AFP or licensors

Wat betekent overwinning Giorgia Meloni voor Italië en Europa? "Eerder naar haar daden kijken dan naar haar woorden"

Italië krijgt na de parlementsverkiezingen van gisteren zo goed als zeker een rechtse regering, met een uiterst rechtse premier. Giorgia Meloni, frontvrouw van Fratelli d'Italia, een partij met wortels in het fascisme, krijgt binnenkort naar verwachting het initiatief om een regering te vormen. Niet alleen Rome, ook Brussel vraagt zich af welke koers de nieuwe Italiaanse regering zal gaan varen. VRT-journalisten Willem Van Mullem en Mieke Strynckx en politicoloog Steven Van Hecke (KU Leuven) blikken vooruit.

De Italiaanse verkiezingen hebben een overduidelijke winnaar opgeleverd. De rechtse alliantie zou bijna 44 procent van de stemmen halen, genoeg voor een comfortabele meerderheid in beide kamers van het parlement. Binnen het rechtse blok steekt Giorgia Meloni van Fratelli d'Italia, een partij met wortels in het fascisme, torenhoog uit boven haar rivalen. Zij zal naar verwachting snel het initiatief krijgen om een nieuwe regering te vormen.

Wat betekent overwinning Meloni voor Europa?

Ook in Europa wordt met argusogen gekeken naar Italië, nog altijd de derde grootste EU-lidstaat en het derde land van de eurozone. Terwijl de vorige premier Mario Draghi als gewezen directeur van de Europese Centrale Bank, een vertrouwde en gerespecteerde figuur was in Brussel, komt er nu een nieuwe speler in de plaats, van wie ze in Brussel en een aantal Europese hoofdsteden nog niet goed weten wat te denken. 

Een speler bovendien die wordt vergeleken met de Hongaarse premier Viktor Orbán en zich in het verleden zeer fel en vijandig heeft uitgelaten over de EU. 

"Je moet niet vergeten dat Meloni in 2014 nog pleitte voor een uitstap uit de EU en de eurozone", zegt VRT-journalist Willem Van Mullem in Rome. "Dat is nu van de baan, maar Meloni zegt wel dat het eerst over Italië zal gaan. Hoe staat ze dus tegenover Europese verdragen en wetten? Hebben die nog voorrang op nationale wetten? Dat leidt tot bezorgdheid in Brussel."

BEKIJK: "Wat is het ware gelaat van Giorgia Meloni is de vraag die Europa zich stelt", duidt Willem Van Mullem vanuit Rome:

Videospeler inladen...

"Maar we zullen naar haar daden moeten kijken, eerder dan te luisteren naar haar woorden", zegt politicoloog Steven Van Hecke (KU Leuven), die ervan uitgaat dat Meloni het zeer pragmatisch zal aanpakken. 

"Haar retoriek is gemilderd. Ze kan ook moeilijk anders. Italië zit in slechte papieren: er is de inflatie en de energiecrisis, en bovendien torst het land een schuldgraad van 150 procent. Meloni kan dus alle steun gebruiken, met name de miljarden van het coronaherstelfonds die aan Italië zijn toegezegd. Meer dan ze wellicht wil, is Meloni afhankelijk van de Europese Unie."

Meer dan ze wellicht wil, is Meloni afhankelijk van de Europese Unie

Dat er vanuit de EU in de aanloop naar de verkiezingen meermaals grote bezorgdheid is geuit over de verkiezingen in Italië, is daar erg slecht gevallen. Niet alleen aan de rechtse kant van het politieke spectrum overigens, ook bij linkse kiezers. Dat Ursula von der Leyen meldde dat de Europese Unie "middelen heeft" als "de situatie in Italië lastig wordt, zoals in Hongarije en Polen", is een uitspraak die op verontwaardiging is gestoten. 

"Ze wordt gezien als een bemoeienis van buitenaf. Bemoeienis van een Europa waar in Italië toch al met argwaan naar wordt gekeken", duidt VRT-journaliste Mieke Strynckx, die de campagne volgde in Rome. "Er is hier ook grote boosheid over de vele technocratenregeringen en niet-verkozen premiers die Italië al heeft gehad. Ook dat wordt gezien als een falen van de politiek, waarna iemand van buitenaf wordt opgedrongen die het dan maar moet oplossen."

Meloni's kiezers zullen dus wel degelijk verwachten dat ze op tafel slaat in Europa en opkomt voor de Italiaanse belangen.

En voor Italië?

Ongerustheid, zeker ook binnen Italië is er ook over Meloni's standpunten over minderheden en over abortus. "Er wordt gevreesd dat ze die rechten toch kan beperken, of minstens bevriezen", zegt Mieke Strynckx. "In de regio Le Marche, waar de partij van Meloni al langer aan de macht is, heeft ze wel degelijk aan een aantal rechten proberen te morrelen, zoals het recht op abortus. De vraag is of in Meloni's beleid de "gematigde" opstelling die ze aan de buitenwereld toont zal doorwegen, of toch de harde kant die ze tegenover haar aanhangers toont."

In haar overwinningstoespraak liet Meloni alvast een opvallend gematigde toon horen. "Terwijl we haar tijdens de campagne op de pleinen zagen met heel harde taal, stond daar gisteren iemand anders", zegt VRT-journalist Willem Van Mullem in Rome. "Iemand die zich wilde presenteren als een staatsvrouw die er wil zijn voor alle Italianen, ook degenen die niét zijn gaan stemmen."

BEKIJK: "In haar overwinningstoespraak presenteerde Meloni zich als een staatsvrouw", zegt Willem Van Mullem in Rome:

Videospeler inladen...

En véél stemgerechtigde Italianen - in totaal liefst 16,5 miljoen - zijn gisteren niét gaan stemmen. Met amper 63,9 procent lag de opkomst historisch laag. In sommige regio's is zelfs maar de helft van de stemgerechtigden komen opdagen. Dat kwam deels door het weer: zeker in het zuiden, waar de terugval groter is, heeft het gisteren op veel plaatsen gestortregend. Maar vooral speelt er een grote ontgoocheling in de politiek, waardoor veel mensen zich hebben afgekeerd. "Dat het vertrouwen zo zoek is, is misschien wel de allergrootste zorg voor de democratie in Italië", zegt Mieke Strynckx.

In Noord en Zuid is ook anders gestemd. Waar Fratelli d'Italia in verreweg de meeste kiescolleges in Noord-Italië de grootste werd, was dat in het zuiden vooral de populistische Vijfsterrenbeweging, die daar wel standhield. Giorgia Meloni moet dus aan de slag in een land dat niet alleen veel problemen te lijf moet gaan, maar ook erg verdeeld is.

Meest gelezen