© Zoonar.com/calado - creative.belgaimage.be

Hoe "gratis" kredietkaart van winkelketen je lang kan achtervolgen: "Begon met afbetaling voor laptop, 10 jaar later betaal ik nog steeds 270 euro af per maand"

"Voor alles is er een oplossing", is het antwoord van heel wat winkelketens op het leven dat steeds duurder wordt. Ze bieden kredietkaarten aan waarmee je grote aankopen op een later tijdstip kan terugbetalen. "Niet doen", waarschuwen drie luisteraars van Radio2-programma "De Inspecteur". Ze ondervonden aan den lijve de nadelen van een consumentenkrediet.

Als je een grote aankoop wil doen maar je krap bij kas zit, kan je bij heel wat winkelketens een gratis kredietkaart krijgen. Daarmee koop je tegenwoordig probleemloos een dure koelkast, televisie of computer. "Je kan het geld later terugbetalen."

Wat de verkoper daar niet bij vertelt: de kredietinstelling achter die kaart rekent woekerintresten aan én zet je aan om nog meer dingen te kopen met de kaart. Ze sturen mails of sms'en, of je krijgt extra aanbiedingen die alleen gelden als je de kaart gebruikt. Met alle gevolgen (lees: kosten) van dien.

Afbetaling zonder intrest

“15 jaar geleden hadden we niet zo veel geld", vertelt Guy Druyts uit Turnhout. "De supermarkt bood ons een Visakaart van de winkel aan. Plots konden we dure dingen zoals een tv kopen met nul procent intrest. Maar toen we achteraf door omstandigheden de afbetalingen niet konden respecteren, rekenden ze heel hoge kosten aan.” 

Het ergste vindt Guy dat de winkelketen klanten bewust verleidt om op krediet te kopen. “Op sommige producten kreeg je alleen een korting als je ze betaalde met die bewuste Visakaart. Wij waren meer geld kwijt aan de intresten achteraf dan dat we winst maakten met de korting."

Guy gebruikt de kredietkaart intussen niet meer. "Maar vandaag zie ik de vertegenwoordigers van die kaarten nog steeds staan aan de ingang, klaar om mensen te overhalen. Ik denk dat veel mensen toehappen, maar dat het vaak slecht afloopt."  

Laptop op afbetaling en 10 jaar schulden

“Tien jaar geleden kwam ik aan in België vanuit Kenia", zegt Beatrice Anyango* uit Zele. "Ik had geen werk of budget en begon aan een opleiding verpleegkunde. Voor school had ik een laptop nodig. Bij een elektroketen vond ik er één op afbetaling. Ik kon die 400 euro in schijven van 60 euro per maand afbetalen." 

Beatrice dacht dat het daar bij bleef. "Twee weken later lag er een kredietkaart in mijn brievenbus. Ik kreeg zonder het te vragen een creditcard van Buyway waar 1.000 euro op stond." In eerste instantie gebruikte ze de kaart niet, maar wanneer ze enkele maanden later krap bij kas zat, probeerde ze 200 euro af te halen. Dat lukte.

Je kreeg op sommige producten alleen korting als je betaalde met die kredietkaart. Ze verleiden je echt om op krediet te kopen, omdat het voor hen winstgevend is

Guy Druyts uit Turnhout

Daarna werd de kaart een constante in haar leven. "Ik ben al 10 jaar onafgebroken aan het afbetalen. De winkel heeft een slimme strategie om je aan hen te binden. Eens de oorspronkelijke schuld afgelost was, zei Buyway dat ik vanaf dan 1.500 euro kon afhalen. Dat bedrag loopt altijd op. Dat werd dan verder opgetrokken naar 2.000 euro en meer." 

Vandaag betaalt Beatrice elke maand 270 euro af. “Dat is een vierde van het bedrag van onze hypothecaire lening, en ik heb het gevoel dat er maar geen einde aan komt", zegt ze. "Ik raak niet van die kaart af, de kosten blijven maar komen. Ze rekenen een intrest van maar liefst 9 procent aan.”

"Sorry, u kunt geen lening krijgen"

Annemie Van Waeyenberghe uit De Haan wijst op nog een ander risico van zo’n kredietkaart. “Mijn zoon kocht in 2015 een woning via een openbare verkoop. Hij moest binnen de twee weken z’n lening rond krijgen, maar dat lukte niet. Hij had blijkbaar nog openstaande schuld”, vertelt ze. "Ik viel uit de lucht. Hoe kon dat nu? Mijn zoon had nog geen lening." 

Het gezin ging te rade bij de Centrale voor Kredieten aan Particulieren van de Nationale Bank. “Daar stond inderdaad een schuld geregistreerd onder een naam die we niet kenden.” Dat bleek de kredietinstelling van een grote elektroketen te zijn.

“Mijn zoon had daar een televisietoestel gekocht op afbetaling", zegt Annemie. "Hij had er ook een klantenkaart bij gekregen, en dat bleek een kredietkaart te zijn”, zegt Annemie. "Uiteindelijk is de lening rondgekomen, maar met de nodige stress en papierwerk."

Staatssecretaris bekijkt situatie

Als staatssecretaris voor Consumentenbescherming is Eva De Bleeker (Open VLD) bevoegd voor de wetgeving rond dit soort kredietkaarten. "We zien de laatste jaren minder wanbetalingen, maar we zullen de volgende maanden opvolgen of dat zo blijft. Ik zal winkeliers oproepen om zeer duidelijk te communiceren over de extra kosten die aan zo'n kaart vasthangen en de percentages die gehanteerd worden. Consumenten moeten ook beter geïnformeerd worden wat de gevolgen zijn van gemiste betalingen."

Hulporganisatie: "Knip de kaart door"

Organisaties die werken met mensen in schulden kennen de valkuilen. Als het kan, spaar je beter voor de aankoop van een laptop of een eetkamer. Kies je toch voor zo’n afbetaling, weet dan dat je de bijhorende kredietkaart beter niet gebruikt.

Mikâil Ilgazoglu, budgetcoach bij CAW Oost-Brabant, raadt zelfs aan om de kaart in twee te knippen om zeker niet in de verleiding te komen. Het 0 procent krediet geldt enkel voor de oorspronkelijke aankoop, op alle andere verrichtingen is dat bijvoorbeeld 8 of 9 procent. Houd je dus strikt aan de afbetaling van de aankoop en bekijk tegen het einde van de looptijd hoe je die dure kredietkaart moet opzeggen.

*Beatrice Anyango is een schuilnaam. Haar echte naam is bekend bij de redactie van De Inspecteur.

Meest gelezen