CHECK - Video over emigrerende Russen die lachen met "westerse waarden" is geen propaganda, wel satire

Op sociale media beweren Russische propagandisten en andere gebruikers onterecht dat een komische sketch propaganda is. We zien een Russisch gezin dat emigreert naar de Verenigde Staten. Tijdens hun vlucht maken ze kennis met zogezegde "Amerikaanse gebruiken" zoals "geen vlees eten in de buurt van vegetariërs". Het zet hen aan om terug te keren naar hun moederland. Miljoenen mensen hebben de video online zien voorbijkomen met de bewering dat het een propagandavideo is die lacht met westerse waarden. Dat klopt niet.

"Hoe lang ik hierop gewacht heb…", zegt een Russische vader gelukzalig tegen zijn vrouw terwijl ze op een vliegtuig richting de Verenigde Staten zitten. Samen met hun zoon verlaten ze Rusland om de "American dream" na te jagen. Een medepassagier draait zich om en vertelt dat "Amerika het meest vrije land ter wereld is". Even later ploft haar partner, een vrouw, naast haar neer. Het Russische koppel schrikt dat homoseksuele relaties toegestaan zijn in het "vrije Amerika". 

Zo begint de video die online "Russische propaganda" wordt genoemd en momenteel massaal bekeken wordt. Het gezin maakt tijdens de vlucht kennis met zogezegd "Amerikaanse of westerse gebruiken". Naast een tolerante houding tegenover de LGBTQIA+-gemeenschap, leren ze dat ze geen vlees mogen eten in de buurt van vegetariërs. Mensen met een donkere huidskleur moet je voorrang geven in de rij naar het toilet. "We zijn alle Afro-Amerikanen iets verschuldigd!", vertelt een passagier verwijzend naar de jarenlange onderdrukking door witte mensen.

Bekijk hier de video:

Videospeler inladen...

Mobilisatie

Door de gedeeltelijke mobilisatie, die de Russische president Poetin enkele weken geleden aankondigde, pakken heel wat Russen hun koffers. Het nogal absurde filmpje is volgens heel wat socialemediagebruikers een antwoord daarop. 

"In de Russische federatie worden video’s verspreid tegen de massale emigratie. Zo zijn er in de VS verschrikkelijke homohuwelijken en "moeten we ons verontschuldigen tegenover mensen van kleur", pent een Twitteraar sarcastisch neer. Het bericht bereikt meer dan 570.000 mensen. In een andere tweet wordt de video door bijna 6 miljoen mensen bekeken.

Met dit soort video’s zou de bevolking overtuigd moeten worden om te blijven. Of dat is toch de redenering van heel wat propagandisten en andere Twitteraars. De video lacht met de westerse waarden, die niet zouden stroken met die van de Russen. Reden genoeg om te blijven dus.

In dit Twitterbericht wordt de video omschreven als "Russische propaganda". Bijna 6 miljoen mensen bekeken het.

Geschrokken door de voor hen onbekende gewoontes beslist het gezin in de video dan ook met een parachute uit het vliegtuig te springen. "Vergeef ons moeder Rusland. We komen terug", roept de vader. 

Sketch

Niets lijkt minder waar. Zoals de satirische ondertoon doet vermoeden, gaat het niet om een propagandavideo, maar een sketch uit de Russische komediereeks "ВСЛУХ!" oftewel "Hardop!". Het programma is wekelijks te zien op onder meer RuTube, de Russische variant van YouTube. De makers nemen wel vaker een loopje met het reilen en zeilen in Rusland en ver daarbuiten. Je kan het vergelijken met het bij ons bekende satirische programma "De ideale wereld" op Canvas.

De sketch komt uit aflevering 15 (zie minuut 07:42) van vorige week en heeft de veelzeggende titel "Tolerante vlucht". De video die gedeeld wordt op sociale media bevat overigens niet de volledige sketch, maar een mix van fragmenten.

Ook de acteur die de vader speelde, heeft intussen bevestigd dat het om satire gaat. "Ziet u, als u dit korte verhaal buiten de context van het programma bekijkt, krijgt het misschien het karakter van een antireclame voor emigratie", vertelt Sergey Pogosyan aan het Russische nieuwsmedium NGS42. "Maar het gaat hier om een sketch. (...) Deze ideeën van tolerantie zijn ook gebruikelijk in Rusland. Als ik iemand tegenkom met een niet-heteroseksuele geaardheid, voel ik geen verlangen om hem te beledigen of te vernederen".

In het Radio 1-programma "Het Uur van de Waarheid" vertelt Luc Van Bakel ook over het virale filmpje. Beluister het hier: 

Telegram

Waarom wordt het dan als propagandavideo opgepikt? Onze zoektocht wijst naar de chatapplicatie Telegram. Daar delen verschillende mensen de volledige sketch in pro-Russische kanalen als "Кремлёвская прачка" (Kremlin Prachka).

Ook de Russische propagandist en tv-presentator Vladimir Solovjov deelt het in zijn Telegramkanaal. Meer dan 305.000 van zijn 1,3 miljoen volgers bekijken het. Naar alle waarschijnlijkheid is de sketch via Telegram in een kortere versie verspreid geraakt op sociale media als Twitter.

Screenshot van video in het kanaal van Solovjov.

Russische ambassade in Spanje

De video doet denken aan een echte, bizarre promotievideo van afgelopen zomer. In nog geen minuut tijd krijgen we als kijker tientallen redenen opgesomd waarom het "tijd is om naar Rusland te verhuizen". Zo zijn er "goedkope elektriciteit en water", "mooie vrouwen", "vodka" en "een economie die duizenden sancties kan doorstaan". De video ging viraal nadat de Russische ambassade in Spanje hem had gedeeld op Twitter. 

Het is niet duidelijk of de video serieus moet genomen worden.

Conclusie

  • Op sociale media gaat een komische video rond van een Russisch gezin op een vliegtuig op weg naar de VS. Ze leren tijdens hun vlucht "Amerikaanse gebruiken" kennen en besluiten daardoor terug te keren naar hun moederland.
  • In tegenstelling tot wat propagandakanalen en andere gebruikers beweren is dit geen propagandavideo om Russen te overtuigen hun land niet te ontvluchten. 
  • Het gaat om (fragmenten uit) een sketch van de Russische komedieserie "Hardop!".
  • We beoordelen de claim dat deze video Russische propaganda is dan ook al misleidend
Dit artikel is geschreven op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie.

Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.

Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers, samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties.

Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers.

Meest gelezen