©Joost Joossen

"De stralende mallotigheid van Ensor": buitenlandse lof voor het vernieuwde KMSKA-museum in Antwerpen

De heropening van het KMSKA afgelopen weekend lokte 25.000 bezoekers. 15.000 van hen hebben het museum bezocht en er waren ook veel gratis activiteiten op het Zuid in Antwerpen. Ook de horeca, die tot 30 procent meer omzet draaide, is tevreden. Intussen hebben ook de buitenlandse kranten het museum (her)ontdekt. Met lovende commentaar, maar ook wat kritiek.

Het KMSKA is weer open, na elf jaar van zware renovatie. Het museum hoopt 300.000 bezoekers per jaar te ontvangen, en niet alleen uit ons land. Welke weerklank krijgt het vernieuwde KMSKA daar? Een blik in de buitenlandse media van de afgelopen dagen.

Een nieuw museum dat in het oude gebouw is geschoven: het lijkt wel de wereld-achter-de-wereld uit de film “The Matrix”, schrijft De Volkskrant. “Zo helderwit dat je er duizelig van wordt als je er intens naar kijkt,” vindt de Spaanse krant El País.  “Een sfeer die wat aan een ziekenhuis doet denken,” is de mening van Deutsche Welle. De Telegraaf heeft het over de glanzend witte vloer en citeert conservator Siska Beele: “Het zal heel wat werk zijn om dit proper te houden”. Bezoekers van de nieuwe zalen “met een goede conditie en zonder knieën” kunnen de witte “stairway to heaven” van 103 treden nemen.  Le Monde noemt het een "calvarietocht".

Jonas Roosens

Een drastisch getransformeerde binnenkant

Maar over het algemeen kan de hagelwitte "inbreiding" van het KMSKA de buitenlandse correspondenten zeker bekoren, ook The New York Times, die een artikel op de voorpagina zette. “Geen glazen piramide of een modernistische" "krul" die zich uitroept tot nieuwe vleugel”, maar “een drastisch getransformeerde binnenkant.”  De krant maakt een rondgang met curatoren en architecte en legt aan de lezers uit dat “de relatief kleine stad Antwerpen, en de omringende regio bekend als Vlaanderen, een buitenmaatse invloed hadden op de kunstgeschiedenis.”

De andere manier van kunst presenteren, thematisch in plaats van chronologisch, heeft voor- en tegenstanders. De recensent van The Sunday Telegraph vreest dat dit "eerder verwarrend dan verhelderend" zal zijn voor de bezoekers. "Ik vraag me af hoe lang deze manier van presentatie zal blijven duren.” Ook Le Monde heeft het over enkele "vreemde combinaties" en vindt dat "een middelmatig schilderij naast een belangrijk" hangen aan geen van beide recht doet.

De Telegraaf is blij met de vele beeldhouwwerken: “Er is meer sculptuur op zaal gebracht. Dat was lang het ondergeschoven kindje”.  De Volkskrant vergelijkt met het Rijksmuseum in Amsterdam, dat ook een lange renovatie achter de rug heeft: “In de aandacht die het (KMSKA, red.) aan moderne kunst schenkt overvleugelt het Antwerpse museum zijn zus in Amsterdam.” Vier sterren krijgt het KMSKA van De Volkskrant en veel lof voor gebouw, opstelling én collectie. De krant prijst ook de oude kunstwerken “die ons in Nederland bekend voorkomen, maar toch net een slagje uitgesprokener, boerser en verhevener zijn” of “de stralende mallotigheid en bedroefde religiositeit” van James Ensor.  

Vlaamse versie van Belgische humor

De tien kindvriendelijke reuzengrote sculpturen van Christophe Coppens krijgen veel lof. De Volkskrant noemt het “Vlaams surrealisme op zijn best”. Le Monde ontwaart “een Vlaamse versie van de universeel gewaardeerde Belgische humor” in een kroegschilderijtje van Adriaen van Ostade dat opzettelijk scheef hangt.  

Tegenstrijdige opinies over de uitleg bij de werken: “Dwingende tekstbordjes met (al dan niet “woke”) uitleg hoe een werk te interpreteren zoals tegenwoordig in veel Nederlandse musea gebruikelijk is, zijn hier vermeden,” schrijft De Telegraaf tevreden. De Spaanse krant El País vindt de uitleg op de bordjes net goed. Bijvoorbeeld hoe een schilderij van Ferdinand Bol met een zwart dienstmeisje dit als toelichting krijgt: "Hoewel slavernij in de 17de eeuw in Nederland verboden was, toont dit schilderij een ongelijke machtsverhouding.”  

Een museum dat zijn Vlaamse identeit opeist, kiest een Frans meisje als campagnebeeld

The Sunday Telegraph besluit: “Antwerpen is op zijn best en helemaal terug als bestemming voor kunstliefhebbers.” Le Monde vindt: "Het nieuwe museum van Antwerpen laat zijn meesterwerken swingen." Maar de Franse krant deelt ook een speldenprikje uit. "Een museum dat luid zijn Vlaamse identiteit opeist, zet een Frans meisje op alle affiches en draagtassen". Dat meisje is Agnes Sorel, minnares van koning Charles VII, die model stond voor de beroemde Madonna met blauwe en rode engelen van de Franse schilder Jean Fouquet. 

Meest gelezen