PRE

"Wat zakgeld, een schouderklopje": veel Vlamingen zullen volgens experts geen euro zien van maatregelen Vlaamse regering

De meeste Vlamingen zullen niets merken van de maatregelen die de Vlaamse regering gisteren heeft voorgesteld. Dat concluderen verschillende experten. Wie wél in aanmerking komt, hoeft volgens hen dan weer niet al te veel te verwachten. "Dit is wat zakgeld, een schouderklopje."

Drie dagen later dan gepland - een regeringscrisis, weet u nog? - kwam de Vlaamse regering gisteren met haar Septemberverklaring. Er wordt "zwaar geïnvesteerd en tegelijk wordt de begroting op koers gehouden", zo verklaarde minister-president Jan Jambon (N-VA) in het parlement. 

Maar dat "zwaar investeren", daar zijn zeker niet alle experts het mee eens. "Deze maatregelen zullen heel weinig impact hebben in de versterking van de koopkracht van de Vlamingen", zegt econoom en armoede-expert Ive Marx in "De afspraak" op Canvas. "Heel weinig mensen zullen hiervan iets voelen in hun portemonnee. Het gaat om een schouderklopje, wat zakgeld."

"In totaal wordt er een vrij groot bedrag geïnvesteerd", vult arbeidseconoom Stijn Baert aan in "De ochtend" op Radio 1. "Maar er zijn ook heel veel Vlamingen. Als je dat geld moet spreiden onder hen, zijn er inderdaad veel die niets krijgen of heel weinig."

Laten we even kijken naar de belangrijkste maatregelen die de Vlaamse regering voorstelde om de koopkracht te verhogen: 

Jobbonus

Wat is er beslist? 

  • De inkomensgrens van de jobbonus wordt opgetrokken. Met de jobbonus krijgen werknemers met een laag loon een extraatje bovenop dat loon.
  • Voortaan kan wie 1.950 euro bruto per maand verdient, een volledige premie van 600 euro extra per jaar krijgen. Tot nog toe stond de limiet op 1.800 euro. 
  • De bovengrens voor de jobbonus verschuift ook, van 2.500 euro bruto per maand, naar 2.900 euro. Zij krijgen wel niet de volledige premie. De jobbonus neemt af naarmate je meer verdient. Voor de bovenste loongrens gaat het nog om 50 euro per jaar. 
  • De laagste inkomens krijgen in november eenmalig 100 euro extra bij. 

Volgens de regering zelf zitten honderdduizenden mensen onder die toekomstige bovengrens van 2.900 euro bruto per maand. "Het zou gaan om 30 procent van wie werkt, wat toch vrij veel is", zegt Baert. "Alleen faseert die jobbonus dus uit. Wie het minste verdient, zal nu 700 euro per jaar krijgen. Wie tegen die 2.900 euro aan zit, krijgt 50 euro. In dat laatste geval heeft die jobbonus nog weinig effect."

"Bovendien krijgen enkel de Vlamingen met de allerlaagste lonen hier 100 euro extra ten opzichte van wat al beslist was", zegt Marx. "Dat betekent minder dan 10 euro per maand erbij. Dat is niet veel, als je dat in verhouding zet tot de soms honderden euro's per maand die die mensen nu moeten betalen aan energie."

Groeipakket

Wat is er beslist? 

  • Het basisbedrag van de kinderbijslag wordt opnieuw geïndexeerd aan 2 procent in plaats van 1 procent. Een koppeling met de spilindex komt er niet. 
  • De doelgroep van de sociale toeslagen bovenop de kinderbijslag wordt uitgebreid met 50.000 extra kinderen die recht zullen hebben op zo'n toeslag. Er komt dit en volgend jaar ook een extra tegemoetkoming van 100 euro bovenop de sociale toeslag.
  • Vanaf volgend jaar wordt de sociale toeslag voor wie die nu al krijgt, uitgebreid met 180 euro per jaar

"De meeste uitkeringen zijn gekoppeld aan de index, ook de kinderbijslag in Brussel en Wallonië. In Vlaanderen gebeurt dat niet. Dat is toch vreemd", zegt Marx daarover. "Eigenlijk wordt hier de hervorming van de kinderbijslag ingezet, zonder het zo te benoemen. De regering erkent op deze manier dat ze een fout heeft gemaakt door te starten met een heel hoog basisbedrag. Door dat bedrag niet te koppelen aan de index laat ze die kinderbijslag wat wegsmelten."

