speuren naar een fles uit eigen land in het aanbod. Omdat de productie beperkt is, maar ook omdat het in een hogere prijscategorie valt. "Consumenten denken: waarom zou ik een Belgische rode wijn van 15 euro kopen als ik ook een fles van 6 euro kan nemen?", zegt Van den Buijs. "Maar bij ons zijn het kleinschalige bedrijven, terwijl je in het buitenland wijndomeinen hebt van honderden hectare. Je kan dat niet vergelijken. Het is zoals in andere discussies over eerlijke landbouw: de wijnbouwer moet uit de kosten geraken. En ook in die sector wordt alles duurder."

Lodewijk Waes pleit daarom voor meer chauvinisme voor producten van eigen bodem. "We moeten de consument nog altijd wat overtuigen. Maar die zal versteld staan van de kwaliteit. Ja, het is iets duurder dan pakweg een Chileense of Argentijnse wijn, maar je zou de ecologische voetafdruk ook mee in rekening moeten brengen", klinkt het. 

Wijnranken in Lubbeek, in het Hageland
BELGAIMAGE / CHRISTOPHE KETELS

Over de grens kijken

Stilaan kijken de Belgische wijnbouwers zelfs over de grens. In mei dit jaar tekenden ze voor het eerst present op ProWein in Duitsland, de grootste professionele wijnbeurs ter wereld.

"Onze wijnen zijn typische 'cool climate-wijnen'", zegt Waes. "Wijnen die wat meer zuur hebben en wat frisser zijn dan de wijnen uit Frankrijk of Spanje, waar het veel heter is. En dat zijn eigenschappen die tegenwoordig enorm gesmaakt worden door wijnliefhebbers."

We zitten op een goeie golf om de Belgische wijn verkocht te krijgen

Dennis van den Buijs

"De diepe en zwoele zomerse wijnen verliezen wat aan populariteit ten voordele van de cool climate-wijnen", zegt ook Dennis van den Buijs. "Sommeliers gaan echt op zoek naar die wijnen met wat meer zuren. We zitten op een goeie golf om de Belgische wijn verkocht te krijgen. Maar een groot exportland gaan we uiteraard niet worden."

Arbeidsintensieve hobby

Domein Waes telt 4 hectare aan wijnranken, voor ons land is dat al heel wat. Op kleinere schaal verbouwt tv-maker Luc Haekens, bekend van "De ideale wereld", als hobbyist zijn eigen Coberger-wijn in Scherpenheuvel. "Ik ben er in 2015 mee begonnen", vertelt hij. "Ik heb een wijngaard van 1.200 ranken, dus in het beste geval kan ik daar 1.200 flessen mee maken, al hangt dat natuurlijk af van de omstandigheden."

Wijnbouwers zijn solidair onder elkaar

Luc Haekens

"We zijn eraan begonnen als echte amateurs, zonder veel kennis. Het was een avontuur. Maar al doende leert men en ik moet ook zeggen dat wijnbouwers vrij solidair zijn onder elkaar. Ik heb veel hulp gekregen. Iedereen die wijn maakt heeft er baat bij dat de Belgische wijn goed is. Hoe meer 'charlatans' er zijn, hoe slechter voor de naam", zegt Haekens. "Ik heb een aantal echt goeie jaren gehad, 2 jaar geleden bijvoorbeeld was een zeer goed jaar. Al mijn wijn was uitverkocht en was ook echt lekker."

Voor Haekens blijft de wijnbouw een hobbyproject. Een hobby die behoorlijk arbeidsintensief is. "Van duizend flessen per jaar kan je niet leven. Ik ben recent ook een partnerschap aangegaan met een andere wijnboer omdat het me een beetje teveel werd. In het begin was het een uitlaatklep om tot rust te komen, maar alleen was het niet meer te doen." Ook hij verwacht een topoogst. "Dit jaar zal heel goed worden."

Luc Haekens

Meest gelezen