"We have impact": met 22.000 km per uur botst NASA-ruimtetuig op asteroïde, een test om ooit vernietigende inslag op aarde te vermijden

Met een snelheid van 22.000 kilometer per uur is een onbemand ruimtetuig doelbewust ingeslagen op een asteroïde, zo'n 10 miljoen kilometer van hier. Met de test wil de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA onderzoeken of de botsing het stuk ruimtesteen van baan kan doen veranderen, voor mocht er ooit een grote asteroïde recht op onze aarde afstevenen. De succesvolle crash werd live gevolgd vanuit het commandocentrum. Toch hebben we nog wat meer geduld nodig: pas over enkele dagen of weken weten we of de asteroïde van koers is veranderd.

De film "Armageddon" in het echt? Niet helemaal, maar het uiteindelijke doel van deze ruimtemissie is wel hetzelfde: onze aarde beschermen tegen de allesvernietigende inslag van een asteroïde. Denk maar aan wat de dinosauriërs overkwam.

Alleen wordt er, in tegenstelling tot in "Armageddon", geen beroep gedaan op acteur Bruce Willis om eigenhandig een nucleaire bom op de asteroïde te gaan leggen. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA liet in plaats daarvan een onbemande ruimtesonde tegen een asteroïde knallen, in de hoop dat die lichtjes uit haar baan wordt geduwd. En die botsing gebeurde vannacht. 

Om 1.14 uur Belgische tijd botste DART (een afkorting voor Double Asteroid Redirection Test, maar uiteraard ook een knipoog naar de pijltjes die je naar een dartbord gooit) met zo'n 22.000 kilometer per uur op de asteroïde Dimorphos, zo'n 11 miljoen kilometer hiervandaan. Pas een uur voor de inslag kon de camera op DART de asteroïde zien. Vanaf dan werd elke seconde een beeld doorgestuurd naar de aarde. De asteroïde had de vorm van een citroen, en in de laatste seconden voor de impact kregen we een uniek beeld te zien van het oppervlak van de rots.

BEKIJK - het moment van de botsing tot vreugde van de NASA (met een luide kreet "we have impact" ):

Videospeler inladen...

Voor alle duidelijkheid: Dimorphos vormt geen enkele bedreiging voor de aarde, maar dient als testmissie voor mocht er ooit een gevaarlijke asteroïde onze richting uit komen. Al is die kans bijzonder klein, zegt astronoom Bart Vandenbussche (KU Leuven).

"Tot nog toe kennen we geen enkele asteroïde die de komende honderd jaar een echte bedreiging vormt voor de aarde. Maar áls er zo een wordt ontdekt, kunnen we maar beter voorbereid zijn", zegt Vandenbussche. "Eén van de opties is een klein duwtje geven met een satelliet, maar dan moet je natuurlijk wel weten hoe zwaar die moet zijn en hoe snel die moet gaan." 

"Want hoewel er theoretische modellen zijn en we kunnen berekenen welke impact de botsing zal hebben, zitten er toch ook grote onzekerheden in die modellen. We weten dus niet exact wat er gaat gebeuren en welke kettingreactie dat zal hebben. Daarom is het goed dat de NASA voor deze test een asteroïde heeft uitgekozen die op een veilige afstand van de aarde blijft."

BEKIJK - Wat kunnen we leren van de crash op een asteroïde? En wat is het nut ervan? Wetenschapsjournalist Koen Wauters geeft uitleg in VRT NWS Live:

Videospeler inladen...

Alsof je met een rubberbootje een cruiseschip van koers moet laten veranderen

Bart Vandenbussche, astronoom KU Leuven

Dimorphos is een klein "maantje" van 160 meter breed dat rond de grotere asteroïde Didymos draait. NASA verwacht dat Dimorphos door de impact een fractie dichter tegen Didymos zal worden geduwd, waardoor de omloopsnelheid met zo'n 10 minuten zou worden verkort.

"Het is best wel een hele uitdaging", zegt Vandenbussche. "Je probeert met een satelliet van 500 kilogram iets van 5 miljoen ton van koers te veranderen. Het is alsof je met een rubberbootje de koers van een cruiseschip wil veranderen." 

"Het is hoe dan ook een goed idee om te kijken wat het effect is van zo'n botsing met een asteroïde en of je het probleem niet groter maakt dan het is. Het scenario van "Armageddon", waarbij men een asteroïde laat ontploffen, is in elk geval geen goed plan. Je vergroot de kans dat meerdere brokstukken op aarde terechtkomen."

NASA / Johns Hopkins APL

DART had een camera en navigatiesysteem aan boord waarmee het zelf zijn koers kon bijsturen. Enkel het moment van de inslag zelf kon de camera niet meer zelf in beeld brengen. Daarom vliegt er ook een kleine satelliet mee, LICIACube, van de Italiaanse ruimtevaartorganisatie.

Drie minuten na de inslag maakte die een scheervlucht langs de asteroïde om opnames te maken van de rookwolk en mogelijke krater die DART heeft veroorzaakt. Onderzoekers verwachtten dat er tonnen materiaal in de ruimte zullen worden geslingerd. De eerste beelden worden in de komende dagen en weken verwacht. 

En ook telescopen op aarde houden de asteroïde nauwlettend in de gaten, zowel voor, tijdens als na de crash. Ook de beroemde ruimtetelescopen Hubble en James Webb keken mee. Het zal vermoedelijk wel nog dagen of zelfs weken duren vooraleer NASA kan bevestigen of de inslag voldoende impact heeft gehad om Dimorphos van koers te laten veranderen.

De Atlastelescoop op Hawaï heeft beeld kunnen maken van de grotere asteroïde Didymos waarop de impact van DART te zien is (DART is wel degelijk tegen kleinere "maantje" Dimorphos gevlogen, maar is voor de Atlastelescoop te klein om apart te kunnen waarnemen)

In 2024 vertrekt een Europese missie, Hera, naar Dimorphos en Dydimos om de gevolgen van de inslag nog gedetailleerder te bestuderen. Aan die missie werken ook verschillende Belgische bedrijven en wetenschappers mee. Eén van de twee satellieten aan boord wordt ontwikkeld onder leiding van de Koninklijke Sterrenwacht van België. De missie zou eind 2026 aankomen bij de twee asteroïden.

Een veel grotere planetoïde? Dan ga je moeten werken met lasers of nucleaire technieken

Ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen

Ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen duidt er in "De ochtend" (Radio 1) op dat een ruimtetuig volstaat voor een bepaalde grootte van planetoïde. "Heb je veel grotere categorieën dan ga je andere arsenalen moeten aanspreken, dan ga je bijvoorbeeld moeten werken met lasers of nucleaire technieken. Er zijn een 10-tal methodes. De komende jaren zal de NASA ook wel andere proeven doen."

Meest gelezen