En ook over de sociale toeslag is Marx niet onder de indruk. 180 euro per jaar erbij volgend jaar, dat is 15 euro per maand. "Wat koop je daar nog mee in deze tijd van energiecrisis? Een fleece deken?"

Begroting is belangrijker

De Vlaamse regering zelf is het niet eens met die kritiek. "Je kan altijd strooigeld uitdelen over iedereen en de rijkste mensen evenveel geven als de armsten. Daarvoor hebben we duidelijk niet gekozen", zegt minister-president Jambon in VRT NWS journaal. "Onze middelen zijn beperkt, dus we gaan die inzetten voor de mensen die het het meeste nodig hebben."

Bovendien is een gezonde begroting óók belangrijk, benadrukt minister van Begroting Matthias Diependaele (N-VA) in "De afspraak". "Als je alles optelt, krijgen de mensen die het écht nodig hebben de nodige ondersteuning. Er zullen nog crisissen komen. Je kan mensen dan enkel ondersteunen met een gezonde begroting."

"De Vlaamse regering heeft het geluk dat er federaal wél al veel is gebeurd om de energiecrisis aan te pakken", zegt Marx. "Het sociaal tarief energie maakt voor heel veel mensen een heel groot verschil. De Vlaamse regering gooit duidelijk niet met het geld, zoals de federale dat wel doet."

Bekijk hier het gesprek met Ive Marx en minister Diependaele in "De afspraak" op Canvas:

Videospeler inladen...

"Het uitgangspunt is inderdaad anders", benadrukt Baert. "De federale regering zegt: we doen wat we moeten doen en van de budgettaire kwestie trekken we ons niet te veel aan. De Vlaamse regering zegt: we doen wat we kunnen binnen ons budget."

Wat de juiste keuze is? Daarover lopen de meningen tussen economen nogal uiteen. "Sommige economen zeggen dat regeringen het geld maar moeten laten rollen en dat ze zich niet veel zorgen hoeven te maken van de schulden die ze opbouwen, omdat de inflatie zo hoog is dat die schulden wel wegsmelten", zegt Marx. "Anderzijds zien we ook wat er gebeurt op de financiële markten. Rentevoeten stijgen en lenen wordt snel veel duurder. Het hangt er dus vanaf waar je prioriteit ligt. Als je de koopkracht van de mensen nú wil versterken, dan moet je als regering meer geld uitgeven dan wat de Vlaamse regering nu doet."

"Je zit in een bijzondere situatie op dit moment", zegt Baert. "De vraag is vooral: hoe belangrijk is het budget naar de toekomst toe? Met corona dachten we dat we in dé crisis van deze eeuw zaten en dat alles uit de kast moest worden gehaald. Nu hebben sommigen weer dat gevoel met de energiecrisis. Vermoedelijk komen er nog crisissen, dan is het belangrijk om op je centen te letten."

Beluister hier het gesprek met arbeidseconoom Stijn Baert in "De ochtend" op Radio 1:

Hoe dan ook zijn deze Vlaamse maatregelen - of het nu veel of weinig is - volgens Baert "in hetzelfde bedje ziek als de federale". Er wordt volgens de professor niet gericht genoeg gewerkt. "Dat kan ook niet zolang er geen vermogenskadaster is. De overheid ziet enkel wat er per maand binnenkomt bij de mensen, maar niet wat ze eventueel al bij elkaar hebben gespaard of wat ze bezitten van eigendom. Er zou echt een onderscheid moeten worden gemaakt tussen gezinnen die in de armoede dreigen te komen en gezinnen die niet zo graag aan hun spaargeld zitten. Want daarin heeft de regering wél gelijk, ze kan niet élke schok opvangen."

Meest gelezen